Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dikdik[4] (Madoqua) – rodzaj ssaków kopytnych z podrodziny antylop (Antilopinae) w rodzinie wołowatych (Bovidae). Pierwsze ślady pobytu antylopy na Ziemi szacuje się na okres 3,5 mln lat temu, kiedy to w północnej Tanzanii w jednym z wykopalisk w Laetoli natrafiono na ślady zostawiane w popiele wyrzucanym przez wulkan. Znaleziono tam też ich odchody, tzw. koprolity w postaci skamieniałych kulek.
Madoqua | |||
Ogilby, 1837[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – dikdik sawannowy (M. kirkii) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj |
dikdik | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Antilope saltiana Desmarest, 1816 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
|
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce Południowej oraz Wschodniej (Etiopia, Somalia, Kenia, Tanzania, Namibia, Angola)[5][6][7].
Należą do najmniejszych antylop. Długość ciała 47,5–69 cm, długość ogona 2,5–8 cm, długość ucha 6–8,6 cm, wysokość w kłębie 32–43 cm; masa ciała 2,1–9,1 kg (samice są nieco cięższe i większe od samców)[6][8]. Są często porównywane wielkością do zająca. Zdarza się, że padają ofiarą drapieżnych ptaków. Sierść ma kolor szaro-brązowy w górnych i prawie biały w dolnych partiach. Samce mają krótkie, szpiczaste różki. Nazwa dikdik pochodzi od dźwięku, który wydają, gdy są zaniepokojone.
Rodzaj zdefiniował w 1837 roku irlandzki przyrodnik William Ogilby w artykule poświęconym rodzajom przeżuwaczy opublikowanym na łamach Proceedings of the Zoological Society of London[1]. Na gatunek typowy Ogilby wyznaczył (oryginalne oznaczenie) dikdika żwawego (M. saltiana).
Liczba gatunków w obrębie Madoqua jest przedmiotem dyskusji; Mammals of the World[7] wymienia cztery (guentheri, kirkii, piacentinii, saltiana), Mammals Diversity Database[12] siedem (cavendishi, damarensis, guentheri, kirkii, piacentinii, saltiana i thomasi), Alle the Mammals of the World[8] osiem (cavendishi, damarensis, guentheri, hindei, kirkii, piacentinii, saltiana i thomasi), Handbook of the Mammals of the World[6] i Illustrated Checklist of the Mammals of the World[5] dwanaście (cavendishi, damarensis, guentheri, hararensis, hindei, kirkii, lawrancei, phillipsi, piacentinii, saltiana, swaynei i thomasi), natomiast Ungulate Taxonomy[13] trzynaście (cavendishi, damarensis, guentheri, hararensis, hindei, kirkii, lawrancei, phillipsi, piacentinii, saltiana, smithii, swaynei i thomasi); tutaj lista występujących współcześnie gatunków za Mammals Diversity Database[12]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[4] | Podgatunki[6][5][8] | Rozmieszczenie geograficzne[6][5][8] | Podstawowe wymiary[6][8][uwaga 1] | Status IUCN[14] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
Madoqua saltiana | (Desmarest, 1816) | dikdik żwawy | 5 podgatunków | Półwysep Somalijski (Etiopia, Erytrea, Dżibuti i Somalia), marginalnie w południowo-wschodnim Sudanie (na południe od rzeki Atbara); być może północno-wschodnia Kenia | DC: 52–67 cm DO: 3,5–8 cm MC: 2,3–3 kg |
LC |
Madoqua piacentinii | Drake-Brockman, 1911 | dikdik srebrzysty | gatunek monotypowy | Somalia (znany z kilku miejsc na środkowym wybrzeżu, niemal tak daleko na południe jak rzeka Uebi Szebelie; rozmieszczenie wydaje się być sporadyczne) | DC: około 47 cm DO: około 3,7 cm MC: około 2,1 kg |
DD | |
![]() |
Madoqua thomasi | (O. Neumann, 1905) | dikdik tanzański | gatunek monotypowy | Tanzania (od Mwanza, Olduvai i jeziora Manyara do Kondoa, Dodoma, Bugogo, Irangi i Tabora) | brak danych | NE |
![]() |
Madoqua kirkii | (Günther, 1880) | dikdik sawannowy | gatunek monotypowy | północno-wschodnia Kenia od północnego Ewaso Ng’iro do wybrzeża Lamu, na północ do Somalii (do Mogadiszu), prawdopodobnie na wschód i północ od rzeki Tana (lub rzeki Athi) | DC: około 63 cm DO: brak danych MC: około 9,1 kg |
LC |
![]() |
Madoqua cavendishi | O. Thomas, 1898 | dikdik płochy | 2 podgatunki | południowo-wschodnia i południowo-zachodnia Kenia oraz północna i północno-wschodnia Tanzania | brak danych | NE |
![]() |
Madoqua guentheri | O. Thomas, 1894 | dikdik drobny | 2 podgatunki | południowo-wschodni Sudan Południowy (na wschód od prowincji Nil Biały), północno-wschodnia Uganda, północna Kenia, południowa i południowo-wschodnia Etiopia oraz Somalia (z wyjątkiem regionów przybrzeżnych) | DC: 50–68 cm DO: 2–5 cm MC: 3,5–4,6 kg |
LC |
![]() |
Madoqua damarensis | (Günther, 1880) | dikdik namibijski | gatunek monotypowy | południowo-zachodnia Angola, północno-zachodnia i północna Namibia, na południe aż do gór Brukkaros na 25°50′ S | DC: 58–69 cm DO: 3,2–5,6 cm MC: 4,6–5,5 kg |
NE |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunek wymarły z czwartorzędu dzisiejszej Tanazanii[3]:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.