Loading AI tools
ulica we Wrocławiu na Starym Mieście Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ulica Wierzbowa – ulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście. Łączy ulicę Teatralną z ulicą Kazimierza Wielkiego[uwaga 1][1][2][3][4] przy placu Świętego Krzysztofa[4]. Ma 285 m długości[2].
Stare Miasto | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Długość |
285 m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Wrocławia ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
51°06′22,658″N 17°02′13,396″E |
Nazwa tej ulicy znana jest już od 1346 r. ale różne źródła podają dwie wersje:
Ulica stanowiła ówcześnie peryferyjną drogę zewnętrznego pasa Starego Miasta. Ulica była gęsto zaludniona[3], z wyjątkiem ogrodów po stronie wschodniej wypominanych od 1348 r., a zajmujących teren do dzisiejszej ulicy Piotra Skargi[3][4]. Już od 1346 r. wypominano także, że na tyłach tutejszych posesji znajdowały się słodownie. W roku 1564 wszystkie posesje przy ulicy należały do 7 posesjonatów, co stanowiło największa koncentrację własności w mieście, opartej na prywatnej parcelacji wielkich działek należących do patrycjatu. Fakt jej przeprowadzania potwierdzono od drugiej połowy XIV wieku. Uzyskane w ten sposób mniejsze działki przeznaczano pod drewnianą zabudowę należącą do uboższych dzierżawców[3].
Natomiast okolice przy ulicy Arrasowej zamieszkiwali od drugiej połowy XV wieku barchaniarze. Tu również zagospodarowanie działek obejmowało zabudowę drewnianą, zniszczoną w 1757 r., w wyniku wybuchu w Bastionie Sakwowym[6].
W okresie nowożytnym przy ulicy powstały obiekty bardziej reprezentacyjne. Był to między innymi ogród botaniczny założony przez Laurentiusa Scholtza z XVI wieku[3][4][7]. Był to pierwszy ogród botaniczny we Wrocławiu[4]. Przy ulicy wybudowano między innymi pałac Oppersdorfów/Lambergów położony pod numerem 30 z barokowym ogrodem z 1720 r.[3][4][8][9]. Przez pewien czas po II wojnie światowej mieścił się tu klub poligrafów[4]. W latach 1872–1874 wzniesiono na miejscu ujeżdżalni koni[10] przy Promenadzie Staromiejskiej[10][11] Pałac Leipzigerów pod numerem 15. W późniejszych czasach budynek ten stanowił siedzibę między innymi Urzędu Powiatowego (Kreis-Ausschuβ) od 1878 r., a po wojnie stanowił siedzibę Przedsiębiorstwa Geologicznego Proxima[10], później przeznaczony został na hotel[12].
Zabudowa przy południowym krańcu powstała w 1960 r. w miejscu zniszczonych podczas działań wojennych prowadzonych w czasie oblężenia Wrocławia z 1945 r. budynków (Budynki mieszkalne przy ulicy Teatralnej 22-26 i Piotra Skargi 7-17 we Wrocławiu)[6]. Po wojnie zachowana pozostała jeszcze XVIII-wieczna kamienica barokowa przy ulicy Wierzbowej 4 częściowo zniszczona podczas II wojny światowej[4]. Obecnie budynek nie istnieje[13]. Po stronie zachodniej południowego krańca ulicy w 1964 r. powstała strażnica straży pożarnej przy ulicy Teatralnej 14-20[1][14].
W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:
Obie nazwy, wcześniejsza w języku niemieckim, i powojenna odnoszą się do faktu, że rosły tu niegdyś wierzby (weide w języku polskim znaczy wierzba, wiklina)[4][5]. Natomiast nazwa Wydingasse prawdopodobnie od studni nazywanej wydinburn, wydenburn[3]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 76 z 19.10.1945 r.[2].
Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 105078D o długości 285 m[2] klasy dojazdowej[15] (o powierzchni 3903 m2[16][17]) oraz sięgacz o długości 42 m przy posesji pod numerem 3 stanowiący drogę wewnętrzną[2][18] (o powierzchni 500 m2[18]). Mimo że wrocławski Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta podaje w swoim zestawieniu, iż ulica łączy ulicą Teatralną z ulicą Kaźmierza Wielkiego, to jednak obejmuje ona także krótki sięgacz na południe od ulicy Teatralnej, kończący się na Promenadzie Staromiejskiej, przy którym stoi budynek o adresie ulica Wierzbowa 15 (Pałac Leipzigerów)[uwaga 1][1][2]. Stanowi on jednak drogę wewnętrzną w ramach wymienionej nieruchomości[19]. W południowym odcinku ulicy wbudowane jest tramwajowe torowisko techniczne[1].
Ulice i place powiązane z ulicą Wierzbową:
W przypadku przebudowy układu urbanistycznego po wschodniej stronie ulicy obowiązuje wykonanie ciągu pieszego od ulicy Wierzbowej do ulicy Piotra Skargi, o szerokości nie mniejszej niż 5 m, w przybliżeniu na przedłużeniu ulicy Menniczej[31].
Część ulicy na południe od ulicy Teatralnej zdominowana jest przez tereny zielone[32]. Jedynym budynkiem położonym po tej stronie drogi, jest dawny Pałac Ignacego Leipzigera, połączony z kamienicą J. Schottländera, przez pewien czas budynek biurowy Przedsiębiorstwa Geologicznego "PROXIMA", a obecnie Hotel Altus Palace. Budynek ma do 21 m wysokości i jest wpisany do rejestru zabytków[10][13][33][34][35]. Pozostały obszar to Promenada Staromiejska, w tym bezimienny plac, na którym znajduje się Pomnik Mikołaja Kopernika[1][13][32][36][37].
Na północ od ulicy Teatralnej po stronie wschodniej znajduje się powojenna zabudowa mieszkalna wielorodzinna, o wysokości zabudowy do 22 m[1][33][38], z 1960 r.[6], przy czym budynki mieszkalne położone są przy ulicy Teatralnej i Piotra Skargi, a przy ulicy Wierzbowej znajdują się tereny zielone i garaże[1]. Zabudowa ta sięga do biurowca Dominikański, wybudowanego w miejscu dawnych Prasowych Zakładów Graficznych[39][40]. Biurowiec oferuje 41700 m2 powierzchni biur i lokali handlowo-usługowych położonych na 7 kondygnacjach nadziemnych oraz parking na 380 samochodów na dwóch kondygnacjach podziemnych. W ramach inwestycji dokonano rewitalizacji zabytkowego Pałacu Oppersdorfów[39].
Z kolei pierzeja zachodnia od ulicy Teatralnej do ulicy Menniczej obejmuje ogrodzony teren jednostki straży pożarnej przy ulicy Teatralnej 14-20, choć obszarowi temu nadaje się inne, nowe przeznaczenie m.in. pod handel, usługi i mieszkalnictwo[1][14][41]. Obiekt zajmuje Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza PSP nr 1 we Wrocławiu[42]. Na północ od ulicy Menniczej znajdują się kolejno: dawna elektrownia, a obecnie budynek koncernu TAURON "Energia Pro S.A.", kamienica będąca niegdyś siedzibą wytwórni bilbordów A. Winke[13], natomiast współcześnie stanowiąca budynek mieszkalno-biurowy przy ulicy Wierzbowej 5, i dalej zabudowa współczesna do placu św. Krzysztofa. Na końcu tej pierzei, w ramach niewielkiego placu, posadowiony jest zabytkowy Kościół pw. św. Krzysztofa[29][43].
Północny kraniec ulicy to ulica Kazimierza Wielkiego, będąca częścią tzw. Trasy W-Z. Tu znajduje się początek południowego tunelu samochodowego przebiegającego pod skrzyżowaniem ulicy Oławskiej, Piotra Skargi i Błogosławionego Czesława[30][44].
Tereny położone po obu stronach ulicy na północ od ulicy Teatralnej przeznaczono pod ciągłą zabudowę pierzejową z przeznaczeniem pod mieszkalnictwo bądź usługi[45].
Obszar, na którym położona jest ulica Wierzbowa podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII-XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[46][47]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[48][49] . Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego i historycznego charakteru najstarszej części miasta[50] .
Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:
obiekt, położenie | powstanie, nr rej.[uwaga 2] | foto |
---|---|---|
strona zachodnia | ||
Kościół pw. św. Krzysztofa (od lat 30. XVI wieku kościół ewangelicki), obecnie parafialny ewangelicko-augsburski zboru niepolskiego plac św. Krzysztofa 1[13][51][52] |
1409, 1461 r. (wieża), 1575 r. (hełm), 1602 r. (zakrystia), XVII-XVIII wiek (przybudówki), 1731 r. (renowacja wnętrz), 1882-1893 r. (remonty), odbudowa po 1945 r.[13] XV wiek[52] 12 z dnia 27.11.1947 r.[52] oraz 427/45 z dn. 25.01.1962[13][51][52] |
![]() |
Kamienica z siedzibą wytwórni bilbordów A. Winke, obecnie budynek mieszkalno-biurowy ulica Wierzbowa 5[13][53] |
1908 r. (projekt Simon & Halfpaap) gez, mpzp[13][53] |
![]() |
Elektrownia, obecnie budynek koncernu TAURON "Energia Pro S.A." ulica Mennicza 20[13][54] |
lata 30. XIX wiek (?), lata 1888-1891 r. (uruchomienie 30.06.1891 r.) gez, mpzp[13][54] |
![]() |
Pałac Ignacego Leipzigera, połączony z kamienicą Juliusa Schottländera, obecnie budynek biurowy Przedsiębiorstwa Geologicznego "PROXIMA" ulica Wierzbowa 15[13][55][56] |
lata 1872-1874 (projekt Carl Schmidt), lata 1922-1923; kamienica: lata 1877-1878, lata 1902 i 1937 – przebudowy[13] lata 1872-1874, XX wiek[56] A/2279/465/Wm z dnia 24.12.1991 r.[13][55][56] |
![]() |
strona południowa i wschodnia | ||
Promenada Staromiejska (wzdłuż Fosy Miejskiej, w miejscu dawnych fortyfikacji obronnych)[13][57] | po 1807 r., projekt 1813 r. (Johann Friedrich Knorr) gez, mpzp[13][57] |
![]() |
strona wschodnia | ||
Pałac Anny Maximiliany Louisy von Oppersdorf (tzw. pałac Oppersdorfów) ulica Wierzbowa 30[13][56][58] |
lata 1714-1721 (projekt Christoph Hackner), lata 1924-1926 (przebudowa wnętrz Conrad Helbig), lata 2014-2015 (remont generalny)[13] 1714-1720[56] A/3110/167 z dn. 15.02.1962[13][56][58] |
![]() przed remontem |
Ulicę Wierzbową przecinają dwie osie widokowe podlegające ochronie:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.