جنگاں برائے قومی آزادی یا قومی آزادی دے انقلابات اقوام آزادی دے حصول دے لئی لڑی جانے والی تنازعات نيں۔ اس اصطلاح نوں غیر ملکی طاقتاں (یا غیر ملکی سمجھے جانے والے) دے خلاف جنگاں دے لئی استعمال کيتا جاندا اے تاکہ باغی قومیت دے لئی وکھ خودمختار ریاستاں قائم کيتی جاسکن۔ اک مختلف نقطہ نظر توں ، انہاں جنگاں نوں شورش ، بغاوت یا آزادی دیاں جنگاں کہیا جاندا اے۔ [1] گوریلا جنگ یا غیر متشاکل جنگ اکثر دوسری ریاستاں دے تعاون توں قومی آزادی دی تحریکاں توں منسوب گروپاں دے زیر استعمال ہُندی اے ۔
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Flag_of_Mozambique.svg/640px-Flag_of_Mozambique.svg.png)
اصطلاح "قومی آزادی دی جنگاں" عام طور اُتے انہاں لوکاں دے لئی استعمال کیتی جاندی اے جو استعماریت توں دستبرداری دی تحریک دے دوران لڑی گئياں۔ چونکہ ایہ بنیادی طور اُتے مغربی طاقتاں تے انہاں دے معاشی اثر و رسوخ تے سرد جنگ کے اک اہم پہلو دے خلاف تیسری دنیا وچ سن ، لہذا اس جملے نوں اکثر تعصب یا استخفافی طور اُتے دیکھیا جاندا اے۔ انہاں جنگاں وچوں کچھ نوں یا تاں زبانی یا مادی طور اُتے سوویت یونین دی حمایت حاصل سی ، جس نے خود نوں اک سامراج مخالف طاقت سمجھیا سی ، جس نے مغربی حمایت یافتہ حکومتاں دے خلاف مقامی کمیونسٹ یا دوسری غیر مغربی مگر حامی جماعتاں دی متبادل جماعتاں دی حمایت دی سی۔ [1][2] اُتے ، ایہ ہمیشہ انہاں ملکاں وچ سوویت اثر و رسوخ دی ضمانت نئيں سی۔ عوامی جمہوریہ چین نے سوویت یونین توں مسابقت دے نال نال مغربی اثر و رسوخ توں بالاتر خود نوں آزاد قوم پرست ترقی دے اک نمونے دے طور اُتے پیش کيتا، خاص طور اُتے ایسی حالت تے دیرینہ دشمنی دا مطلب سی کہ اوہ مغربی طاقت دے لئی اک خطرہ سن تے اوہ خود نوں وی ایسا ہی سمجھدے سن، اپنے وسائل نوں سیاسی ، معاشی تے عسکری طور اُتے ویتنام ورگی تحریکاں دی مدد دے لئی استعمال کردے رہے۔ جنوری 1961ء وچ سوویت وزیر اعظم نکیتا خروشیف نے پوری دنیا وچ "قومی آزادی دیاں جنگاں" دے لئی حمایت دا اعلان کیاسی۔
" سامراجیت " دا کمیونسٹ تصور جو انہاں جدوجہداں وچ سوویت تے چینی مداخلت تے کالونیاں توں اس دے تعلقات نوں اجاگر کرنے دے لئی استعمال ہويا سی ،اس دی نظریہ سازی ولادیمیر لینن دی 1916ء دی کتاب ، سامراجیت، سرمایہ داری دے اعلیٰ ترین مراحلہ وچ کیتا گیا تھا جدوں کہ ہو چی من، جس نے 1930ء وچ ویتنام منہکی بنیاد رکھی سی تے 1945ء دے اگست دے انقلاب دے بعد 2 ستمبر 1945ء نوں ویتنام کی آزادی دا اعلان کيتا سی، اوہ 1921ء وچ فرانسیسی کمیونسٹ پارٹی (پی سی ایف) دے بانی رکن سن ۔
حوالے
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.