Loading AI tools
miasto w województwie wielkopolskim Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rogoźno (niem. Rogasen) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie obornickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Rogoźno. Położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad rzeką Wełną i jeziorem Rogoźno.
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Ratusz | |||||
| |||||
Dewiza: Królewskie Rogoźno | |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Aglomeracja | |||||
Prawa miejskie |
24 kwietnia 1280 | ||||
Burmistrz |
Łukasz Zaranek | ||||
Powierzchnia |
11,24 km² | ||||
Wysokość |
63 m n.p.m. | ||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
(+48) 61 | ||||
Kod pocztowy |
64-610 | ||||
Tablice rejestracyjne |
POB | ||||
Położenie na mapie gminy Rogoźno ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu obornickiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
3016024 | ||||
SIMC |
0967080 | ||||
Hasło promocyjne: Królewskie Rogoźno (hasło zapisane na autobusach komunikacji miejskiej) | |||||
Urząd miejski ul. Nowa 264-610 Rogoźno | |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
31 maja 2020 r. miasto miało 10 704 mieszkańców[2].
Miasta Stare Rogoźno i Nowe Rogoźno były miastami królewskimi Korony Królestwa Polskiego[3]. Rogoźno należące do starostwa rogozińskiego, pod koniec XVI wieku leżało w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[4]. W okresie II Rzeczypospolitej oraz w latach 1945–1975 miasto administracyjnie należało do województwa poznańskiego, a od 1975 do 1998 do województwa pilskiego.
Rogoźno położone jest nad rzekami Wełną i Małą Wełną oraz nad jeziorem Rogoźno (długie 4750 m, szerokie 350 m, 136 ha, do 6 m głębokości), na wysokości ok. 63 m n.p.m., przy drodze krajowej nr 11 Katowice – Poznań – Piła – Koszalin – Kołobrzeg, 40 km na północ od Poznania i ok. 52 km na południe od Piły. W mieście bierze początek droga wojewódzka nr 241 Rogoźno – Tuchola. Przez Rogoźno przebiegają linia kolejowa Poznań – Piła – Kołobrzeg ze stacją kolejową oraz nieczynna już linia Inowrocław – Krzyż Wlkp.
Według danych z 1 grudnia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 11,24 km²[5].
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego stan z dnia 31 grudnia 2012 r. miasto Rogoźno liczyło 11 345 mieszkańców, czyli gęstość zaludnienia na obszarze miasta wynosiła 1009 osób/km².
Struktura wiekowa ludności Rogoźna przedstawia się następująco – stan na 31 grudnia 2012 roku[6].
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 11 345 | 100 | 5790 | 51,04 | 5555 | 48,96 |
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) | 2331 | 20,55 | 1116 | 9,84 | 1215 | 10,71 |
Wiek produkcyjny (18–65 lat) | 7308 | 64,42 | 3484 | 30,71 | 3824 | 33,71 |
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) | 1706 | 15,04 | 1190 | 10,49 | 516 | 4,55 |
Obliczony na podstawie tych danych współczynnik feminizacji wskazuje, że na 100 mężczyzn przypadają 104 kobiety.
Ludność w wieku nieprodukcyjnym na 100 osób w wieku produkcyjnym wynosi 55,2.
Przyrost naturalny na 1000 mieszkańców wynosi 1,8.
Saldo migracji wynosi -48.
Nazwa miasta pochodzi od rogoży, czyli ludowej nazwy pałki szerokolistnej – rośliny szuwarowej. Najstarsze ślady grodziska wczesnośredniowiecznego pochodzą z VIII-IX wieku. Pierwsza wzmianka pisana z 1192 (Roguezno).
Początki kasztelanii rogozińskiej przypadają najpewniej na połowę XII wieku, a więc na okres powstania nowego grodu na lewym brzegu Wełny (u wyjścia Małej Wełny z Jeziora Rogozińskiego) udokumentowanego badaniami archeologicznymi. Pod koniec 1. połowy XIII wieku Rogoźno było siedzibą dobrze funkcjonującej kasztelanii, potwierdza to dokument z 1248 w którym wymieniony jest kasztelan Gniewomir – „Gneomir castelanus de Rogozna”. Kasztelania rogozińska posiadała charakter terytorialny. Graniczyła, rozpoczynając od północy, z kasztelaniami: ujską, żońską, gnieźnieńską, radzimską, obrzycką i czarnkowską. Dokładny przebieg jej granic, z uwagi na skąpe materiały źródłowe, jest jednak trudny do określenia.
Pomimo upadku znaczenia urzędu kasztelańskiego, rogozińscy kasztelanowie występowali aż do rozbiorów w XVIII wieku, choć stanowisko miało tu już jedynie charakter tytularny. Ostatnim kasztelanem rogozińskim był wspomniany w źródłach 22 stycznia 1787 Adam Jan Malczewski (zmarły w 1804). Kasztelanowie rogozińscy mieli prawo zasiadania w Senacie I Rzeczypospolitej, jako kasztelanowie mniejsi, zwani drążkowymi. W hierarchii senackiej plasowali się między innymi przed kasztelanami radomskimi, wieluńskimi, przemyskimi, chełmskimi, bydgoskimi czy warszawskimi.
Kasztelanowie rogozińscy:
Imię i nazwisko kasztelana | Lata pełnienia urzędu | Uwagi |
---|---|---|
Gniewomir z rodu Samsonów-Watów | 1248-1251 | |
Domaradzic ze Smogulca h. Grzymała | 1280-1297 | |
Sławnik h. Pałuka | wymieniony w 1349 | |
Chwał z Werkowa h. Pałuka | 1360-1363 | |
Janusz Furman z Zaniemyśla h. Grzymała | 1392-1400 | |
Jura z Chojnicy h. Przosna | 1401-1402 | |
Jakusz, Jakub Przysiecki h. Grzymała | 1405-1421 | |
Jakusz, Jakub z Rynarzewa h. Szreniawa | 1427-1431 | |
Jan Oganka z Ułanowa h. Sulima | 1433-1447 | |
Włodek, Wałach z Łagiewnik h. Sulima | 1448-1452 | |
Piotr z Głęboczka h. Łodzia | wymieniony w 1453 | |
Przecław Potulicki h. Grzymała | 1458-1485 | |
Jan Starszy z Danaborza h. Pałuka (syn Włodka) | 1485-1517 |
Dokument lokacyjny Kostrzyna z 1251 wspomina o grupie „gości” książęcych z Rogoźna, historycy wątpią jednak, by tworzyli oni zorganizowaną społeczność miejską. Przyjmuje się, że właściwa lokacja miasta w Rogoźnie nastąpiła dopiero w 1280 wraz z odpowiednim dokumentem wystawionym przez Przemysła II[8]. W przywileju tym wspomina się, że zasadźcami są Jan i Piotr Dedz, ówcześni właściciele miasta. Miasto lokowane było na prawie niemieckim, jakie obowiązywało też w Poznaniu. Przemysł II wybudował w Rogoźnie zamek modrzewiowy, o którym wspomina Jan Długosz w swej pracy pod tytułem „Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae”. Król Przemysł II często przebywał w Rogoźnie, o czym świadczą dokumenty z lat 1284 i 1286. Miejscowość jako miasto pod zlatynizowaną staropolską nazwą Rogoszna wymieniona jest w jednym z łacińskich dokumentów wydanym w Gnieźnie w 1278 roku sygnowanym przez Przemysła II[9]. Miasto na trwale weszło do historii Polski 8 lutego 1296, kiedy Przemysł zginął tu zamordowany w zasadzce (prawdopodobnie dokonanej z inicjatywy bądź z udziałem margrabiów brandenburskich). Przywileje nadane miastu przez Przemysła II zostały dwukrotnie potwierdzone przez innych władców. Po raz pierwszy już w roku 1296 potwierdził je dla rogozińskiego wójta Dobrogosta książę Władysław Łokietek. W 1427 roku prawa przyznane mieszkańcom Rogoźna zostały potwierdzone i w znaczny sposób poszerzone w dokumencie relokacyjnym wystawionym miastu przez króla Władysława Jagiełłę.
Z 1507 roku pochodzi pierwsze świadectwo istnienia osiedla żydowskiego w Rogoźnie[10].
W 1750 roku starosta Jakub Szołdrski lokował Nowe Miasto Rogoźno. Przy tej okazji sprowadzono liczną grupę niemieckich sukienników. W XVIII wieku był to jeden z najznaczniejszych wielkopolskich ośrodków sukienniczych. W roku 1794 na mocy reskryptu króla pruskiego, formalnie połączono Nowe Miasto Rogoźno i Stare Miasto Rogoźno w jeden organizm miejski.
W okresie Księstwa Warszawskiego w trakcie odwrotu Wielkiej Armii miała miejsce bitwa w Rogoźnie. 10 lutego 1813. Rosyjskie oddziały pod dowództwem Woroncowa zaatakował 4 Pułk Nadwiślański polskiej piechoty zmuszając go do cofania się w kierunku na Parkowo i Oborniki.
Mieszkańcy brali aktywny udział w powstaniu wielkopolskim 1918/1919. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zamordowali w pobliskich lasach rożnowickich ok. 12 tysięcy osób, m.in. pacjentów szpitala psychiatrycznego w podpoznańskich Owińskach i 100 jeńców angielskich[11].
Żłobki:
Przedszkola:
Szkoły podstawowe:
Szkoły średnie:
Miasta i gminy partnerskie:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.