Deklaracja niepodległości Ukrainy
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Deklaracja niepodległości Ukrainy (ukr. Акт проголошення незалежності України) – dokument przyjęty przez ukraiński parlament 24 sierpnia 1991 roku[1], przywracający[uwaga 1] niepodległość Ukrainy[1][2].
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Data utworzenia |
24 sierpnia 1991 |
Ratyfikowano |
24 sierpnia 1991 |
Autor(zy) | |
Sygnatariusze | |
Cel |
przywrócenie niepodległego państwa ukraińskiego |
Ustawa została przyjęta w następstwie zamachu stanu w Moskwie dokonanego 19 sierpnia 1991 roku, kiedy twardogłowi komunistyczni przywódcy Związku Radzieckiego próbowali przywrócić kontrolę Komitetu Centralnego KPZR nad całym ZSRR[1]. W odpowiedzi (podczas specjalnej, 11-godzinnej, sobotniej sesji plenarnej[3]) Rada Najwyższa Ukraińskiej SRR w przeważającej większości zatwierdziła Deklarację niepodległości[1]. Ustawa przeszła 321 głosami za, 2 przeciw i 6 wstrzymujących się (na 360 obecnych)[3]. Tekst został w dużej mierze spisany w nocy z 23 na 24 sierpnia, głównie przez Łewko Łukjanenkę, Serhija Hołowycza, Mychajła Horynia, Iwana Zajecia i Wiaczesława Czornowiła[4].
Ukraińscy komuniści, przekonani za kulisami przez swojego kolegę z partii i Przewodniczącego Rady Najwyższej Łeonida Krawczuka[4], poczuli się zmuszeni poprzeć deklarację niepodległości, aby zdystansować się od zamachu stanu[3]. Pierwszy sekretarz Komunistycznej Partii Ukrainy Stanisław Hurenko przekonywał, że „to będzie katastrofa”, jeśli KPU nie poprze niepodległości[3]. Członkowie partii byli zdenerwowani wiadomościami o aresztowaniu jej byłego przywódcy Wołodymyra Iwaszki w Moskwie, ponownym podporządkowaniu Armii Radzieckiej przywódcom Rosyjskiej FSRR i zamknięciu pomieszczeń Komitetu Centralnego KPZR[4].
Tego samego dnia (24 sierpnia) parlament wezwał do przeprowadzenia referendum w sprawie poparcia dla Deklaracji niepodległości[1][3]. Propozycja zorganizowania ogólnokrajowego referendum wyszła wspólnie od liderów opozycji Ihora Juchnowskiego i Dmytro Pawłyczki[3]. Parlament opowiedział się również za utworzeniem Gwardii Narodowej Ukrainy i przekazał sobie jurysdykcję nad wszystkimi siłami zbrojnymi znajdującymi się na terytorium Ukrainy[3].
Poza hałaśliwym tłumem, który zebrał się pod budynkiem parlamentu, ulice Kijowa były tego dnia ciche i niewiele dało się zauważyć oznak otwartego świętowania[3].
W następnych dniach przyjęto szereg uchwał i dekretów: nacjonalizację całego majątku KPU i przekazanie go Radzie Najwyższej oraz radom lokalnym; amnestia dla wszystkich więźniów politycznych; zawieszenie wszystkich działań KPU i zamrożenie aktywów KPU oraz jej kont bankowych do czasu oficjalnego dochodzenia w sprawie możliwej współpracy z moskiewskimi puczystami; powołanie komisji śledczej w sprawie zachowania najwyższych urzędników Ukraińskiej SRR podczas zamachu stanu; oraz powołanie komitetu do spraw wojskowych związanych z utworzeniem Ministerstwa Obrony Ukrainy[3].
26 sierpnia 1991 r. stały przedstawiciel Ukraińskiej SRR przy ONZ Hennadij Udowenko poinformował biuro Sekretarza Generalnego ONZ, że jego stała misja w tym zgromadzeniu międzynarodowym powinna zostać oficjalnie przekształcona na reprezentanta Ukrainy[5]. Tego samego dnia komitet wykonawczy miasta Kijowa zagłosował za usunięciem wszystkich pomników komunistycznych bohaterów z miejsc publicznych, w tym pomnika Lenina na centralnym placu Rewolucji Październikowej[3]. Komitet wykonawczy zdecydował także, że duży plac w centrum Kijowa zostanie przemianowany na Majdan Nezałeżnosti (Plac Niepodległości), podobnie jak centralna stacja metra pod nim[3].
Dwa dni później gotowość do służby w Gwardii Narodowej zadeklarowało ponad 200 000 mieszkańców Lwowa i obwodu lwowskiego[6].
W referendum niepodległościowym 1 grudnia 1991 r. ludność Ukrainy wyraziła szerokie poparcie dla Deklaracji niepodległości, z ponad 90% głosów za i 82% frekwencją[1]. Referendum odbyło się tego samego dnia, co pierwsze bezpośrednie wybory prezydenckie na Ukrainie; wszystkich sześciu kandydatów na prezydenta popierało niepodległość i prosiło wyborców o głosowanie „tak”. Powodzenie referendum zakończył wszelkie możliwości utrzymania Związku Radzieckiego jako całości, nawet na ograniczoną skalę.
Tydzień po wyborach nowo wybrany prezydent Łeonid Krawczuk dołączył do swojego rosyjskiego i białoruskiego odpowiednika, podpisując Porozumienie białowieskie, w którym stwierdzono, że Związek Radziecki przestał istnieć[7]. Oficjalnie państwo związkowe zostało rozwiązane 26 grudnia[8].
Od 1992 r. 24 sierpnia obchodzony jest na Ukrainie Dzień Niepodległości[9].
Polska i Kanada były pierwszymi krajami na świecie, które uznały niepodległość Ukrainy, oba w dniu 2 grudnia 1991 r.[10][11] Tego samego dnia (2 grudnia) podczas wieczornej emisji programu telewizyjnego Wiesti poinformowano, że prezydent Rosyjskiej FSRR Borys Jelcyn również uznał niepodległość Ukrainy[12].
Stany Zjednoczone uczyniły to 25 grudnia 1991 r.[13] W tym miesiącu niepodległość Ukrainy uznało 68 państw, a w 1992 roku kolejne 64 państwa[14].
Data | Kraj |
---|---|
2 grudnia 1991 | ![]() |
2 grudnia 1991 | ![]() |
2 grudnia 1991 | ![]() |
3 grudnia 1991 | ![]() |
4 grudnia 1991 | ![]() |
4 grudnia 1991 | ![]() |
5 grudnia 1991 | ![]() |
5 grudnia 1991 | ![]() |
5 grudnia 1991 | ![]() |
5 grudnia 1991 | ![]() |
9 grudnia 1991 | ![]() |
11 grudnia 1991 | ![]() |
12 grudnia 1991 | ![]() |
16 grudnia 1991 | ![]() |
16 grudnia 1991 | ![]() |
18 grudnia 1991 | ![]() |
20 grudnia 1991 | ![]() |
20 grudnia 1991 | ![]() |
23 grudnia 1991 | ![]() |
23 grudnia 1991 | ![]() |
24 grudnia 1991 | ![]() |
24 grudnia 1991 | ![]() |
25 grudnia 1991 | ![]() |
25 grudnia 1991 | ![]() |
25 grudnia 1991 | ![]() |
25 grudnia 1991 | ![]() |
25 grudnia 1991 | ![]() |
25 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
28 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
26 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
27 grudnia 1991 | ![]() |
28 grudnia 1991 | ![]() |
28 grudnia 1991 | ![]() |
28 grudnia 1991 | ![]() |
28 grudnia 1991 | ![]() |
29 grudnia 1991 | ![]() |
30 grudnia 1991 | ![]() |
30 grudnia 1991 | ![]() |
30 grudnia 1991 | ![]() |
30 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
31 grudnia 1991 | ![]() |
1 stycznia 1992 | ![]() |
2 stycznia 1992 | ![]() |
2 stycznia 1992 | ![]() |
2 stycznia 1992 | ![]() |
3 stycznia 1992 | ![]() |
3 stycznia 1992 | ![]() |
3 stycznia 1992 | ![]() |
4 stycznia 1992 | ![]() |
5 stycznia 1992 | ![]() |
7 stycznia 1992 | ![]() |
8 stycznia 1992 | ![]() |
10 stycznia 1992 | ![]() |
17 stycznia 1992 | ![]() |
19 stycznia 1992 | ![]() |
22 stycznia 1992 | ![]() |
24 stycznia 1992 | ![]() |
6 lutego 1992 | ![]() |
11 lutego 1992 | ![]() |
14 lutego 1992 | ![]() |
4 marca 1992 | ![]() |
7 maja 1992 | ![]() |
2 czerwca 1992 | ![]() |
8 czerwca 1992 | ![]() |
23 lipca 1993 | ![]() |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.