Loading AI tools
brytyjski serial komediowy Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Armia tatuśka (ang. Dad's Army) – brytyjski serial typu sitcom emitowany po raz pierwszy od 31 lipca 1968 do 13 listopada 1977 na antenie BBC1. Był pierwszym z czterech seriali stworzonych przez spółkę autorską Jimmy Perry & David Croft, a także pierwszym serialem z tzw. trylogii wojennej Davida Crofta, do której zaliczane są także It Ain’t Half Hot Mum i ’Allo ’Allo![1]. Powstało 80 odcinków podzielonych na dziewięć serii, z czego do dziś zachowało się 77 epizodów.
Gatunek | |
---|---|
Kraj produkcji | |
Oryginalny język | |
Twórcy | |
Główne role |
Arthur Lowe |
Muzyka tytułowa |
Who Do You Think You Are Kidding Mr. Hitler? (śpiewa Bud Flanagan ) |
Liczba odcinków |
80 |
Liczba serii |
9 |
Nagrody |
1971: BAFTA dla najlepszego programu rozrywkowego |
Produkcja | |
Produkcja | |
Reżyseria |
David Croft |
Scenariusz | |
Muzyka |
Derek Taverner |
Czas trwania odcinka |
30 min |
Pierwsza emisja | |
Kraj oryginalnej emisji | |
Data premiery | |
Stacja telewizyjna | |
Lata emisji | |
Chronologia | |
Powiązane | |
Strona internetowa |
![]() |
Plik audio został utworzony na podstawie wersji z 18 lutego 2012 i nie obejmuje późniejszych edycji. |
Artykuły audio |
W 2000 uplasował się na trzynastym miejscu w plebiscycie na najwybitniejszą brytyjską produkcję telewizyjną XX wieku, przeprowadzonym wśród członków Brytyjskiego Instytutu Filmowego. Określono go wówczas „wzorcem brytyjskiego sitcomu”[2]. Był dziesięciokrotnie nominowany do Nagrody Telewizyjnej BAFTA, otrzymał ją w roku 1971 w kategorii „Najlepszy program rozrywkowy”[3]. Podczas premierowych emisji serialu osiągał on oglądalność dochodzącą do 18 milionów widzów. Powtórki emitowane ponad 30 lat po premierze serialu gromadziły nawet 7 milionów widzów[4]. Wśród przyczyn jego popularności wymieniano m.in. trafne ukazanie w serialu – pomimo jego komediowego charakteru – bardzo głębokich i autentycznych podziałów klasowych, z jakimi brytyjskie społeczeństwo zmagało się w czasie wojny i jeszcze przez wiele lat po jej zakończeniu[5].
Akcja serialu rozgrywa się w czasie II wojny światowej, w fikcyjnej miejscowości Walmington-on-Sea, niewielkim miasteczku na południowym wybrzeżu Anglii. Serial rozpoczyna się od autentycznego wydarzenia historycznego, jakim było powołanie w 1940 roku tzw. Local Defence Volunteers (LDV, w wolnym tłumaczeniu: Lokalna Ochotnicza Służba Obronna), później przemianowanej na Home Guard, formacji paramilitarnej złożonej z mężczyzn, którzy pomimo mobilizacji nie są w stanie służyć w regularnej armii – głównie z powodu wieku lub złego stanu zdrowia. Mieli oni możliwość dobrowolnego wstąpienia do LDV, gdzie byli szkoleni i utrzymywani w gotowości na wypadek inwazji niemieckiej na Wyspy Brytyjskie, w czasie której mieli zajmować się dywersją i sabotażem oraz wspierać armię w walce z najeźdźcą. Służbę w LDV można było łączyć z normalną pracą zawodową lub nauką w szkole, bowiem związane z tym obowiązki wypełniało się popołudniami i wieczorami oraz w dni wolne. Serial opowiada o losach jednostki LDV z Walmington-on-Sea, złożonej głównie z niemłodych już panów, którzy jeśli w ogóle służyli kiedykolwiek w wojsku, to podczas I wojny światowej lub nawet wcześniej.
W nawiasach podano odtwórców ról.
№ | Nr | Tytuł | Reżyseria | Scenariusz | Premiera | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | 1 | The Man and the Hour | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 31 lipca 1968 | ||||||||
W całej Wielkiej Brytanii zostaje ogłoszona decyzja o utworzeniu ochotniczej służby paramilitarnej LDV. Pan Mainwaring, dyrektor banku w miasteczku Walmington-on-Sea, postanawia założyć lokalny oddział LDV. Nadaje sam sobie stopień kapitana i mianuje się dowódcą oddziału, zaś na swego zastępcę nominuje głównego kasjera banku, pana Wilsona, tytułowanego odtąd sierżantem. Wkrótce do oddziału zapisują się liczni ochotnicy, w dużej części bardzo leciwi. | |||||||||||||
2 | 2 | Museum Piece | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 7 sierpnia 1968 | ||||||||
Oddział zmaga się z brakiem jakiejkolwiek broni, podczas ćwiczeń zamiast karabinów trzeba używać drewnianych kijów. Aby temu zaradzić, zdesperowany Mainwaring postanawia wykraść zabytkową broń z lokalnego muzeum historycznego. Musi jednak przechytrzyć opiekującego się zbiorami, bardzo sędziwego muzealnika, którym jest ojciec kaprala Jonesa. | |||||||||||||
3 | 3 | Command Decision | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 14 sierpnia 1968 | ||||||||
Do oddziału zgłasza się dystyngowany pułkownik, który jest gotów własnym sumptem wyposażyć go w broń, ale za cenę przejęcia dowództwa. Mainwaring zgadza się dla dobra wspólnego. Wkrótce jednak obiecana przez oficera dostawa okazuje się zawierać stare muszkiety, a sam pułkownik stara się zrobić z oddziału jednostkę konną. | |||||||||||||
4 | 4 | The Enemy Within the Gates | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 28 sierpnia 1968 | ||||||||
Członkowie oddziału wyruszają na poszukiwania niemieckich dywersantów, skuszeni nagrodą finansową za każdego schwytanego nieprzyjaciela. Żołnierze biorą jednak za Niemca każdą osobę mówiącą z cudzoziemskim akcentem. W efekcie pojmany zostaje także polski oficer służący w brytyjskim sztabie. | |||||||||||||
5 | 5 | The Showing Up of Corporal Jones | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 4 września 1968 | ||||||||
Major, sprawujący pieczę nad oddziałem z ramienia dowództwa, dochodzi do wniosku, że kapral Jones jest już za stary nawet na służbę w Home Guard. Leciwy Jones nie zgadza się z tą decyzją, wobec czego sprawę ma rozstrzygnąć test sprawnościowy. Cały oddział stara się dyskretnie pomóc koledze przejść przez tę próbę. | |||||||||||||
6 | 6 | Shooting Pains | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 11 września 1968 | ||||||||
Oddział zostaje wstępnie wybrany na asystę honorową premiera Wielkiej Brytanii, który ma odwiedzić okolicę. Szybko jednak wychodzi na jaw, że ludzie kapitana Mainwaringa fatalnie strzelają. Ostatecznie muszę rywalizować o zaszczyt spotkania z szefem rządu w zawodach strzeleckich z inną jednostką Home Guard. |
№ | Nr | Tytuł | Reżyseria | Scenariusz | Premiera | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
7 | 1 | Operation Kilt | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 1 marca 1969 | ||||||||
Oddział bierze udział w ćwiczeniach symulujących ewentualną inwazję wojsk niemieckich, rywalizując m.in. z jednostką szkockich górali. | |||||||||||||
8 | 2 | The Battle of Godfrey's Cottage | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 8 marca 1969 | ||||||||
W ramach kolejnych ćwiczeń, oddział trenuje szybkie przegrupowanie na wypadek ataku nieprzyjaciela. Umocnionym punktem, w którym ma się odbyć koncentracja sił, jest położona nieco na uboczu chata, zamieszkana przez szeregowca Ridleya i jego bliskich. W wyniku nieporozumienia dwie części oddziału toczą ze sobą bratobójczy bój o ten strategiczny przyczółek. | |||||||||||||
9 | 3 | The Loneliness of the Long Distance Walker | David Croft | Jimmy Perry, David Croft | 15 marca 1969 | ||||||||
Szeregowy Walker otrzymuje powołanie do regularnej armii. Członkowie oddziału martwią się, jak poradzą sobie bez dostarczanych przez niego czarnorynkowych produktów. W akcję ratowania Walkera angażuje się osobiście kapitan Mainwaring. Odcinek nie zachował się w archiwum BBC (patrz sekcja „Utracone odcinki”), dostępny tylko jako tekst scenariusza. | |||||||||||||
10 | 4 | Sgt. Wilson’s Little Secret | Harold Snoad | Jimmy Perry, David Croft | 22 marca 1969 | ||||||||
Mama szeregowego Pike’a mówi swemu synowi, że w ich domu pojawi się wkrótce mały przybysz. Gdy dowiaduje się o tym sierżant Wilson, którego nieformalny związek z panią Pike jest tajemnicą poliszynela, sądzi, że jego partnerka zaszła w ciążę. Aby uniknąć jeszcze większego skandalu, zaczyna planować ślub. Ostatecznie okazuje się jednak, że przybyszem jest dziecko ewakuowane ze strefy nalotów i wzięte przez panią Pike na przechowanie. | |||||||||||||
11 | 5 | A Stripe for Frazer | Harold Snoad | Jimmy Perry, David Croft | 29 marca 1969 | ||||||||
Odcinek zachowany tylko w wersji audio. Mainwaring otrzymuje możliwość, aby awansować jednego ze swych ludzi na kaprala. Wstępnie myśli o szeregowym Frazerze. W czasie okresu próbnego okazuje się jednak, że z odrobiną władzy ten stary szkocki żołnierz staje się nieznośny dla kolegów. | |||||||||||||
12 | 6 | Under Fire | Harold Snoad | Jimmy Perry, David Croft | 5 kwietnia 1969 | ||||||||
Odcinek zachowany tylko jako tekst scenariusza. Szeregowy Frazer chwyta osobę podejrzaną o szpiegostwo, która okazuje się jednak być naturalizowanym Brytyjczykiem, lojalnym poddanym Jego Wysokości. Na domiar złego, to krewny strażnika Hodgesa, który nie przepuści żadnej okazji, by dowieść niekompetencji Home Guard. |
Pomysłodawcą serialu był Jimmy Perry, wówczas aktor i jednocześnie dyrektor teatru w Watford, współpracujący także z telewizją. Jego agentką była wówczas Ann Croft, żona Davida Crofta, wówczas już jednego z najbardziej renomowanych producentów i reżyserów seriali komediowych BBC, niemającego jednak poważniejszych doświadczeń w pisaniu ich. Perry napisał wstępne wersje scenariuszy kilku pierwszych odcinków i poprosił swoją agentkę o przekazanie ich mężowi do oceny. Croft zajął się castingiem do serialu (m.in. zablokował pomysł, aby Perry występował w nim jako aktor), zgodził się także produkować go i reżyserować oraz – po raz pierwszy w swej karierze – być również współscenarzystą. Za trzeciego głównego twórcę koncepcji Armii bywa uważany Michael Mills, ówczesny dyrektor ds. komedii w BBC, który wniósł do projektu Crofta i Perry’ego wiele istotnych poprawek[6].
Zdjęcia plenerowe do serialu były realizowane we wschodniej Anglii, przede wszystkim w Thetford, które „grało” serialowe miasteczko, i okolicach[7]. Od roku 2010 upamiętnia to pomnik kapitana Mainwaringa, jaki znajduje się w mieście. Oprócz tego w Thetford urządzono muzeum serialu[8], prowadzone przez liczące ponad 1700 członków, istniejące od 1993 roku, oficjalne stowarzyszenie jego miłośników[9]. W mieście i okolicach wytyczono również specjalny szlak turystyczny, prowadzący przez miejsca znane z ekranu.
Zdjęcia studyjne realizowano w BBC Television Centre w Londynie. Pierwsze dwie serie powstały na taśmie czarno-białej. Począwszy od serii trzeciej Armia... była pokazywana w kolorze.
Muzykę tytułową serialu stanowi piosenka Who Do You Think You Are Kidding Mr. Hitler? (w wolnym tłumaczeniu: Kogo pan próbuje oszukać, panie Hitler?), której w czołówce towarzyszyła żartobliwa animacja oparta na mapie działań wojennych z 1940 roku (inwazja na Francję, ewakuacja wojsk brytyjskich przez Dunkierkę itd.). Muzykę napisał Derek Taverner, słowa Jimmy Perry, a śpiewał Bud Flanagan , dla którego było to jedno z ostatnich nagrań przed śmiercią.
Armia tatuśka jest jednym z najbardziej znanych brytyjskich seriali dotkniętych problemem tzw. utraconych odcinków (lost episodes). Do połowy lat 70. programy i seriale telewizyjne były uważane w Wielkiej Brytanii za produkt na tyle „jednorazowy”, iż ze względów ekonomicznych oraz z braku miejsca w magazynach (a nośniki zajmowały wówczas znacznie więcej miejsca na półkach niż dziś), większość odcinków była kasowana jakiś czas po emisji. Nie dbano o zachowanie chociaż jednej kopii. W efekcie odtworzenie w całości wielu brytyjskich seriali z lat 50., 60. czy wczesnych 70. jest dziś bardzo trudne, a często wręcz niemożliwe. Od 2001 roku Archiwum BBC prowadzi specjalną akcję, w ramach której poszukuje ocalałych kopii utraconych odcinków w archiwach innych nadawców oraz w kolekcjach prywatnych.
W przypadku Armii tatuśka za utraconą uważana była początkowo cała druga seria, powstała w 1968 roku i licząca sześć odcinków. Trzy z nich udało się odnaleźć w wyniku wspomnianej akcji. Szanse na znalezienie pozostałych, zwłaszcza w jakości nadającej się do emisji, uważa się już dziś za bardzo znikome, bo sprawdzono wszystkie miejsca, gdzie mogły zostać zachowane. Dotyczy to odcinków trzeciego, piątego i szóstego drugiej serii.
Na kanwie serialu telewizyjnego Armia tatuśka powstały liczne produkcje dla innych rodzajów mediów. W roku 1971 nakręcono film kinowy, zaś w latach 1975–1976 większość obsady zagrała w opartej na serialu sztuce teatralnej. W 2004 roku została ona ponownie wystawiona, oczywiście już w nowej obsadzie. Na podstawie Armii... powstały także dwa seriale radiowe dla BBC Radio 4. Pierwszy z nich został zrealizowany na podstawie scenariuszy telewizyjnych, zaadaptowanych na potrzeby słuchowiska. Drugi pojawił się na antenie w kilka lat po zakończeniu produkcji telewizyjnej i stanowił jej sequel, opowiadając o powojennych losach bohaterów.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.