Gekkota (gekonowe[2]) – infrarząd zauropsydów z rzędu łuskonośnych (Squamata).
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Zamknij
Do Gekkota zaliczane są następujące rodziny[3]:
Niektóre analizy kladystyczne sugerują, że z gekonowymi nie są blisko spokrewnione Dibamidae, które w przeszłości były lokowane w obrębie Gekotta[4][5][6], inne natomiast potwierdzają ich bliskie pokrewieństwo[7]. Wypunktowana wyżej klasyfikacja oparta jest na Integrated Taxonomic Information System. Obejmuje wnioski naukowców: Gamble i współpracownicy (2008), Vidal i Hedges (2009), Wiens i współpracownicy (2012) oraz Pyron, Burbrink i Wiens (2013), którzy wydzielili dodatkowo z Gekkonidae odrębne rodziny Diplodactylidae, Carphodactylidae (bliżej spokrewnione z Pygopodidae niż z Gekkonidae), Eublepharidae, Sphaerodactylidae i Phyllodactylidae (bliżej spokrewnione z Gekkonidae niż z Pygopodidae)[8][5][7][6].
Do Gekkota zalicza się też kilka rodzajów wymarłych nie sklasyfikowanych w żadnej z powyższych rodzin:
- Cretaceogekko Arnold & Poinar, 2008[9] – jedynym przedstawicielem był Cretaceogekko burmae Arnold & Poinar, 2008
- Dollogekko Čerňanský, Daza, Smith, Bauer, Smith & Folie, 2022[10] – jedynym przedstawicielem był Dollogekko dormaalensis Čerňanský, Daza, Smith, Bauer, Smith & Folie, 2022
- Gobekko Borsuk-Białynicka, 1990[11] – jedynym przedstawicielem był Gobekko cretacicus Borsuk-Białynicka, 1990
- Hoburogekko Alifanov, 1989[12] – jedynym przedstawicielem był Hoburogekko suchanovi Alifanov, 1989
- Laonogekko Augé, 2003[13] – jedynym przedstawicielem był Laonogekko lefevrei Augé, 2003
- Myrmecodaptria Gao & Norell, 2000[14] – jedynym przedstawicielem był Myrmecodaptria microphagosa Gao & Norell, 2000
- Norellius Conrad & Daza, 2015[15] – jedynym przedstawicielem był Norellius nyctisaurops Conrad & Daza, 2015
- Palaeogekko Schleich, 1987[16] – jedynym przedstawicielem był Palaeogekko risgoviensis Schleich, 1987
- Rhodanogekko Hoffstetter, 1946[17] – jedynym przedstawicielem był Rhodanogekko vireti Hoffstetter, 1946
- Yantarogekko Bauer, Böhme & Weitschat, 2005[18] – jedynym przedstawicielem był Yantarogekko balticus Bauer, Böhme & Weitschat, 2005
Polska nazwa za: Darren Naish: Jaszczurki. W: Steve Parker (red.): Historia ewolucji. Tłumaczenie: Łucja Fostowicz-Frelik, Henryk Garbarczyk, Paweł Kozłowski, Ewa Romkowska. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 2017, s. 346–347. ISBN 978-83-213-4989-3. Nicolas Vidal, S. Blair Hedges. The phylogeny of squamate reptiles (lizards, snakes, and amphisbaenians) inferred from nine nuclear protein-coding genes. „Comptes Rendus Biologies”. 328, s. 1000-1008, 2005. DOI: 10.1016/j.crvi.2005.10.001. (ang.). Nicolas Vidal, S. Blair Hedges. The molecular evolutionary tree of lizards, snakes, and amphisbaenians. „Comptes Rendus Biologies”. 332, s. 129-139, 2009. DOI: 10.1016/j.crvi.2008.07.010. (ang.). R Alexander Pyron, Frank T Burbrink, John J Wiens. A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes. „BMC Evolutionary Biology”. 13, s. 93, 2013. DOI: 10.1186/1471-2148-13-93. (ang.). John J. Wiens, Carl R. Hutter, Daniel G. Mulcahy, Brice P. Noonan, Ted M. Townsend, Jack W. Sites Jr i Tod W. Reeder. Resolving the phylogeny of lizards and snakes (Squamata) with extensive sampling of genes and species. „Biology Letters”. 8 (6), s. 1043–1046, 2012. DOI: 10.1098/rsbl.2012.0703. (ang.). Tony Gamble, Aaron M. Bauer, Eli Greenbaum, Todd R. Jackman. Out of the blue: a novel, trans-Atlantic clade of geckos (Gekkota, Squamata). „Zoologica Scripta”. 37 (4), s. 355-366, 2008. DOI: 10.1111/j.1463-6409.2008.00330.x. (ang.). E.N. Arnold & G. Poinar. A 100 million year old gecko with sophisticated adhesive toe pads, preserved in amber from Myanmar. „Zootaxa”. 1847 (1), s. 62, 2008. DOI: 10.11646/zootaxa.1847.1.5. (ang.). A. Čerňanský, J.D. Daza, R. Smith, A.M. Bauer, T. Smith & A. Folie. A new gecko from the earliest Eocene of Dormaal, Belgium: a thermophilic element of the ‘greenhouse world’. „Royal Society Open Science”. 9 (6), s. 220429, 2022. DOI: 10.1098/rsos.220429. (ang.). В.Р. Алифаиов. Древнейший геккон (Lacertilia, Gekkonidae) из нижнего мела Монголии. „Палеонтологический Журнал”. 1, s. 124, 1989. (ros.). J.L. Conrad & J.D. Daza. Naming and rediagnosing the Cretaceous gekkonomorph (Reptilia, Squamata) from Öösh (Övörkhangai, Mongolia). „Journal of Vertebrate Paleontology”. 35 (5), s. e980891, 2015. DOI: 10.1080/02724634.2015.980891. (ang.). R.J. Hoffstetter. Sur les gekkonidae fossiles. „Bulletin du Muséum national d’histoire naturelle”. 2e série. 18 (2), s. 196, 1946. (fr.). A.M. Bauer, W. Böhme & W. Weitschat. An Early Eocene gecko from Baltic amber and its implications for the evolution of gecko adhesion. „Journal of Zoology”. 265 (4), s. 328, 2005. DOI: 10.1017/S0952836904006259. (ang.).
- Gekkota, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2008-12-10] (ang.).
Identyfikatory zewnętrzne: