![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/152-%25D0%25BC%25D0%25BC_%25D0%25BF%25D0%25BE%25D0%25BB%25D0%25B5%25D0%25B2%25D0%25BE%25D0%25B9_%25D0%25B5%25D0%25B4%25D0%25B8%25D0%25BD%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25BE%25D0%25B3_%25D0%25BE%25D0%25B1%25D1%2580%25D0%25B0%25D0%25B7%25D1%2586%25D0%25B0_1838.jpg/640px-152-%25D0%25BC%25D0%25BC_%25D0%25BF%25D0%25BE%25D0%25BB%25D0%25B5%25D0%25B2%25D0%25BE%25D0%25B9_%25D0%25B5%25D0%25B4%25D0%25B8%25D0%25BD%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25BE%25D0%25B3_%25D0%25BE%25D0%25B1%25D1%2580%25D0%25B0%25D0%25B7%25D1%2586%25D0%25B0_1838.jpg&w=640&q=50)
Jednoróg (działo)
Z Wikipedii, wolnej encyclopedia
Jednoróg (ros. Единорог) – rodzaj rosyjskiego działa z XVIII wieku, odmiana haubicy konstrukcji M.W. Daniłowa[1] i S.A. Martinowa[2], przyjętego na uzbrojenie decyzją generała artylerii Piotra Szuwałowa.
![]() |
Ten artykuł dotyczy broni artyleryjskiej. Zobacz też: inne znaczenia słowa „Jednoróg”. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/152-%D0%BC%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%86%D0%B0_1838.jpg/640px-152-%D0%BC%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%86%D0%B0_1838.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Fotothek_df_tg_0006841_Kriegskunde_%5E_Artillerie_%5E_Gesch%C3%BCtz.jpg/640px-Fotothek_df_tg_0006841_Kriegskunde_%5E_Artillerie_%5E_Gesch%C3%BCtz.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Jednor%C3%B3g_10-funtowy_artylerii_konnej_z_lawet%C4%85.jpg/640px-Jednor%C3%B3g_10-funtowy_artylerii_konnej_z_lawet%C4%85.jpg)
Wprowadzone do armii rosyjskiej w 1757 jednorogi miały kaliber od 90 do 250 milimetrów i długość lufy od 7,5 do 12,5 kalibra[3]. Wpierw wprowadzono wersję 8-funtową, następnie 10-, 20-, 40- i 80-funtowe[1].
Ówczesna artyleria dzieliła się na armaty, strzelające głównie pociskami pełnymi, oraz haubice – o krótszej lufie, większym kącie podniesienia i zwężonej komorze prochowej, strzelające także granatami[4].
Jednorogi były typem pośrednim między armatą i haubicą (rodzajem wczesnej haubicoarmaty), o mniej stromej trajektorii pocisku, co dawało większy zasięg[4]. Od haubic jednorogi różniły się stożkową komorą prochową[1]: średnica podstawy stożka równała się średnicy kalibru lufy, co ułatwiało ładowanie i umieszczenie pocisku dokładnie na osi lufy[2].
Pozwoliło to na stosowanie kartaczy, kul pełnych, naboi scalonych, jak i granatów typowych dla haubic. Użyte po raz pierwszy przez Rosję w czasie wojny siedmioletniej, jednorogi stosowane były aż do połowy XIX wieku. Wykorzystywane były także w artylerii Turcji, Prus i Królestwa Polskiego.
W okresie napoleońskim armia rosyjska używała jednorogów 2-, 10- i 18-funtowych. Cztery 10-funtowe jednorogi (oraz cztery lekkie i cztery średnie armaty 6-funtowe) wchodziły w skład kompanii artylerii lekkiej, podczas gdy cztery lekkie i cztery ciężkie armaty 12-funtowe oraz cztery 18- i dwa 2-funtowe jednorogi składały się na kompanię artylerii ciężkiej. Artyleria konna posiadała 6 lekkich sześciofuntówek i 6 jednorogów 10-funtowych na kompanię[5].
Nazwa wywodzi się od uchwytów do przenoszenia lufy, czyli delfinów, wykonywanych w kształcie jednorożców[4]. Kształt ten zainspirowany był najprawdopodobniej herbem Jednorożec generała Szuwałowa.