Jaskier skąpopręcikowy, włosienicznik skąpopręcikowy[5] (Ranunculus trichophyllus Chaix ex Vill.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych. Występuje w Europie, Azji, północnej Afryce i Ameryce Północnej[6]. W Polsce rośnie w rozproszeniu na obszarze całego kraju[7]. Jest rośliną wodną, w Polsce objętą ochroną.
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Jaskier skąpopręcikowy
![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/RanunculusTrichophyllus.jpg/240px-RanunculusTrichophyllus.jpg) |
Systematyka[1][2]
|
Domena
|
eukarionty |
Królestwo |
rośliny |
Podkrólestwo |
rośliny zielone |
Nadgromada |
rośliny telomowe |
Gromada |
rośliny naczyniowe |
Podgromada |
rośliny nasienne |
Nadklasa |
okrytonasienne |
Klasa |
Magnoliopsida |
Nadrząd |
jaskropodobne |
Rząd |
jaskrowce |
Rodzina |
jaskrowate |
Rodzaj |
jaskier |
Podrodzaj |
włosienicznik |
Gatunek |
jaskier skąpopręcikowy |
Nazwa systematyczna
|
Ranunculus trichophyllus Chaix ex Vill. Hist. Pl. Dauphiné 1: 335 1786
|
Synonimy |
- Batrachium aquatile subsp. caespitosum (Thuill.) Piper
- Batrachium aquatile subsp. pantothrix (Brot.) Piper
- Batrachium aquatile var. caespitosum (Thuill.) Cufod.
- Batrachium aquatile var. flaccidum (Pers.) Cockerell
- Batrachium aquatile var. trichophyllum (Chaix) Spach
- Batrachium aspergillifolium Dumort.
- Batrachium bipontinum F.W.Schultz ex Gren. & Godr.
- Batrachium caespitosum F.W.Schultz
- Batrachium divaricatum (Schrank) Wimm.
- Batrachium drouetii (F.W.Schultz ex Godr.) Nyman
- Batrachium flaccidum (Pers.) Rupr.
- Batrachium heterophyllum f. dissectum Brenner
- Batrachium jingpoense G.Y.Zhang, Chen Wang & X.Jun Liu
- Batrachium kabulense Tamura
- Batrachium lutulentum Nyman
- Batrachium minimum Schur
- Batrachium pantothrix (Brot.) Gray
- Batrachium paucistamineum f. aspergillifolium (Dumrt.) A.Pihl
- Batrachium paucistamineum F.W.Schultz
- Batrachium paucistamineum subsp. flaccidum (Pers.) A.Pihl
- Batrachium paucistamineum subsp. trichophyllum (Chaix) A.Pihl
- Batrachium paucistamineum var. drouetii (F.W.Schultz ex Godr.) A.Pihl
- Batrachium pectinatum Nyman
- Batrachium pedunculare Greene
- Batrachium radians Dumort.
- Batrachium rigidum Dumort.
- Batrachium saichinense Klinkova
- Batrachium trichophyllum (Chaix) Bosch
- Batrachium villosum F.W.Schultz ex Gren. & Godr.
- Ranunculus affinis F.W.Schultz
- Ranunculus aquatilis subsp. paucistamineus (Tausch) Tullb.
- Ranunculus aquatilis subsp. trichophyllus (Chaix) Moore & A.G.Moore
- Ranunculus aquatilis var. brachypus Hook. & Arn.
- Ranunculus aquatilis var. caespitosus (Thuill.) DC.
- Ranunculus aquatilis var. calvescens (W.B.Drew) L.D.Benson
- Ranunculus aquatilis var. diffusus With.
- Ranunculus aquatilis var. divaricatus (Schrank) A.Gray
- Ranunculus aquatilis var. drouetii (F.W.Schultz ex Godr.) G.Lawson
- Ranunculus aquatilis var. flaccidus (Pers.) Tullb.
- Ranunculus aquatilis var. harrisii L.D.Benson
- Ranunculus aquatilis var. lalondei L.D.Benson
- Ranunculus aquatilis var. pantothrix (Brot.) Hartm.
- Ranunculus aquatilis var. pantothrix (Brot.) W.D.J.Koch
- Ranunculus aquatilis var. peduncularis (Greene) Jeps.
- Ranunculus aquatilis var. trichophyllus (Chaix) Tullb.
- Ranunculus aquatilis var. trichophyllus (Chaix) Van Heurck & De Beucker
- Ranunculus aschersonii Freyn
- Ranunculus brattius Beck
- Ranunculus britannicus Rouy & Foucaud
- Ranunculus caespitosus Thuill.
- Ranunculus capillus-naidis Arv.-Touv.
- Ranunculus cesatianus Caldesi
- Ranunculus curvirostris Freyn
- Ranunculus divaricatus Schrank
- Ranunculus dolichopodus A.Kern. ex Freyn
- Ranunculus drouetii F.W.Schultz ex Godr.
- Ranunculus emporitanus Sennen
- Ranunculus filicaulis Rouy & Foucaud
- Ranunculus flaccidus Pers.
- Ranunculus flaccidus var. drouetii (F.W.Schultz ex Godr.) Hegi
- Ranunculus hydrocharis f. caespitosus (Thuill.) Hiern
- Ranunculus hydrocharis f. drouetii (F.W.Schultz ex Godr.) Hiern
- Ranunculus hydrocharis f. trichophyllus (Chaix) Hiern
- Ranunculus hydrocharis var. caespitosus (Thuill.) Spenn.
- Ranunculus jingpoensis (G.Y.Zhang, Chen Wang & X.Jun Liu) Luferov
- Ranunculus leonardii Sennen
- Ranunculus martini Lamotte
- Ranunculus pantothrix Brot.
- Ranunculus pantothrix var. caespitosus (Thuill.) DC.
- Ranunculus pantothrix var. rigidus Gaudin
- Ranunculus paucistamineus f. fluitans H.Lindb.
- Ranunculus paucistamineus f. terrestris Porsild
- Ranunculus paucistamineus subsp. sublaevis (Vierh.) Rech.f.
- Ranunculus paucistamineus Tausch
- Ranunculus paucistamineus var. drouetii (F.W.Schultz ex Godr.) H.Lindb.
- Ranunculus paucistamineus var. trichophyllus (Chaix) Svanlund
- Ranunculus peltatus f. dissectus (Brenner) Hjelt
- Ranunculus peucedanoides Desf.
- Ranunculus saichinensis (Klinkova) Luferov
- Ranunculus trichophylloides Humn.
- Ranunculus trichophyllus var. typicus W.B.Drew[3]
|
|
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] |
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Status_iucn3.1_LC_pl.svg/240px-Status_iucn3.1_LC_pl.svg.png)
|
|
|
Zamknij
- Łodyga
- Dorasta do 1 m długości.
- Liście
- Wszystkie liście są podwodne z ogonkiem długości 2,5–4 cm, sztywne, owalne w zarysie, pocięte nitkowato, o odcinkach wszechstronnie skierowanych, po wyjęciu z wody nieskupiające się pędzlowato. Przylistki zrośnięte z ogonkami co najmniej do ⅔ swej długości[8].
- Kwiaty
- Wyrastają pojedynczo na szypułkach dorastających w okresie owocowania do 5 cm długości. Kielich o 5 nietrwałych działkach długości 2,5–3 mm. Płatki korony szerokojajowate. Pręcików 10–20, dłuższych od słupków. Miodnik w postaci jajowatego dołka. Dno kwiatowe pokryte szczecinkami. Słupki liczne, owłosione[9][8].
- Owoc
- Niełupki długości około 1,5 mm[8], pokryte na grzbiecie licznymi szczecinkami.
Roślina jednoroczna lub bylina, hydrofit. Kwitnie od maja do sierpnia lub września[10][8].
Rośnie w wodach stojących oraz w wolno płynących wodach mniejszych rzek[8]. Gatunek charakterystyczny związku Ranunculion fluitantis oraz zespołu Ranunculetum fluitantis[10].
Gatunek klasyfikowany w nowszych ujęciach systematycznych do rodzaju jaskier Ranunculus z nazwą naukową Ranunculus trichophyllus Chaix ex Vill.[3] W starszym ujęciu, dla którego utrwaliła się nazwa polska włosienicznik skąpopręcikowy, zaliczany był do rodzaju włosienicznik Batrachium z nazwą naukową Batrachium trichophyllum (Chaix) Bosch[5].
Włosienicznik skąpopręcikowy tworzy mieszańce z innymi gatunkami zaliczanymi z rodzaju jaskier i podrodzaju włosienicznik[8].
Od 2014 roku roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową[11]. W latach 2004–2014 gatunek podlegał ochronie ścisłej[12]. Źródłem zagrożenia może być zanieczyszczenie wód[8]. Umieszczony na polskiej czerwonej liście w kategorii NT (bliski zagrożenia)[13].
ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 147, ISBN 978-83-62975-45-7.
Adam Zając, Maria Zając (red.): Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3. Brak numerów stron w książce
Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Wyd. II. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 89, seria: Flora Polski. ISBN 83-7073-444-8.
W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969. Brak numerów stron w książce
W. Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13520-4. Brak numerów stron w książce
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. z 2014 r. poz. 1409).
Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9. Brak numerów stron w książce
Identyfikatory zewnętrzne: