Kwiaty obupłciowe, zebrane w grono lub tyrs[5]. Rozgałęzienia boczne wsparte dwiema skórzastymi podsadkami[5]. Na szypułce, wierzchołkowo zgrubiałej i członowanej, obecne są dwa błonkowate podkwiatki[5]. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach po trzy, białe do czerwonawych, równej wielkości, w dolnej połowie zrośnięte w rurkę, skręcające się po przekwitnięciu[6]. Trzy pręciki przyrośnięte są do wewnętrznego okółka okwiatu, natomiast do listków zewnętrznego okółka przyrośnięte są trzy prątniczki[6]. Pylniki dołączone grzbietowo, blisko nasady, skierowane do wewnątrz kwiatu[6], strzałkowate[5]. Zalążnia wyrastająca na szypułce, górna, zrosłoowockowa, trójkomorowa, z 3–6[5] anatropowymi zalążkami osadzonymi kątowo w każdej komorze[6]. Miodniki położone przegrodowo[6]. Szyjka słupka wąska, zakończona trójklapowanym znamieniem[6].
Pękające komorowo, trójklapowane, szeroko jajowate do spłaszczonych, ciemnozielone do brązowych torebki, z jedną komorą zwykle mniej rozwiniętą od pozostałych dwóch, zawierające w każdej komorze od 1 do 2 odwrotnie gruszkowatych do elipsoidalnych, lśniących, czarnych nasion[5].
Rozwój
Kwitną w okresie od marca do lipca, owocują od lipca do listopada[5].
U roślin z gatunku Hemiphylacus alatostylus odnotowano nadzwyczajnie wysoką liczbę chromosomów2n wynoszącą 112, co sugeruje, że gatunek ten jest poliploidalny, a podstawowa liczba chromosomów x wynosi 7 lub 14[6].
Pozycja systematyczna
Rodzaj z podrodziny Asparagoideae w rodzinie szparagowatych (Asparagaceae)[7].
Historycznie uważany za spokrewniony z Chlorogalum i Schoenolirion i zaliczany do plemienia Asphodeleae w rodzinie liliowatych (Engler 1888, Hutchinson 1934) lub do plemienia Chlorogaleae w rodzinie Agapanthaceae (Huber 1969), hiacyntowatych (Dahlgren i Clifford 1982) lub złotogłowowatych (Brummitt 1992). Pierwsze badania filogenetyczne i analizy kladystyczne z drugiej połowy XX wieku nie dostarczyły jednoznacznych wyników, umiejscawiając ten rodzaj bądź jako takson siostrzany rodzaju Hesperocallis w rodzinie Funkiaceae lub plemienia Chlorogalae w rodzinie hiacyntowatych, bądź włączając go do kladu politomicznego obejmującego wiele rodzin (hiacyntowate, czosnkowate, amarylkowate, Anthericaceae, Tecophilaeaceae, Funkiaceae i agawowate)[5]. Dopiero analiza sekwencji genów rbcL przeprowadzona pod koniec XX wieku (Chase 1996) wykazała bliskie pokrewieństwo między Hemiphylacus a szparagami, a obu tych rodzajów z anemareną asfodelowatą[8][6]. W konsekwencji we współczesnych ujęciach systematycznych oba te rodzaje włączone zostały do rodziny Asparagaceae sensu stricto (Kubitzki 1998[6], system APG II 2003[9]), a następnie do podrodziny Asparagoideae w rodzinie szparagowatych (system APG III i system APG IV)[10][9]. Podobieństwo roślin z obu tych rodzajów ogranicza się do budowy zarodka. Inne podobne cechy budowy (w przypadku zalążka, pyłku, zalążni, owoców i nasion) mają charakter plezjomorficzny[6].
Michael A.M.A.RuggieroMichael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI:10.1371/journal.pone.0119248, PMID:25923521, PMCID:PMC4418965 [dostęp 2021-03-05](ang.).
LuisHernandez-Sandoval.Taxonomic Study of the Mexican Genus Hemiphylacus (Hyacinthaceae).„Systematic Botany”.20(4),s.546,1995-10. DOI: 10.2307/2419808.
K.Kubitzki,P.J.Rudall:Asparagaceae. W:KlausKubitzki:The Families and Genera of Vascular Plants.T.3:Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae).Berlin Heidelberg:Springer-Verlag,1998. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN978-3-662-03533-7.(ang.). Brak numerów stron w książce
Paula J.P.J.RudallPaula J.P.J. i inni, Embryology, cytology and systematics of Hemiphylacus, Asparagus and Anemarrhena (Asparagales), „Plant Systematics and Evolution”, 211 (3/4), 1998, s. 181–199 [dostęp 2022-01-31].
Mark W.Chase,James L.Reveal,Michael F.Fay.A subfamilial classification for the expanded asparagalean families Amaryllidaceae, Asparagaceae and Xanthorrhoeaceae.„Botanical Journal of the Linnean Society”.161(2),s.132–136,2009-10. DOI: 10.1111/j.1095-8339.2009.00999.x.