Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
5 groszy wzór 1923 – moneta pięciogroszowa, bita w mosiądzu i brązie, wprowadzona do obiegu 1 lipca 1924 r. (Dz.U. z 1924 r. nr 34, poz. 351)[1], wycofana w dniu reformy walutowej 30 października 1950 r[2].
![]() | |
Dane podstawowe | |
Emitent | |
---|---|
Nominał |
5 groszy |
Rocznik |
1923, 1925, 1928, 1930, 1931, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939 |
Emisja | |
Mennica | |
Nakład |
165 546 936 szt. |
Data emisji |
1 lipca 1924 |
Data wycofania |
30 października 1950 |
Projektant | |
Opis fizyczny | |
Masa |
3 g |
Średnica |
20 mm |
Materiał | |
Rant |
gładki |
Stempel | |
Uwagi |
W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia do obiegu pięciogroszówki podawany jest 31 maja 1924 r[3], czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet (Dz.U. z 1924 r. nr 45, poz. 476)[4].
Ostatnią datą roczną z jaką była bita to 1939[5].
W centralnym punkcie umieszczono godło – stylizowanego orła w koronie, powyżej rok bicia, dookoła napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz inicjały WJ projektanta. Na monetach z 1923 nie ma znaku mennicy, na późniejszych umieszczono go pod łapą orła. Był to herb Kościesza – znak Mennicy Państwowej w Warszawie[3].
Na tej stronie monety znajdują się cyfra „5" z ozdobnikami z lewej i prawej strony oraz napis „GROSZY”[3].
Monetę bito z datą 1923 w mosiądzu, a w pozostałych latach w brązie, na krążku o średnicy 20 mm, masie 3 gramów, z rantem gładkim, według projektu Wojciecha Jastrzębowskiego, w mennicy w Warszawie. Nakłady monety w poszczególnych latach przedstawiały się następująco[6]:
Rocznik | Materiał | Znak mennicy | Nakład (sztuk) | Zdjęcie | Uwagi |
---|---|---|---|---|---|
5 groszy 1923 | mosiądz | 32 150 000 | ![]() |
istnieje pięć odmian stempla rewersu (cechy dystynktywne to – stykanie się bądź nie par liter R i O oraz O i S, dotykanie bądź nie końca liścia do litery Y)[7] oraz dwie odmiany awersu (cechy dystynktywne to – wielkość oczka cyfry 9, szeroka bądź wąska podstawa cyfry 2)[8] | |
5 groszy 1925 | brąz | herb Kościesza | 51 996 845 | ![]() |
|
5 groszy 1928 | brąz | herb Kościesza | 17 710 091 | ![]() |
|
5 groszy 1930 | brąz | herb Kościesza | 14 240 000 | ![]() |
|
5 groszy 1931 | brąz | herb Kościesza | 2 070 000 | ![]() |
|
5 groszy 1934 | brąz | herb Kościesza | 420 000 | ![]() |
|
5 groszy 1935 | brąz | herb Kościesza | 4 660 000 | ![]() |
|
5 groszy 1936 | brąz | herb Kościesza | 5 950 000 | ![]() |
|
5 groszy 1937 | brąz | herb Kościesza | 9 050 000 | ![]() |
|
5 groszy 1938 | brąz | herb Kościesza | 17 300 000 | ![]() |
|
5 groszy 1939 | brąz | herb Kościesza | ok.10 000 000 | ![]() |
Z formalnego punktu widzenia pięciogroszówka nigdy nie została wycofana z obiegu żadnym aktem prawnym w okresie Generalnego Gubernatorstwa[6]. Dekret PKWN z 24 sierpnia 1944 r. pozostawiał monety groszowe w obiegu aż do reformy walutowej z 30 października 1950 r. Po tej dacie dopuszczone zostały do obiegu wyłącznie monety emitowane przez Narodowy Bank Polski[6].
Moneta 5 groszy 1923 brąz jeszcze w latach osiemdziesiątych XX w. była uznawana przez niektóre katalogi jako moneta obiegowa, wybita w nakładzie 350 sztuk[9]. Z biegiem czasu z rozdziału o monetach obiegowych trafiła do monet próbnych[10]. Jednak niektórzy autorzy stawiają tezę, że nie jest ani monetą obiegową, ani monetą próbną[6]. W ich opinii ciemnobrązowe egzemplarze 5 groszy 1923 sprzedawane na rynku to tylko efekt spatynowania monet mosiężnych lub wynik pracy fałszerzy[6].
Najrzadszy rocznik 1934 jest często fałszowany, zazwyczaj poprzez wklejenie ostatniej cyfry roku na monetach z późniejszych lat[6].
Istnieją próbne wersje tej monety bez napisu „PRÓBA” z lat: 1923 (brąz), 1923 (nikiel), 1923 (srebro), 1923 (mosiądz, z napisem na rancie „MENNICA PAŃSTWOWA”), 1925 (aluminium), 1925 (miedzionikiel)[3].
Dla roczników 1930, 1931, 1932 istnieją monety bite stemplem lustrzanym[11].
Katalogi informują także o istnieniu dwóch okolicznościowych wersji próbnych[3]:
Niektóre katalogi wspominają również o istnieniu monety próbnej z odmiennym rysunkiem orła (1923 mosiądz, brąz), 1925 (mosiądz)[3].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.