From Wikipedia, the free encyclopedia
یونانی مورخین دیاں تحریراں دے مطابق، ہخامنشی دور وچ ، طوس شہر نوں "سوسیا " کہیا جاندا سی تے ایہ شمال مشرقی ایران وچ صوبہ پارسی دے دارالحکومتاں وچوں اک سی تے موجودہ خراسان دے صوبے توں مماثلت رکھدا سی: [۳] [۴] کچھ اسکالرز دا خیال اے کہ انہاں دا مننا اے کہ معاشرہ اج دے برچ جداں ہی اے۔ [۵]
طوس دا صحیح ناں حالے تک نئيں دتا گیا اے، لیکن Bartelme نے لفظ tusa دے لئی root taos تجویز کيتا اے۔ اس جڑ دے دو معنی نيں "خالی" تے "متروک"۔ [۶] ایہ ناں خراسان وچ ایرانی تے علاقائی بہادری دونے دی طرف اشارہ کردا اے۔ طوس انہاں سولہ اہم تے مقدس سرزمیناں وچوں اک اے جنہاں دا ذکر آوستانی ایرانی مذہبی کتاب وچ "یورو" دے ناں توں کيتا گیا اے۔ Toos ناں خاص طور اُتے ساسانی دور تک متن تے ذرائع وچ ظاہر نئيں ہويا سی، تے Achaemenid دور دے نوشتہ جات وچ ، ملک دے شمال مشرقی حصے دے شہراں نوں پرسیوس دے صوبے دے ناں دے نال ہخامنشی سلطنت دے حصے دے طور اُتے ذکر کيتا گیا اے۔ . پارسی دور وچ اس شہر دا وی کوئی ناں نئيں اے۔ لیکن ساسانی دور وچ اس شہر وچ رونما ہونے والے چند واقعات نوں چھڈ کے اس شہر دی تریخ نوں واقعات تے خراسان دے علاقے دی تریخ دے تناظر وچ تلاش کرنا چاہیے ۔ [۷]
اویستا دے اک حصے وچ نوزار دے بیٹے طوس دا ناں ایلی دے طور اُتے ذکر کيتا گیا اے جو ویز دے بہادر بیٹےآں دے خلاف لڑدا اے تے دیوی " اوردوسر اناہید " توں مدد منگدا اے۔ اس دے بعد، ایہ زیادہ تر فردوسی طوسی اے جس نے اس سرزمین دا ناں کئی بار شاہ ناں وچ شامل کيتا اے ، تے انہاں دے مطابق سام نیائی رستم نے دریائے طوس دی دریافت دے نال ہی اک اژدھے توں لڑ کر اسنوں مار ڈالیا سی ۔ کیکاووس دے پاس اروس نامی خزانہ وی برچ وچ چھپا ہويا سی، جو کہ جدوں کیخوسرو دی باری سی ، تاں اس نے گوڈارز توں کہیا کہ اوہ اسنوں ایران دے ہیروز، جداں زل تے جیو تے خدا رخش نوں دے دے۔(رستم) معاف کردو۔ آخر کار، یزدگرد راموگر یا عطیم ( ساسانی شہنشاہ دا یزدگرد اول )، جو بہرام گور دا باپ سی ، فردوسی دے مطابق، سو توس دے چشمے دے نیڑے نیلے گھوڑےآں دے اک جوڑے دے ہتھوں ماریا گیا۔ لیکن ایہ سب، اس توں پہلے کہ اس دی تاریخی اہمیت اے، قدیم زمانے وچ برچ دی اہمیت دی نشاندہی کردی اے۔ [۸]
دسويں صدی عیسوی وچ برچ دا لفظ۔ اس دا تعلق کئی بستیاں تے دیہاتاں دے مجموعے توں سی (معلوم اے کہ طوس دی لغت وچ دس ہزار بستیاں شامل نيں) تے نوغان دے بھٹے (دس) تے تبران دے بھٹے (دس) تے سن آباد پنڈ جو کہ اندر واقع نيں۔ اج مشہد شہر۔ ہارون الرشید تے ۸۱۸ء وچ ۔ شیعاں دے اٹھويں رہنما علی بن موسیٰ الرضا نوں اوتھے دفن کيتا گیا ۔
عرب جغرافیہ داناں دے زمانے وچ نیشابور دی خوشحالی دی وجہ توں طوس شہر دی کوئی اہمیت نئيں سی ۔ نیشابور دی طرح توس نوں وی چنگیز خان دے بیٹے تولو نے تباہ کر دتا سی تے چنگیز خان دے جانشین اوغادی (اکدے) دے دور وچ ، اس نے اپنی حویلی نوں دوبارہ تعمیر کیا، تے اس دے بعد توں ایہ کئی بار منگول حکمراناں دا گڑھ رہیا اے ۔ ایران دے منگولاں دے زوال دے بعد ، توس ، قوچان ، قلات ، ابیوارد ، نیسا تے مرو نخلستان دے نال، ارغون شاہ دے بعد جون غربانی قبیلے دے سربراہ امیر ارغون شاہ دی تشکیل کردہ چھوٹی حکومت دا حصہ بن گئے ۔ان دے بیٹے محمد بیگ تے علی بیب اپنے والد دی جانشین ہوئے۔ علی بیگ ۱۳۸۲ء وچ ۔ تیمور دی اطاعت اُتے مجبور کيتا گیا، بعد وچ اسنوں فرغانہ بھیج دتا گیا تے اگلے سال قتل کر دتا گیا۔
سنہ ۱۳۸۹ عیسوی وچ ۔ اس بغاوت دے بعد طوس دے لوکاں نے قتل عام کيتا تے اس واقعے وچ تقریباً دس ہزار لوک مارے گئے۔ ۱۴۰۵ عیسوی وچ تیمور دی موت دے بعد توس کیسل مینشن دی تعمیر نو ۔ انجام دتا گیا۔ بعد دے ادوار وچ ، طوس دا ناں مشہد دے ناں دے نال ملیا دتا گیا ۔ مشہد نے اپنی مذہبی اہمیت دی وجہ توں آہستہ آہستہ طوس شہر اُتے چھایا ہويا تے خراسان دا راجگڑھ بن گیا ۔
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.