Niemieccy więźniowie stojący w wodzie przy M4 Sherman Crab, patrzący na wyciąganego jeepa, plaża Queen, strefa Sword, 06 czerwca 1944
M4 Sherman Crab - Wersja czołgu M4 Sherman, produkowany w latach (1944-1945). Ta specjalistyczna wersja została wyposażona w trał do rozminowywania pola przed sobą. Na wysięgniku o długości ok. 3m został zamontowany solidny, obrotowy walec, do którego zamontowano 34 metalowe łańcuchy. Powstał na bazie czołgu M4 Sherman, zmodyfikowanego przez brytyjskich inżynierów [1].
Sposób użycia
Koncepcja polegała na tym, że walec, zasilany silnikiem czołgu, obracał się bardzo szybko, co wprawiało w ruch metalowe łańcuchy. Te, nabierając na pędzie, uderzały w ziemię przed czołgiem. Siła uderzenia była na tyle duża, że zakopane miny wybuchały w bezpiecznej odległości od czołgu oraz żołnierzy[1]. Miny przeciwczołgowe są zagrożeniem dopiero wtedy, gdy nad nimi znajduje się pojazd. Siła wybuchu zakopanego ładunku kieruje się w górę. Jeśli natomiast takowa eksploduje w stronę jedynie wymienialnych łańcuchów, straty są praktycznie zerowe. Zważyć trzeba także na to, że poza płytkimi uszczerbkami, całość konstrukcji nie odnosiła większych uszkodzeń.
Geneza
Zarówno "Crab", jak i inne przeróbki M4 Sherman zostały wprowadzone do użytku na potrzeby operacji "Overlord" 06 czerwca 1944 r. (D-Day). Takowe konstrukcje miały na celu oczyszczenia drogi poprzez plaże Normandii (północnej Francji), a potem dalej w głąb okupowanej Francji[1]. Potrzebowano nie tylko pojazdów do usuwania min ("Crab", "Aunt Jemina"), lecz także czołgów pływających (M4 Sherman DD), miotaczy płomieni (M4 Sherman Crocodile), czy wodnych pojazdów ratowniczych (M4 Sherman BARV)[1].
Hobart i jego "dziwactwa"
Jest to nazwa stosowana na modyfikacje czołgów M4 Sherman oraz Churchill przez brytyjską 79. Dywizję Pancerną oraz oddziały Royal Engineers. Niestandardowe modyfikacje miały ułatwić, a w niektórych przypadkach umożliwić, desant morski na umocnionych plażach. "Dziwadła" miały za zadanie wspomóc lądowanie wojsk brytyjskich na odcinkach plaży w Normandii (Juno, Sword, Gold) 06 czerwca 1944 r. poprzez oczyszczanie sektorów z niemieckich umocnień, rozminowywanie, czy likwidację ośrodków oporu (bunkry, okopy, gniazda karabinów maszynowych, itp.). Misję zaprojektowania oraz wyszkolenia załóg owych specjalistycznych pojazdów otrzymał generał Percy Hobart, od którego nazwiska nazwę otrzymał zbór zmodyfikowanych czołgów. (Więcej na ten temat tutaj).
Niesprawny Sherman Crab, 79th Armoured Division, pozostawiony na plaży Queen White, sektor Sword, 06 czerwca 1944 r.Czołg Sherman Crab przekracza rzekę Orne we Francji, przygotowując się do rozpoczęcia operacji "Goodwood", 18 lipca 1944 r.
Craby w akcji
Testy i wprowadzenie do użytku
W sierpniu 1943 r. prototyp Shermana Crab był już gotowy. Poddany testom w Southall w następnym miesiącu. Kluczem do sukcesu tego pojazadu był sposób umocowania łańcuchów do bębna. Poprzednicy Craba uderzali w ziemię pojedynczo, acz szybko. Modyfikacja Shermana zaś miała łańcuchy umocowane w kształt spirali, co umożliwiało bardziej dokładne równomierne oczyszczanie terenu z ładunków[2].
Testy okazały się sukcesem. Sherman Crab pokonał konkurencję niezawodnością, szybkością oraz prostotą, która przekładała się na niską cenę produkcji, czy też samej modyfikacji gotowych Shermanów. Po zakończeniu wszystkich testów zamówiono pierwsze zmodyfikowane pojazdy w liczbie 330 egzemplarzy. Zamówienie miało być gotowe do marca 1944 r.[2]
Crab w armii USA
W lutym 1944 r. komitet inżynierów z US First Army zbadał szereg brytyjskich urządzeń na zlecenie generała Eisenhowera, w tym Shermana Crab (które opisali jako amerykańską wersję brytyjskiego Scorpiona). Początkowo uważano, że modyfikacja Shermana będzie zbyt wolna jak na wymagania armii amerykańskiej. Mieli trzy alternatywy dla Craba: wysadzanie min zdalnie, czołg z lemieszem, lub klasyczne ręczne usuwanie min. Jak mieli się przekonać, zasugerowane alternatywy nie sprawdziłyby się w porównaniu z pojazdem-trałem[2].
Pod koniec lutego 1945 r. 2. Lothian & Border Horse, brytyjskie pułki z czołgami-trałami, zostały wezwane na pomoc amerykańskiej 9. Armii Gen. Simpsona., gdzie odkryto zaminowany teren, niestety na skutek tragicznego wypadku. W nocy z 26 na 27 lutego 1945 r. dwa oddziały dywizjonu A wyruszyły w asyście dwóch kompanii czołgów z amerykańskiej 734th Tank Battalion w trakcie ataku na wsie Rich i Troisdorf w Niemczech. Po utorowaniu drogi, cofające się Craby zostały omyłkowo ostrzelane przez amerykańskie pojazdy, których nie mogły rozpoznać w ciemności. Niemniej jednak, Pozostałe Shermany Crab (3 zostały zniszczone) zostały przekazane armii USA i służyły w 739th Tank Battalion[2].
Włochy
Kraby pojawiły się również we Włoszech w ostatnich miesiącach wojny, formując dywizjony B, 51. RTR, w 25. Brygadzie Inżynierów Pancernych; podczas gdy dywizjony A i C miały miotacze ognia Churchill Crocodille. Kraby zostały użyte podczas natarcia do rzek Reno i Senio, a ostatnie tygodnie spędzili na oczyszczaniu tras przez pola minowe daleko za liniami[2].
Galeria
Sherman Crab wyjeżdża z łodzi transportowej LCT na brzeg podczas inwazji na wyspę Walcheren, 01 listopada 1944 r.
Sherman Crab wraz z Royal Engineers, Overloon, 14 października 1944 r.
Sherman Crab wśród płonących budynków w Arnhem, 14 kwietnia 1945 r.
Czołgi Sherman Crab w natarciu na południowe Escoville podczas operacji "Goodwood", 18 czerwca 1944 r.
Czołgi Sherman Crab czekające na rozpoczęcia natarcia podczas operacji "Goodwood", 18 czerwca 1944 r.
Sherman Crab podczas natarcia na Venraji, 17 października 1944 r.