Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Międzynarodowe Spotkania Poetyckie „Maj nad Wilią” (lit. Tarptautiniai poetiniai susitikimai „Gegužė prie Neries“) – festiwal poetycki związany ze środowiskiem wileńskiego kwartalnika Znad Wilii[1], coroczne święto literatów, pisarzy, poetów, filmowców związanych z kulturą polską na Litwie,[2] jedno z najważniejszych wydarzeń literackich na Litwie,[3] z udziałem twórców z całego świata[4] organizowany co roku na Litwie przez Romualda Mieczkowskiego.[5]
Pierwszy festiwal „Maj nad Wilią” odbył się w 1994 roku[6][7]. Celem imprezy jest promocja poezji polskiej z różnych krajów Europy i świata, a także ukazanie Wilna i Wileńszczyzny jako ziemi wielokulturowej[7] oraz przyczynienie się do aktywizacji polskiego życia kulturalnego w miejscowościach, w zdecydowanej większości zamieszkałym przez Polaków.[8] Sam organizator Romuald Mieczkowski - poeta wileńsko-warszawski[9] - za zadanie festiwalu uznaje ukazanie (...) dorobku miejscowych twórców polskich, stanu naszego posiadania w aspekcie twórczym, dążenie do wypracowania mechanizmów partnerstwa i współpracy, pozyskanie przyjaciół, stworzenie możliwości integracji z profesjonalnymi twórcami na Litwie, w Polsce i na świecie[10].
Impreza, kontynuująca tradycję poetyckich spotkań bez względu na bieżące konteksty[1], uzyskała już swoją renomę. Oblicza się, że w jej dotychczasowych edycjach wzięło udział kilkuset twórców zagranicznych, reprezentujących kilkadziesiąt krajów[7]. W spotkaniach uczestniczą regularnie współcześni poeci litewscy, a także polscy poeci z Wilna i regionu. Oprócz poetów pojawiają się także dziennikarze, redaktorzy wydawnictw, fotograficy oraz naukowcy[11] i osoby związane ze środowiskiem kwartalnika „Znad Wilii”[12]. „Majowi nad Wilią” tradycyjnie towarzyszą konferencje, plenery malarskie i koncerty[7]. Organizowane są także specjalne wyprawy literackie na tereny Litwy[7]. W 2015 roku była to wyprawa śladami Stanisława Ignacego Witkiewicza[6], w 2016 roku – Henryka Sienkiewicza[13], w 2017 roku – Melchiora Wańkowicza[14], zaś w 2021 roku Czesława Miłosza i Tymoteusza Karpowicza[15]. Osoby te były jednocześnie patronami kolejnych odsłon festiwalu. 29. Festiwal Poezji "Maj nad Wilią" 2022 został zogniskowany wokół Józefa Mackiewicza i debaty... o prawdzie w poezji, jej roli dzisiaj - pod hasłem „Jedynie prawda jest ciekawa” oraz Roku Romantyzmu Polskiego[16]. Przesłanie o prawdzie i poezji (jako nośniku dobra)[17],która przynosi pokój za sprawą 29. Międzynarodowego Festiwalu Poezji „Maj nad Wilią” 2022 – popłynęło w świat z Czarnego Boru – z domu Józefa Mackiewicza i sprzed domu, w którym w czasie II wojny światowej mieszkał błogosławiony ks. Michał Sopoćko[18]. 30. jubileuszowy festiwal 2023 świętuje rocznicę 700-lecia założenia grodu u zbiegu Wilii i Wilenki[19].
Festiwal był inaugurowany złożeniem kwiatów pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Wilnie[20], następnie odbywało się spotkanie w Domu-Muzeum Adama Mickiewicza[21]. Tradycyjnym elementem „Maja nad Wilią” była także Środa Literacka w Celi Konrada. Przez kilka ostatnich lat uczestnicy festiwalu odwiedzali również wileńskie hospicjum im. Michała Sopoćki[22][23].
Ostatnie edycje festiwalu organizowało, jak wcześniej, Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Kultury „Znad Wilii” prowadzone przez Romualda Mieczkowskiego, współorganizatorem był Mazowiecki Instytut Kultury w Warszawie[24][25], przy udziale Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego[26].
Festiwal organizowany co roku z inicjatywy Mieczkowskiego z udziałem środowiskiem kwartalnika „Znad Wilii”[27] miał na celu promocję poezji polskiej z różnych krajów Europy i świata, a także ukazania Wilna i Wileńszczyzny jako ziemi wielokulturowej[28]. Był łącznikiem między kulturami, między Polską a Litwą, między Wilnem a resztą świata[29]. W ciągu trzech dekad trwania festiwalu odwiedziło go ponad 1000 osób z około 40 krajów ze wszystkich kontynentów[30].
W 2023 Romuald Mieczkowski ogłosił w mediach, że festiwal kończy funkcjonowanie w formule, którą znaliśmy dotychczas[31]. Jak wskazał w rozmowie z Kurierem Wileńskim trzydziestka to czas na pewne podsumowania. Będzie to ostatni festiwal w dotychczasowej formule. Szkoda mi jednak jego marki, rozpoznawalnej w środowiskach literackich (...) Dlatego mam pewne pomysły na spotkania organizowane być może poza Wilnem, gdzie jest mniejsze zagęszczenie działań kulturalnych, w tym o charakterze warsztatowym i edukacyjnym, z uwzględnieniem możliwości lokalnych i przy współpracy ze środowiskami artystycznymi na Wileńszczyźnie czy nawet w innych zakątkach Litwy[31].
W 2024 XXXI Międzynarodowy Festiwal Poezji „Maj nad Wilią”, z rozszerzoną geografią kontynuowanego festiwalu,[32] w nowym formacie i lokalizacji,[33] zawitał na NA ZIEMI SOLECZNICKIEJ w Ejszyszkach[34] nad Wersoką[35][36], posiadającej - według Józefa Mackiewicza jakieś specjalnie charakterystyczne piętno[…], jakby sielanka jaka. Małe laski rozrzucone wśród pól, a na polach tych wszędzie pojedyncze drzewa. Czasem spojrzysz wzdłuż ścierniska, a ono niby park, niby sad usiane całe dzikimi gruszami, dębami, dalej brzozy i klony. […] Oczu po prostu oderwać niepodobna[37]. Śladami historii – od Witolda Wielkiego do czasów współczesnych, śladami powstania styczniowego,dawną Via Jagiellonicą, wielonarodowymi miejscami pamięci – m.in. upamiętniającymi sowieckie wywózki, w Grodzisku koło Ejszyszek – gdzie stał zamek księcia Sydymunda – ojca księżnej Anny, żony Witolda Wielkiego, w Hornostaiszkach, z meetingiem poetyckim w Solecznikach (w siedzibie rejonu solecznickiego, w zdecydowanej większości zamieszkałego przez Polaków), z finalnym koncertem w Ejszyszkach Słowo i dźwięki.[38] Uczestnictwo czołowych pisarzy litewskich – Birutė Jonuškaitė , przewodniczącej Związku Pisarzy Litwy, oraz Herkusa Kunčiusa nawiązuje do problematyki tożsamościowej w ich twórczości.[39]