Dźwignice[1] – grupa urządzeń dźwigowo-transportowych, służących do przemieszczania pionowego i poziomego ładunków, zwierząt i ludzi na niewielkie odległości, w ruchu przerywanym. Dźwignice stanowią liczną grupę środków transportu bliskiego, a ich eksploatacja wymaga odpowiednich kwalifikacji.
Ten artykuł od 2009-02 wymaga zweryfikowania podanych informacji.
Dźwignice są urządzeniami, które eliminują lub zmniejszają wysiłek fizyczny człowieka przy podnoszeniu oraz przenoszeniu przedmiotów w żądane miejsce korzystając z praw fizyki
W klasycznej literaturze[2] na temat dźwignic wyróżnia się termin dźwignicy prostej (zbudowanej z jednej podstawowej części składowej) oraz dźwignicy złożonej (zbudowanej z kilku takich części).
Jako podstawowe części składowe określane jako dźwignice proste wyróżnia się:
Zgodnie z polskim prawem kandydat na operatora musi spełniać następujące warunki:
mieć ukończone 18 lat
posiadać aktualne badania od lekarza medycyny pracy stwierdzające dobry stan zdrowia (na poziomie potrzeb tego zawodu)
mieć odpowiednie wykształcenie i praktykę.
Uprawnienia dla operatorów dźwignic[5] dzielą się na kategorie I, II, III oraz podkategorie oznaczane literami w zależności od grupy dźwignic, do których się odnoszą:
Osoby zatrudnione przy pracach konserwacyjno-remontowych powinni posiadać teoretyczne i praktyczne wiadomości związane z eksploatacją, bezpieczeństwem i higieną pracy oraz przepisami dozoru technicznego.
Prowadzący prace konserwacyjno-remontowe powinni posiadać:
uprawnienia wydane przez Inspektorat Dozoru Technicznego właściwej dla kategorii konserwowanych, przeglądanych lub remontowanych, dźwignic
zaświadczenie kwalifikacyjne dla osób zatrudnionych przy eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych (E).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. z2002r. nr120,poz.1021) tekst jednolity uwzględniający zmiany wprowadzone rozporządzeniem opublikowanym w Dz.U. z2003r. nr28,poz.240), wydane na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dozorze technicznym.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych (Dz.U. z2001r. nr79,poz.849) tekst jednolity uwzględniający zmiany wprowadzone rozporządzeniem opublikowanym w Dz.U. z2003r. nr50,poz.426), wydane na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy o dozorze technicznym.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie wzoru znaku dozoru technicznego (Dz.U. z2001r. nr30,poz.346), wydane na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy o dozorze technicznym.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 października 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. z2003r. nr193,poz.1890).
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla dźwigów i ich elementów bezpieczeństwa (Dz.U. z2005r. nr263,poz.2198) (wdrożenie dyrektywy 95/16/WE).
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 5 listopada 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla dźwigów i ich elementów bezpieczeństwa (Dz.U. z2008r. nr203,poz.1270) (wdrożenie postanowień dyrektywy 2006/42/WE w sprawie maszyn, zmieniającej dyrektywę 95/16/WE).