From Wikipedia, the free encyclopedia
ہند یوروپی ہجرت پروٹو - ہند-یوروپی زبان (PIE) بولنے والےآں دی ہجرت سی ، جداں کہ عصری مورخین نے تجویز کيتا سی ، تے بعد وچ ہند و یورپی زباناں بولنے والے لوکاں دی ہجرت ، جس وچ ایہ وضاحت کيتی گئی اے کہ ہندوستان تے ایران توں لے کے یورپ تک اک وڈے علاقے وچ ہند یورپی زباناں کیوں بولی جاندی نيں۔
اگرچہ اس توں پہلے دے قدیم بولی دا کوئی براہ راست ثبوت نئيں مل سکدا اے ، لیکن پروٹو ہند یوروپیئن دا وجود تے اس دی ذیلی بولیاں نوں وسیع پیمانے اُتے نقل مکانی دے ذریعے منتشر کرنا لسانیات ، آثار قدیمہ ، بشریات تے جینیات توں متعلق اعداد و شمار دی ترکیب دے ذریعہ پائے جاندے نيں۔ تقابلی لسانیات انہاں زباناں وچ ہونے والی تبدیلیاں وچ مختلف زباناں تے لسانی قوانین دے وچکار مماثلت نوں بیان کردی اے ( ہند۔ یورپی مطالعات دیکھو)۔ آثار قدیمہ دے اعداد و شمار وچ ثقافتاں دے پھیلاؤ دا پتہ چلدا اے جو متعدد مراحل وچ پروٹو انڈو-یورپی بولی بولنے والےآں دے ذریعہ تخلیق کيتا جاندا اے: پروٹو - ہند-یورپی وطن دے فرضی تھاںواں توں ، انہاں دے بعد دے تھاںواں مغربی یورپ ، وسطی ، جنوبی تے مشرقی ایشیاء تک ہجرت دے ذریعہ تے بولی وچ تبدیلی دے ذریعہ ، ایلیٹ-بھرتی دے ذریعہ جو بشریاندی تحقیق دے ذریعہ بیان کيتا گیا اے۔ [2] [3] حالیہ جینیاتی تحقیق نے مختلف تریخ تاں پہلے ثقافتاں دے وچکار تعلقات نوں سمجھنے وچ تیزی توں تعاون کيتا اے۔
وڈے پیمانے اُتے منعقد شدہ کورگان مفروضے دے مطابق ، اسٹیپ دی قیاس آرائی دی تجدید دی ، سب توں قدیم شاخ اناطولی زباناں سن ( حتی زبان تے لوویائی زبان ) جو ابتدائی پروٹو - ہند-یورپی تقریری برادری ( قدیم پروٹو - ہند-یوروپی زبان (PIE) توں وکھ ہوئیاں ، جو خود ہی وولگا وچ تیار ہويا۔ بیسن. دوسری قدیم شاخ ، توخاریائی زباناں ، تاریم طاس (موجودہ مغربی چین ) وچ بولی جادیاں سن ، تے ابتدائی پروٹو - ہند-یوروپی زبان توں وکھ ہوگئياں ، جو مشرقی پونٹک اسٹیپ وچ بولی جاندی سی۔ ہند یوروپی بولی دے زیادہ تر حصہ دیر توں پروٹو - ہند-یوروپی زبان توں تیار ہوئی ، جو یامنایا افق اُتے بولی جاندی سی ، تے ہور متعلقہ ثقافتاں جو پینٹک - کیسپین سٹیپ وچ ، تقریبا 4000 ق م وچ بولی جادیاں سن۔
پروٹو کیلٹک تے پروٹو اٹل شاید یمنیا دی وادی دانیو وچ ہجرت دے بعد وسطی یورپ توں مغربی یورپ وچ ترقی پائی تے پھیل گئياں ، [4] [2] جدوں کہ پروٹو-جرمنیائی تے پروٹو بالٹو-سلاوی نے کارپیتھین دے پہاڑاں ، موجودہ دور دے یوکرین وچ ، دے مشرق دی ترقی دی ہوئے گی، [2] شمال دی طرف بڑھدے ہوئے تے مشرق یورپ وچ کورڈڈ ویئر دی سبھیاچار (تیسری صدی ق م) دے نال پھیلی ہونگی۔ [4] [2] [web 1] [5] [web 2] [web 3] متبادل طور اُتے ، ہند یوروپی بولیاں دی اک یورپی شاخ ، جسنوں "شمال مغربی ہند یورپی" کہیا جاندا اے تے بیکر سبھیاچار توں وابستہ اے۔ نہ صرف سیلٹک تے اٹالک ، بلکہ جرمنیائی تے بالٹو سلاوی دے وی ماں رہی اے۔ [6]
انڈو-ایرانی زبان تے سبھیاچار غالبا سنتشت سبھیاچار (2100–1800 ق م) دے اندر ، یامنایا رہتل دی مشرقی سرحد تے کورڈیڈ ویئر رہتل دے اندر ابھر کر سامنے آئی ، تے انڈروونو سبھیاچار وچ پھلی پھولی [7] [8] [2] [9] [10] [11] (سن 1900 [12] –800 ق م) جو دو پہلے مرحلے وچ فیڈروو آندروونو سبھیاچار (تقریبا:1900–1400 ق م) تے الاکول آندروونو سبھیاچار (تقریبا: 1800–1500 ق م) نيں۔ [13] ہند آریائی باختر-مارگیانا آثار قدیمہ کمپلیکس (تقریبا: 2400-1600 ق م)ماں منتقل ہوئے لیوانت ( میتانی )، شمالی بھارت ( ویدک لوک ، تقریبا: 1500 ق م) تے چین ( ووسون ) وچ پھیلے۔ [3] ایرانی زباناں سیتھیاں دے نال تے پورے قدیم ایران وچ میدیاں ، پارتھیائیاں تے فارسیاں دے نال تقریبا 800 ق م وچ پھیلاں۔ [3]
متعدد متبادل نظریات تجویز کیتے گئے نيں۔ رینفریو دی اناطولیہ دی قیاس آرائی ہند یوروپی زباناں دے لئی اک بہت پہلے دی تریخ دی تجویز کردی اے ، اناطولیہ وچ اک اصل دی تجویز پیش کردی اے تے ابتدائی کساناں دے نال ابتدائی پھیلاؤ جو یوروپ منتقل ہوئے سن ۔ ایہ سٹیپ تھیوری دا واحد سنگین متبادل رہیا اے ، لیکن وضاحتی طاقت دی کمی دا شکار اے۔ اناطولیہ دے مفروضے نے ارمینی مفروضے دی وی حمایت دی ، جس وچ ایہ تجویز پیش کيتی گئی اے کہ ہند یورپی بولی دا اورہیمیٹ قفقاز دے جنوب وچ سی۔ اگرچہ آرمینیائی مفروضہ نوں آثار قدیمہ تے تاریخی بنیاداں اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا اے ، حالیہ جینیاتی تحقیق نے نويں دلچسپی دا باعث بنا اے۔ پیلیوتھک کانٹیونٹی تھیوری پیلیولیتھک عہد دی ابتداء دی تجویز دیندی اے ، لیکن اسنوں مرکزی دھارے دے وظیفے وچ بوہت گھٹ دلچسپی ملی اے۔ آؤٹ آف انڈیا نظریہ بنیادی طور اُتے ہندوستانی قوم پرستاں دے ذریعہ پروپیگنڈا کيتا جاندا اے ، تے مرکزی دھارے دے وظیفے وچ اس دا تعاون نئيں اے۔
مختلف یورپی زباناں ، سنسکرت تے فارسی دے وچکار مماثلت سب توں پہلے مارکس زیویرس وین بوکسورن نے نوٹ کيتی۔ اک صدی بعد ، سر ولیم جونز نے ایشیٹک سوسائٹی نوں 1786 وچ ہندوستان وچ سنسکرت سیکھنے دے بعد ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ ایہ ساری زباناں ايسے ماخذ توں نکلی نيں۔ [2] اپنی ابتدائی بصیرت توں ہند یوروپی زبان دے خاندان دا قیام عمل وچ آیا ، جو کئی سو زباناں تے بولیاں اُتے مشتمل اے۔، 2009 دے ایتھنولوک تخمینے دے مطابق ،ایہ نیڑے 439 زباناں تے بولیاں نيں، انہاں وچوں نصف( 221) دا تعلق جنوبی ایشیاء وچ شروع ہونے والے ہند آریائی زباناں سے اے ۔ [web 4] ہند یوروپی خاندان وچ یورپ دی بیشتر وڈی موجودہ زباناں ، ایرانی سطح مرتفع ، برصغیر پاک و ہند ، سری لنکا دے شمالی نصف حصے شامل نيں تے قدیم اناطولیہ دے کچھ حصےآں وچ وی بولی جاندی نيں۔ کانسی دے زمانے توں اناطولی زبان تے مائسیئن یونانی دی شکل وچ تحریری تصدیق دے نال ظاہر ہونے دے نال ، ہند-یورپی خاندان تاریخی لسانیات دے میدان وچ اہم اے کیونجے اس نے افرو-ایشیائی خاندان دے بعد دوسری طویل ترین تریخ رقم دی ہے ۔
ہند یوروپی زباناں دے تقریبا 3 ارب بولی بولنے والے ، [web 5] کسی وی تسلیم شدہ بولی دے خاندان دے لئی ہن تک دی سب توں وڈی تعداد اے۔ ایتھنولوک دے مطابق 20 زباناں جنہاں وچ سب توں زیادہ تعداد مقامی بولنے والےآں دی اے ، انہاں وچ بارہ ہند یورپی نيں: ہسپانوی ، انگریزی ، ہندی ، پرتگالی ، بنگالی ، روسی ، جرمن ، پنجابی ، مراٹھی ، فرانسیسی ، اردو ، اطالوی ، جنہاں دے 1.7 ارب مقامی بولنے والے۔ [web 6]
وہ (بعد کی) پروٹو - ہند-یورپی بولی (PIE)ہند یورپی زباناں دے اک مشترکہ اجداد دی لسانی تعمیر نو اے ، جداں کہ اناطولیانی تے توخاریائی دی تقسیم دے بعد پروٹو - ہند-یورپی باشندے بولدے نيں۔ ماہر لسانیات دے ذریعہ PIE پہلا مجوزہ پروٹو لینگوئج سی جسنوں وسیع پیمانے اُتے قبول کيتا گیا سی۔ کسی وی دوسرے پروٹو لینگویج دی نسبت اس دی تشکیل نو وچ حالے تک بہت زیادہ کم ہوچکيا اے تے ہن تک ایہ اپنی عمر دی تمام پروٹو لینگویجاں دے بارے وچ سب توں زیادہ سمجھیا گیا اے۔ 19 ويں صدی دے دوران ، لسانی کم دی زیادہ تر اکثریت پروٹو-انڈو-یوروپی یا اس دی شاخ پروٹو زباناں جداں پروٹو-جرمینک دی تعمیر نو تے تاریخی لسانیات دی حالیہ تکنیکوںغ دے لئی وقف سی۔ تقابلی طریقہ تے داخلی تعمیر نو دا طریقہ نتیجے دے طور اُتے تیار کيتا گیا سی۔
اسکالرز دا اندازہ اے کہ پروٹو - ہند-یوروپی زبان (PIE) شاید 3500 ق م وچ اک ہی بولی (بٹ جانے توں پہلے) دے طور اُتے بولی جاندی سی ، حالانکہ مختلف حکام دے تخمینے اک ہزار سال توں وی زیادہ مختلف ہوئے سکدے نيں۔ بولی دی ابتدا تے پھیلاؤ دے لئی سب توں مشہور مفروضہ قورگان مفروضہ اے ، جو مشرقی یورپ دے پونٹک – کیسپین میدان وچ اک اصل نوں مسلمہ وچ رکھدا اے۔
پروٹو - ہند-یوروپی زبان (PIE)کے وجود نوں پہلی بار 18 ويں صدی وچ سر ولیم جونس نے سنسکرت ، قدیم یونانی تے لاطینی دے درمیان مماثلتاں دا مشاہدہ کيتا سی۔ 20 واں صدی دے اوائل تک ، PIE دی بہتر وضاحتاں تیار کيتیاں گئیاں جو اج وی قبول کيتی گئياں (کچھ تطہیر دے نال)۔ 20 واں صدی دی سب توں وڈی پیشرفت اناطولیان تے توخاریائی زباناں دی دریافت تے لارینجیل تھیوری نوں قبول کرنا اے۔ اناطولی زباناں نے مختلف مشترکہ ہندoو یورپی بولی دی خصوصیات دی نشوونما توں متعلق نظریات دی اک وڈی سرجری دی حوصلہ افزائی دی اے تے ایہ خصوصیات PIE ہی وچ موجود سی۔
خیال کيتا جاندا اے کہ پی آئی ای وچ مورفولوجی دا اک پیچیدہ نظام موجود اے جس وچ انفلیکشن (جڑاں دی لاحقہ ، جداں ، کون ، کس دا ، کس کی ) تے ابلاوٹ (سر دی تبدیلی ، جداں گانا ، گایا ، گایا جاندا اے ) شامل نيں۔ اسم دا اک جدید ترین نظام استعمال کيتا جاندا اوندی تے فعل دے اک ايسے طرح جدید ترین نظام گردان نوں استعمال کيتا .
یورالیک زباناں سمیت ہور بولی دے گھراناں توں وی تعلقات دی تجویز کيتی گئی اے لیکن اوہ متنازعہ ہی رہے نيں۔ پروٹو انڈو-یورپی دے بارے وچ کوئی تحریری ثبوت موجود نئيں اے ، لہذا بولی دا تمام علم بعد دی زباناں توں تقابلی طریقہ جداں تقابلی طریقہ تے داخلی تعمیر نو دا طریقہ استعمال کردے ہوئے تعمیر نو دے ذریعہ حاصل ہويا اے۔
انڈو حتی دی قیاس آرائی دونے اناطولی زباناں تے دوسری ہند یورپی زباناں دے لئی اک مشترکہ پیش رو اے ، جسنوں ہند ہیٹی یا انڈو اناطولیان کہیا جاندا اے۔ [2] اگرچہ پروٹو - ہند-یوروپی زبان (PIE) دے پیش رو سن ، [15] ہند حتی دی قیاس آرائی نوں وسیع پیمانے اُتے قبول نئيں کيتا گیا اے ، تے ایہ تجویز کرنے دے لئی بوہت گھٹ اے کہ PIE دے لئی تعمیر نو توں پہلے توں تشکیل پانے والے پروٹو ہندو ہیٹی مرحلے دی تشکیل نو ممکن اے۔ [16]
فریڈرک کورلینڈٹ نے انڈو یورپی تے یورالک ، انڈو یورالک دے مشترکہ مشترکہ آباؤ اجداد نوں ممکنہ طور اُتے پروٹو - ہند-یوروپی بولی (PIE) دی حیثیت توں پوسٹ کيتا اے۔ [17] کورلینڈ دے مطابق ، "ہند-یورپی ، انڈو یورالک دی اک شاخ اے جو شمالی قفقاز دے زیر زمین دے اثر توں اس وقت بنیادی طور اُتے تبدیل ہوگئی سی جدوں اس دے بولنے والے بحر الکاہل دے شمال وچ اس علاقے توں بحیرہ اسود دے شمال وچ منتقل ہوگئے سن ۔ " [17] [18]
پروٹو-فینو-یوگرک تے پروٹو - ہند-یوروپی زبان (PIE) وچ عام طور اُتے اک لغت اے ، جو عام طور اُتے تجارت توں متعلق اے ، جداں "قیمت" تے "ڈریا ، لیڈ" دے لفظاں۔ ايسے طرح ، پروٹو یوگریک وچ "فروخت" تے "واش" لیا گیا سی۔ اگرچہ کچھ نے اک مشترکہ آباؤ اجداد (فرضی نوسٹریٹک میکرو فیملی ) دی تجویز پیش دی اے ، اسنوں عام طور اُتے گہری قرض لینے دا نتیجہ سمجھیا جاندا اے ، جس توں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دے آبائی علاقےآں اک دوسرے دے نیڑے واقع سن ۔ پروٹو-انڈو-یورپی وی قفقازی زباناں ، خاص طور اُتے پروٹو-شمال مغربی کاکیشین تے پروٹو-کارٹوییلین دے لئی نسلی قرضےآں دی نمائش کردے نيں ، جو قفقاز دے نیڑے جگہ دا مشورہ دیندے نيں۔ [15] [19]
گرامکیلیڈز تے ایوانوف ، جس نے ہن وڈے پیمانے اُتے غیر تعاون یافتہ گلوٹوٹک نظریہ ہند یوروپی فونیولوجی دا استعمال کيتا اے ، نے وی پروٹو انڈو-یورپی وچ سیمیٹک ادھار لفظاں دی تجویز پیش دی ، تاکہ انہاں قرضےآں دی وضاحت دے ل a اک ہور جنوبی وطن نوں تجویز کيتا جائے۔ میلوری تے ایڈمز دے مطابق ، انہاں وچوں کچھ ادھار بہت قیاس آرائی یا بعد دی تریخ توں ہوسکدے نيں ، لیکن اوہ مجوزہ سیمیٹک قرضےآں * ٹیوروس 'بیل' تے * وائہون- 'شراب اُتے غور کردے نيں۔ بیل 'زیادہ امکان اے . [20] انتھونی نوٹ کردے نيں کہ انہاں سامیٹک قرضےآں دا خاتمہ اناطولیہ دے کساناں دی ثقافتاں دے ذریعہ وادی ڈینوب دے راستے سٹیپی زون وچ ہونے توں ہويا اے۔ [2]
| |
|
انتھونی دے مطابق ، مندرجہ ذیل اصطلاحات استعمال کيتی جاسکدی نيں: [2]
اناطولی زباناں ہند یورپی بولی دا پہلا خاندان اے جو مرکزی گروہ توں وکھ ہوئے گیا اے۔ موجودہ ناپید ہونے والی اناطولیائی زباناں وچ محفوظ شدہ آثار قدیمہ عناصر دی وجہ توں ، اوہ "بیٹی(شاخ)" دی بجائے پروٹو انڈو-یورپی بولی دے "کزن" ہوسکدے نيں ، لیکن اناطولین نوں عام طور اُتے ہند -و-یورپی بولی دے گروپ دا ابتدائی حصہ سمجھیا جاندا اے . [2]
ارتقائی حیاتیات توں حاصل کردہ ریاضی دے تجزیاں دا استعمال کردے ہوئے ، ڈان رنگ تے ٹینڈی وارنو نے ہند-یورپی شاخاں دے درج ذیل ارتقائی درخت دی تجویز پیش کی: [2]
ڈیوڈ انتھونی ، رنگ تے وارنو دے طریقہ کار اُتے عمل کردے ہوئے ، مندرجہ ذیل ترتیب دی تجویز کردے نيں: [2]
رنگ تے وارنو دا طریقہ کار پرانا ہوسکدا اے ، تے IE زباناں دی ترقی دی درست عکاسی نئيں کردا اے۔ [ حوالہ دی ضرورت ]
آثار قدیمہ دی تحقیق نے تاریخی ثقافتاں دی اک وسیع رینج دا پتہ لگایا اے جس دا تعلق ہند یورپی زباناں دے پھیلاؤ توں ہوسکدا اے۔ مختلف اسٹپپی ثقافتاں پونٹک سٹیپے وچ یامنا افق دے نال سخت مماثلت دکھاندی نيں ، جدوں کہ متعدد ایشیائی ثقافتاں دا وقتی دائرہ ہندوستان تے یوروپی ہجرت دے مجوزہ راستہ تے وقت دی حد دے نال وی ملدا اے۔ [4] [2]
وڈے پیمانے اُتے قبول کورگان مفروضے یا اسٹیپ نظریہ دے مطابق ، ہند-یورپی زبان تے سبھیاچار یوریشیائیپونٹک وچ واقع پروٹو انڈو-یورپی یوریمیٹ س مغربی یورپ ، وسطی تے جنوبی ایشیا وچ لوک ہجرت تے ايسے طرح دے متعدد مراحل وچ پھیل گئی۔ جسنوں اشرافیہ دی بھرتی کہیا جاندا اے [2] [3] ایہ عمل 5200 ق م دے نیڑے یوریشیائی گھاٹیاں وچ مویشیاں دے تعارف ، تے پہیے والی ویگناں تے گھوڑےآں دی پشت اُتے سواری دے نال کھڑی ہوئی چرواہے دی ثقافتاں نوں متحرک کرنے دے نال شروع ہويا ، جس دی وجہ توں ایہ اک نويں قسم دی سبھیاچار دا باعث بنی۔ 4،500 تے 2،500 ق م دے درمیان ، ایہ " افق " ، جس وچ متعدد مخصوص ثقافتاں شامل نيں ، پونٹک اسٹیپس اُتے تے اس دے باہر یورپ تے ایشیاء تک پھیلی ہوئی نيں۔ [2] آسکو پارپولا تے ڈیوڈ انتھونی دونے ہی خوالینسک سبھیاچار نوں اوہ سبھیاچار سمجھدے نيں جس نے نچلے تے درمیانی وولگا وچ 4500 ق م وچ ارلی پروٹو انڈو-یورپی ملکاں دی جڑاں قائم کيتیاں۔ [24] [25]
ابتدائی ہجرت تقریبا 4،200 ق م وچ ڈینوب دی نچلی حصے وچ سٹیپے ریوڑ لیائے گئے ، یا تاں اوہ پرانے یورپ دے خاتمے دا فائدہ اٹھا رہے نيں ۔ [2] انتھونی دے مطابق ، اناطولیہ دی شاخ ، [2] [26] جس توں ہیٹی تعلق رکھدے نيں ، [2] شاید ڈینویب وادی توں اناطولیہ پہنچے سن ۔ [2] [10] [2] [10] [web 7] متبادل طور اُتے ، ڈیوڈ ریخ نے ذکر کيتا اے کہ ایہ امکان موجود اے کہ آثار قدیمہ پی آئ ای دا آغاز قفقاز وچ ہويا سی ، جتھے توں قدیم روٹو - ہند-یوروپی زبان (PIE) بولنے والے افراد اناطولیہ وچ ہجرت کر گئے سن ۔ [27] [28] [29]
ریپین کلچر توں مشرق دی طرف ہجرت نے افاناسیو سبھیاچار دی بنیاد رکھی [2] [14] جو توچاریاں وچ پھیل گئی۔[2] تاریم ممیاں افاناسیو سبھیاچار توں توخاریائی بولنے والےآں دے تاریم بیسن وچ ہجرت دی نمائندگی کرسکدی نيں۔ [30] ہوسکدا اے کہ جنوب دی طرف ہجرتاں نے مایکوپ سبھیاچار دی بنیاد رکھی ہوئے ، [14] لیکن مائی کوپ دی ابتدا کاکیساس وچ وی ہوئے سکدی سی۔ [31] [web 8]
مغربی ہند-یورپی زباناں ( جرمن ، کیلٹک ، اٹیلک ) جنوب مشرقی یورپ وچ ثقافتاں دے اک مجموعے ، بالکان - ڈینوبیان کمپلیکس توں شاید یورپ وچ پھیل گئياں۔ [4] تقریبا 3،000 ق م وچ یمنا کلچر توں پروٹو انڈو-یورپی بولنے والےآں دی نقل مکانی مغرب دی طرف ، ڈینوب دریا دے کنارے ہوئی ، [2] تھوڑی دیر بعد سلاوی تے بالٹک نے وسط ڈینیپر (موجودہ یوکرین) وچ ترقی دی ، [2] بالٹک ساحل دی طرف شمال دی طرف بڑھدے ہوئے۔ [2] مشرقی یوروپ وچ کورڈڈ ویئر دی سبھیاچار (تیسری صدی ق م) ، [web 1] جس نے یوریشین علاقےآں توں وسطی یورپ وچ وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی دی ، [5] [web 2] [web 3] جس نے شاید پری-جرمنیائی تے پری-بالٹو-سلاو بولیاں دے پھیلانے وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ [4] [2]
یامنایا افق دا مشرقی حصہ تے کارڈیڈ ویئر سبھیاچار نے سنتشت کلچر (تقریبا 2100–1800 ق م) وچ اہم کردار ادا کيتا ، جتھے ہند-ایرانی زبان تے سبھیاچار ابھری ، تے جتھے رتھ ایجاد ہويا سی۔ [2] ہند - ایرانی بولی تے سبھیاچار نوں اینڈروونو سبھیاچار (سن 1800-800 ق م) وچ ہور ترقی ملی سی ، تے ایہ باختریا مارجیانا آثار قدیمہ کمپلیکس (تقریبا 2400–1600 ق م) توں متاثر سن ۔ ہند آریائی ایرانیاں توں 1800-1600 ق م دے ارد گرد علیحدہ ہوئے، [2] ہند آریائی گروہ لیوانت ( میتانی )، شمالی بھارت ( ویدک لوکاں ، 1500 ق م) تے چین ( ووسون ) چلے گئے [3]ایرانی زباناں پورے سٹیپ وچ سیتھیاں دے نال تے پورے ایران وچ مادیاں، پارتھیاں تے فارسیاں دے نال 800 ق م وچ پھیل گئياں۔[3]
ماریجا گمبوٹاس دے مطابق ، یورپ دی " ہند- یورپیائزیشن " دا عمل بنیادی طور اُتے اک ثقافتی سی ، جسمانی تبدیلی نئيں سی۔ [32] ایہ یمنیا دے لوکاں دی یورپ وچ نقل مکانی دے طور اُتے سمجھیا جاندا اے ، بطور فوجی واسکٹ ، کامیابی دے نال اک نواں انتظامی نظام ، بولی تے مذہب نوں مقامی آبادی اُتے مسلط کردے نيں ، جنہاں نوں جبوتس نے پرانا یوروپین کہیا جاندا اے۔ [32] [33] یمنیا دی عوام دی سماجی تنظیم ، خاص طور اُتے اک سرپرست تے پُرتشدد ڈھانچہ ، نے جنگ وچ انہاں دی تاثیر نوں بہت سہولت فراہم کيتی۔ [32] جیمبوٹاس دے مطابق ، پرانے یوروپ کی معاشرتی ڈھانچے "ہند-یوروپی کورگناں توں متضاد اے جو موبائل تے غیر مساوی سن " اک منظم انداز وچ منظم سہ فریقی سماجی ڈھانچے دے نال ۔ IE جنگجو سی ، اوقات چھوٹے چھوٹے دیہات وچ رہندا سی ، تے اک نظریہ سی جو تاریک مرد اُتے مرکوز سی ، انہاں دی پینتھن وچ وی جھلکدی اے۔ اس دے برعکس ، پرانا یورپ کے دیسی گروپاں دے پاس نہ تاں جنگجو طبقہ سی تے نہ ہی گھوڑے۔ [32] [34]
ہندوستانی تے یوروپی زباناں بولی دی تبدیلی دے ذریعہ پھیلدی نيں۔ [10] [35] [10] [35] چھوٹے گروہ اک وڈے ثقافتی علاقے نوں تبدیل کرسکدے نيں ، [8] [2] تے چھوٹے گروہاں دے ذریعہ اشرافیہ دے مردانہ غلبے دی وجہ توں شمالی ہندوستان وچ بولی دی تبدیلی پیدا ہوسکدی اے۔ [36] [2] [37]
گوس کروونین دے مطابق ، ہند-یورپی باشندےآں نوں موجودہ آبادی دا سامنا کرنا پيا جو یمنایا دے مقام توں یوروپ ہجرت کردے وقت مختلف ، غیر منسلک زباناں بولدے سن ۔ [38] باسک نوں چھڈ کے یورپ دے پہلے از ہند یورپی لسانی منظرنامے دے بارے وچ نسبتا. بوہت گھٹ جانیا جاندا اے ، کیوں کہ یوروپ دی ہند یوروپیائزیشن نے وڈے پیمانے اُتے غیر منظم ، وڈے پیمانے اُتے لسانی معدومیت دا واقعہ پیش کيتا ، جس دا امکان غالبا بولی دی تبدیلی توں ہُندا اے۔ [38] گوس کروون دے مطالعے توں پتا چلدا اے کہ پی آئ ای تقریر وچ ایجیئن بولی دے خاندان توں نکلی گئی واضح نئولیتھک دستخط موجود اے تے ایويں یورپ دی پہلی کاشتکاری آبادیاں دے پراگیتہاسک ہجرت دے نمونے نيں۔
ایڈگر پولومی دے مطابق ، جدید جرمن وچ پائے جانے والے غیر ہندوستانی-یورپی سبسٹراٹیم دا 30٪ نسخہ جنوبی اسکینڈینیویا نال تعلق رکھنے والے فننیل بیکر کلچر دے غیر ہندوستانی-یورپی بولنے والےآں توں اخذ کيتا گیا اے۔ [39] تیسری صدی ق م دے دوران جدوں یمنیا ہند یورپی بولنے والے مقامی لوکاں دے نال رابطے وچ آئے تاں ، اوہ مقامی آبادی اُتے حاوی ہوئے گئے لیکن دیسی لغت دے کچھ حصے پروٹو جرمنک دی تشکیل وچ قائم نيں ، اس طرح اوہ جرمن بولی نوں قرض دیندے نيں۔ ہند-یوروپیائی زباناں دی حیثیت۔ [40] ماریجا جیمبوٹاس دے مطابق ، کورڈڈ ویئر نے سبھیاچار دے نال اسکینڈینیویا وچ ہجرت دی ، فنلیک بیکر سبھیاچار دے نال "ترکیب" دی ، جس توں پروٹو جرمن بولی نوں جنم ملا۔ [32]
ڈیوڈ انتھونی نے اپنے "نظر ثانی شدہ سٹیپے فرضی قیاس" وچ [37] نوٹ کيتا اے کہ ہند -و یورپی زباناں دا پھیلاؤ شاید "زنجیر قسم دی لوک ہجرت" دے ذریعہ نئيں ہويا سی ، بلکہ رسمی تے سیاسی اشرافیہ دے ذریعہ انہاں زباناں نوں متعارف کروانے تاں۔ لوکاں دے وڈے گروہاں نے انہاں دی تقلید دی ، [2] [42] اک ایسا عمل جسنوں اوہ "ایلیٹ بھرتی" کہندے نيں۔ [2]
پارپولا دے مطابق ، مقامی اشرافیہ نے ہندوستانی - یورپی بولنے والے تارکین وطن دے "چھوٹے لیکن طاقتور گروہاں" وچ شمولیت اختیار کيتی۔ [10] انہاں تارکین وطن دے پاس اک پرکشش معاشرتی نظام تے اچھے ہتھیار تے عیش و آرام دی چیزاں سن جو انہاں دی حیثیت تے طاقت نوں نشان زد کردی نيں۔ مقامی رہنماواں دے لئی انہاں گروپاں وچ شامل ہونا پرکشش سی ، کیونجے اس توں انہاں دی پوزیشن مستحکم ہُندی اے ، تے انہاں نوں اضافی فائدے ملدے نيں۔ [10] انہاں نويں ممبراں نوں ہور ازدواجی اتحاد دے ذریعہ شامل کيتا گیا سی۔ [10] [35]
جوزف سالمنس دے مطابق ، بولی دی تبدیلی نوں بولی دی برادریاں دے "سندچیوندی" دے ذریعہ سہولت فراہم کيتی جاندی اے ، جس وچ اشرافیہ نوں اقتدار وچ لیا جاندا اے۔ [43] سالمنس دے مطابق ، اس تبدیلی نوں "کمیونٹی ڈھانچے وچ منظم تبدیلیاں" دے ذریعہ سہولت فراہم کيتی گئی اے ، جس وچ اک مقامی کمیونٹی اک وڈے معاشرتی ڈھانچے وچ شامل ہوجاندی اے۔ [43] [46]
چونکہ 2000 دی دہائی دے جینیاتی مطالعات ہند و یورپی ہجرت اُتے تحقیق وچ نمایاں کردار ادا کررہے نيں۔ مکمل جینوم مطالعات توں مختلف ثقافتاں تے وقت دی حد دے وچکار تعلقات دا انکشاف ہُندا اے جس وچ اوہ تعلقات قائم سن ۔ ہاک اٹ ال دی ریسرچ۔ (2015) نے دکھایا کہ کارڈیڈ ویئر دے 75٪ نسب یمنا توں وابستہ آبادی توں آئے نيں ، [5] جدوں کہ اللینفٹ ایٹ ال۔ (2015) توں پتہ چلدا اے کہ سنتشتٹا سبھیاچار جینیاتی طور اُتے کارڈیڈ ویئر دی سبھیاچار توں وابستہ اے۔ [47]
موسمیاتی تبدیلی تے خشک سالی نے دونے ہند یورپی بولنے والےآں دی ابتدائی منتشر تے جنوبی وسطی ایشیاء تے ہندوستان وچ ہند و یورپی باشندےآں دی نقل مکانی نوں جنم دتا اے۔
4200–4100 ق م وچ اک موسمیاتی تبدیلی واقع ہوئی ، جس توں یورپ وچ سردیاں دی سردی پڑ رہی سی۔ [2] اسٹیپی ہیرڈرز ، آثار قدیمہ پروٹو - ہند-یورپی بولنے والے ، تقریبا 4200–4000 ق م وچ نچلی وادی وچ پھیل گئے ، یا تاں اوہ پرانے یورپ دے خاتمے دا فائدہ اٹھا رہے نيں یا فائدہ اٹھا رہے نيں۔ [2]
یامنایا افق موسمیاتی تبدیلی دے لئی موافقت سی جو 3500 تے 3000 ق م دے وچکار ہويا سی ، جس وچ خالی جگنيں سرد تے ٹھنڈا ہوجاندی نيں۔ ریوڑاں نوں انھاں مناسب طریقے توں کھلانے دے لئی کثرت توں منتقل کرنے دی ضرورت سی ، تے ویگناں تے گھوڑےآں دی سواری دے استعمال توں ایہ ممکن ہويا ، جس دی وجہ توں "چرواہیت(pastoralism) دی اک نويں تے زیادہ موبائل شکل" بن گئی۔ [2]
دوسرے ہزاریہ ق م وچ وسیع پیمانے اُتے سوزش دے نتیجے وچ یوریشی علاقےآں تے جنوبی ایشیاء دونے وچ پانی دی قلت تے ماحولیاتی تبدیلیاں پیدا ہوئیاں۔ [web 11] [48] [web 11] [48] قدماں وچ ، نمی دی بدولت پودےآں دی تبدیلی دا باعث بنی ، جس توں "زیادہ نقل و حرکت تے خانہ بدوش جانوراں دی افزائش وچ منتقلی" پیدا ہوگئی۔ [48] [49] [50] پانی دی قلت دا جنوبی ایشیاء وچ وی سخت اثر پيا ، "جنوبی وسطی ایشیاء ، افغانستان ، ایران تے ہندوستان وچ بیہودي شہری ثقافتاں دے خاتمے تے وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی دا باعث بنی"۔
پروٹو انڈو-یورپی اورہیمیٹ فرضی تصورات فرضی ہند-یورپی بولی دی فرضی ہضمیت کی ابتدائی شناختاں نيں ۔ اس طرح دی شناخت بولی دے درخت دی گلوٹٹوکرونولوجی تے انہاں جگہاں تے اوقات دی آثار قدیمہ دے مطابق ہونے دی کوشش کردی اے۔ شناخت اس بنیاد اُتے کيتی گئی اے کہ ، جے بالکل وی ، ہجرت دے متوقع راستے تے ہجرت دے اوقات او -ل ، یوروپی زباناں دی تقسیم دے مطابق تے پروٹو انڈو-یورپی لسانی اشیا توں اصل معاشرے دا معاشرتی نمونہ کس قدر نیڑے توں تعمیر ہويا اے ، اس دی نشاندہی کيتی گئی اے۔ آثار قدیمہ دی پروفائل اُتے فٹ بیٹھدا اے۔ پروٹو - ہند-یورپی بولی دے زمانے تے ابتدائی تصدیق شدہ متون دے درمیان ، کلٹیپ ، سی وچ تمام مفروضے اک اہم دور (گھٹ توں گھٹ 1500–2000 سال) 19 ويں صدی ق م فرض کردے نيں۔
سن 1980 دی دہائی دے اوائل [51] توں ہند - یورپی باشندےآں دے وچکار مرکزی دھارے وچ شمولیت اُتے اتفاق ، ماریجا جیمبوٹاس دے " کورگن مفروضے " ، [14] [52] [10] [15] کیو ڈیوڈ انتھونی دے "نظر ثانی شدہ اسٹیپی تھیوری" دی حمایت کردا اے ، جو جبوٹاس دے ابتدائی کم توں ماخوذ اے۔ ، [2] چالیکولیتھک دور (چوتھی تا پنجويں صدی ق م) دے ، ڈنپر (یوکرائن) تے یورال ندی (روس) دے وچکار ، خاص طور اُتے ، پونٹک اسٹیپ وچ ہند ، یوروپی وطن نوں رکھنا ، [14] جتھے مختلف متعلقہ ثقافتاں ترقی کردی گئياں۔ [14] [2]
پونٹک اسٹیپ ، دور مشرقی یورپ وچ گھاہ دے میداناں دا اک بہت وڈا علاقہ اے جو بحیرہ اسود ، قفقاز دے پہاڑاں تے بحیرہ کیسپین دے شمال وچ واقع اے تے اس وچ مشرقی یوکرین ، جنوبی روس تے شمال مغربی قازقستان دے کچھ حصے شامل نيں۔ گھوڑے دے ابتدائی گھرانے دا ایہ اوہی وقت تے مقام اے ، جو اس قیاس دے مطابق ابتدائی ہند-یورپیناں دا کم سی ، جس دی وجہ توں اوہ باہر دی طرف ودھنے تے بہت ساریاں دوسری ثقافتاں نوں ملحق کرنے یا فتح کرنے دی اجازت دیندے سن ۔ [2]
کورگان مفروضہ (نظریہ یا ماڈل بھی) ایہ استدلال کردا اے کہ پورٹیک سٹیپے وچ اک آثار قدیمہ "کرگن سبھیاچار" (جس دی اصطلاح یمنیا یا پٹ قبر سبھیاچار تے اس دے پیش رو گروپاں دی جماعت اے ) دے لوک پروٹو انڈو-یورپی دے سب توں زیادہ امکان بولنے والے سن زبان اصطلاح توں ماخوذ اے کرغن курган ) ، تومولس یا تدفین دے ٹیلے دے لئی روسی بولی وچ ترک لون ورڈ۔ پونٹک-کیسپئین سٹیپیس دی اصل ہند و یورپی نسل دا سب توں زیادہ قبول شدہ منظر اے ۔ [53] [54] [10] [15] [57]
ماریجہ جیمبوتاس نے 1950 دی دہائی وچ اپنا قورگن مفروضہ تشکیل دتا ، جس نے پونٹک دے علاقےآں وچ متعدد متعلقہ ثقافتاں نوں جمع کيتا۔اس نے "کرگن سبھیاچار" دی وضاحت چار متواتر دوراں اُتے مشتمل دی ، جس وچ کاپر ایج وچ ڈنپر / وولگا خطے دے سماریا تے سیروگلازو ثقافتاں (ابتدائی چوتھی صدی ق م) سمیت ابتدائی (کرگن اول) شامل سن ۔ انہاں ثقافتاں دے چلانے والے خانہ بدوش جانوراں دے پالنے والے سن ، جو ماڈل دے مطابق ، تیسری صدی دے اوائل تک ، پونٹک-کیسپین میدان وچ تے مشرقی یورپ وچ پھیل گئے۔ [58]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.