From Wikipedia, the free encyclopedia
![]() La mecànica a l'é la pì antica branca dla fìsica e a studia ël moviment dij còrp materiaj. Ël nòm (dal grech μηχᾴνη) a arciama dle liure con le màchine, ma costa e d'àutre aplicassion pràtiche al di d'ancheuj a son pì 'd soèns argropà sotà 'l nòm ëd mecànica aplicà, ch'a coata l'elasticità e fòrsa dij materiaj, l'idromecànica e l'areodinàmica, j'angign, la balìstica e via fòrt. La mecànica (teòrica) a l'é formà da doe part: la cinemàtica e la dinàmica. La cinemàtica as anteressa al moviment dij còrp da na mira geométrica, sensa ocupesse ëd soe càose, le fòrse, ch'a son nopà materia dla dinàmica. Dzortut ant ël passà, la mecànica a l'ha avù na posission privilegià rëspet a j'àutre branche dla fìsica dagià che soe laj e sò concet a l'han un rëscontr diret ant l'esperiensa ëd mincadi: motobin prima ëd soa enonsiassion rigorosa ij concet d'andi, fòrsa, travaj e via fòrt a j'ero già dovrà ant ij temp pì antich. Ij prim ëstudi ëd cinemàtica e dë stàtica a armonto ai grech antich: ij problema astronòmich a l'avìo cissà ël dësvlup dl'anàlisi dël movimenti dij còrp; le condission d'echilibri per màchine sempie, coma leve e pulìe, a j'ero già stàite studià an detaj da Archimede e da Eron. A diferensa d'la cinemàtica e d'la stàtica, fin a la fin dl'età ëd mes la dinàmica a l'era oget ëd divagassion filosòfiche astrate, nen sostnùe da fàit ësperimentaj precis; lë studi sientìfich ëd la dinàmica as peul fesse armonté an efet a l'ancamin dël sécol ch'a fa XVII, cand Galilei a l'ha smonù ij fondament dël métod ësperimental për lë studi dij fenòmeno naturaj.
Për rivé a la formolassion dle laj dël moviment andoa ël concet ëd fòrsa a dventa na grandëssa fìsica misuràbil (antant che fin-a antlora a l'era stàita considerà mach tanme un concet amponù dal prinsipi ëd causalità e a pijava soèns un sens metafìsich) a venta speté la fin dël sécol, con Newton. La mecànica a l'é peui dësvlupasse an pressa e a l'é dventà un model e un métod fondamentaj për ël dësvlup ëd tute j'àutre branche dla fìsica e, pì an general, dla siensa. Ij sucess gropà a l'usage ëd cost métod a son a l'adoss dël mecanicism, n'ategiament coltural ëspantià ant j'ambient sientìfich. La descrission dij fenòmenoPër podèj descrive ij fenòmeno cinemàtich a venta stabilì un sistema d'arferiment: përchè ij concet ëd moviment (visadì cangiament ëd la posission), andi, acelerassion a l'abio ëd sens, a-i é da manca ch'a sio descrivù an chèich sistema d'arferiment. A-i son doi pont ëd vista possìbij 'me fondament ëd la mecànica. Le vàire mecànicheFin-a a la fin dël sécol ch'a fa XIX, le laj dl'ansidita mecànica clàssica o mecànica ëd Newton as chërdìo bon-e për tut fenòmeno fìsich. Al di d'ancheuj a l'é nopà ciàir che a-i son dij fenòmeno anté che la mecànica clàssica a peul pa esse aplicà:
|
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.