Loading AI tools
stolica Islandii Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Reykjavík (dawny polski egzonim: Rejkiawik[3]) – stolica oraz największe miasto Islandii, położone w jej południowo-zachodniej części nad Zatoką Faxa, najbardziej wysunięta na północ stolica świata. Na północ od Reykjavíku w odległości 10 km góruje masyw Esja[4].
![]() Reykjavík | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Okręg wyborczy |
Reykjavíkurkjördæmi norður, Reykjavíkurkjördæmi suður | ||||
Region | |||||
Okręg historyczny |
niezależne miasto | ||||
Gmina | |||||
Data założenia |
874[1] | ||||
Prawa miejskie |
1786[1] | ||||
Burmistrz | |||||
Powierzchnia |
273 km² | ||||
Populacja (2023) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy |
+354 | ||||
Kod pocztowy |
101-155 | ||||
Położenie na mapie Islandii ![]() | |||||
Położenie na mapie Europy ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Ludność islandzkiej stolicy wynosi 131,1 tys. mieszkańców (2020). Miasto wchodzi w skład gminy Reykjavíkurborg, która oprócz stolicy obejmuje jej okolice oraz tereny położone po drugiej stronie zatoki Kollafjörður. Całą gminę zamieszkuje 126,0 tys. osób (2018). Zespół miejski Wielkiego Reykjavíku (Stór-Reykjavík), obejmujący stolicę i sąsiednie miasta skupia 217,7 tys. (2018), a cały region stołeczny Höfuðborgarsvæðið 222,5 tys. (2018), czyli około 2/3 ludności kraju[5].
30 lipca 2008 roku został pobity rekord ciepła dla tego miasta – obecnie wynosi +26,2 °C. Najniższa zanotowana temperatura wynosi –24,5 °C (21 stycznia 1918). Od 30 stycznia 1971 temperatura nigdy nie spadła poniżej –20 °C.
Klimat subarktyczny (Dfc), zgodnie z klasyfikacją Wladimira Köppena, ale pod wpływem ciepłego oceanicznego Prądu Północnoatlantyckiego.
Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Średnie temperatury w dzień [°C] | 3,8 | 3,8 | 4,8 | 7,3 | 10,2 | 13,5 | 15,2 | 14,7 | 11,8 | 8,0 | 5,3 | 4,2 | 8,6 |
Średnie dobowe temperatury [°C] | 0,9 | 0,7 | 1,7 | 3,9 | 6,8 | 10,2 | 12,0 | 11,5 | 8,9 | 5,0 | 2,4 | 1,1 | 5,5 |
Średnie temperatury w nocy [°C] | -1,9 | -2,4 | -1,4 | 0,5 | 3,3 | 7,1 | 9,0 | 8,4 | 5,9 | 2,1 | -0,6 | -1,7 | 2,4 |
Opady [mm] | 75,6 | 71,8 | 81,8 | 58,3 | 43,8 | 50,0 | 51,8 | 61,8 | 66,5 | 85,6 | 72,5 | 78,7 | 798 |
Średnia liczba dni z opadami | 13,3 | 12,5 | 14,4 | 12,2 | 9,8 | 10,7 | 10,0 | 11,7 | 12,4 | 14,5 | 12,5 | 13,9 | 148 |
Średnie usłonecznienie [h] | 20 | 60 | 109 | 164 | 201 | 174 | 168 | 155 | 120 | 93 | 41 | 22 | 1326 |
Źródło: climatebase.ru[6] (temperatury, od 2000 roku), WMO (opady, liczba dni z opadami dla wartości 1 mm, 1961-1990) |
1786 | 167 |
---|---|
1801 | 600 |
1860 | 1450 |
1901 | 6321 |
1910 | 11 449 |
1920 | 17 450 |
1930 | 28 052 |
1940 | 38 308 |
1950 | 55 980 |
1960 | 72 407 |
1970 | 81 693 |
1980 | 83 766 |
1985 | 89 868 |
1990 | 97 569 |
1995 | 104 258 |
2000 | 110 852 |
2005 | 114 800 |
2007 | 117 721 |
2010 | 118 326 |
2012 | 119 475 |
2018 | 124 847 |
W miejscu dzisiejszej stolicy Islandii powstała najstarsza, założona z myślą o stałym osadnictwie, osada na wyspie. Założył ją w 874 roku norweski wiking Ingólfur Arnarson. Nazwał to miejsce Reykjavík, co po islandzku znaczy „dymiąca zatoka”, od znajdujących się tu gorących źródeł i gejzerów. Osada rozwijała się później dzięki założonemu w pobliżu w 1226 roku klasztorowi augustiańskiemu. W połowie XVIII wieku lokalny przedsiębiorca próbował rozwinąć drobny handel i przemysł, by przełamać duński monopol handlowy.
18 sierpnia 1786, liczącej 167 mieszkańców osadzie przyznano prawa miejskie. Wkrótce miasto zostało siedzibą protestanckiego biskupa Islandii, a także islandzkiego parlamentu Althing. Od tej pory Reykjavík ciągle rozwija swój potencjał ludnościowy – w XX wieku zwiększył liczbę mieszkańców blisko 10-krotnie. W 1911 założono tu pierwszy w Islandii uniwersytet Háskóli Íslands (Uniwersytet Islandzki).
W 2000 r. Reykjavík był jednym z dziewięciu Europejskich Miast Kultury.
Śródmieście usytuowane jest w północnej części miasta, jego punktem charakterystycznym jest jezioro Tjörnin, nad którym wybudowano postmodernistyczny ratusz w Reykjavíku[4]. Neoklasyczny budynek siedziby parlamentu Islandii, nazywany z islandzkiego Alþingishúsið, oddano do użytku w 1881, sąsiaduje on z luterańską katedrą Dómkirkjan wzniesioną w mieście w XVIII wieku[4]. Najstarszy zachowany dom w Reykjavíku pochodzący z 1762, stoi przy ulicy Aðalstræti 10[7].
Nad miastem góruje charakterystyczna bryła kościoła Hallgrímskirkja (drugi w kraju najwyższy budynek), na którego wieży znajduje się punkt widokowy. W 1929 ukończono budowę katolickiej katedry Chrystusa Króla, według projektu Guðjóna Samúelssona. W dzielnicy Laugardalur w 1961 założono ogród botaniczny Grasagarður Reykjavíkur, prezentujący około 5 tysięcy gatunków roślin.
Na położonej na północ od miasta wyspie Viðey, wchodzącej w skład gminy stołecznej, znajdują się dwa historyczne budynki z XVIII wieku – rezydencja Viðeyjarstofa i kościół Viðeyjarkirkja[8].
Reykjavík podzielony jest na 10 dzielnic:
W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, stoczniowy, chemiczny, włókienniczy oraz skórzany[1].
Miasto gościło uczestników finału C2 pucharu Europy w lekkoatletyce 1985[10], zawodów grupy A II ligi tych rozgrywek w 2004[10] oraz III ligi drużynowych mistrzostw Europy w lekkoatletyce w 2011[11]. Corocznie w mieście od 1964 odbywa się szachowy turniej Reykjavík Open, a od 1984 bieg maratoński[12].
W Reykjavíku działa 10 klubów piłkarskich:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.