Loading AI tools
stad in de Brabantse gemeente Moerdijk, Nederland Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Klundert (Brabants : de Klundert) is een Nederlandse vestingstad in de gemeente Moerdijk, in de provincie Noord-Brabant. Klundert ligt tussen Zevenbergen, Moerdijk en Fijnaart.
Plaats in Nederland ![]() | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
Situering | |||
Provincie | ![]() | ||
Gemeente | ![]() | ||
Coördinaten | 51° 40′ NB, 4° 32′ OL | ||
Algemeen | |||
Oppervlakte | 15,31[1] km² | ||
- land | 15,14[1] km² | ||
- water | 0,17[1] km² | ||
Inwoners (2023-01-01) |
5.980[1] (391 inw./km²) | ||
Woningvoorraad | 2.549 woningen[1] | ||
Overig | |||
Postcode | 4790-4791 | ||
Woonplaatscode | 1319 | ||
|
De naam Klundert zou terug te voeren zijn op kluun, kluit, dat zwartveen betekent.
Rond 1250 ontstond, gelegen aan gunstig vaarwater, het dorp Die Overdraghe. Het lag aan een riviertje met diezelfde naam, tussen de Mark en de 'Buttervliet', dat later tot het Hollandsch Diep zou uitgroeien. Toen het riviertje verzandde, werd een nieuw vaarwater gegraven: De Niewervaert. Het dorp kreeg vervolgens de naam Niervaart.
In 1357 kreeg Niervaart, dat tot 1813 tot het Gewest Holland behoorde, stadsrechten van de heer en vrouwe van Strijen. In 1362 werd het een eigen Heerlijkheid, die aan Jan I van Polanen toeviel. Deze was ook heer van Breda en via hem vererfde de heerlijkheid aan de Nassau's, later prinsen van Oranje. Tot 1881 is veel land binnen de gemeente van een of meer leden van dit adellijk, vanaf 1815 koninklijk, huis gebleven. In dat jaar werden de landerijen staatseigendom.
Al vroeg in haar geschiedenis werd Klundert geplaagd door rampen. In 1420 brandde de stad af. Het jaar daarop werd het gehele gebied overstroomd tijdens de Sint-Elisabethsvloed. Maar spoedig begon de terugwinning van land op het water. In 1558 werd een dijk aangelegd langs het Hollands Diep en op de plaats waar eens Niervaart had gelegen ontstond de Groote Polder. Op die plaats werd toen het dorp De Clundert gesticht. Het werd planmatig ingericht met een regelmatig stratenpatroon. Hoewel als plaatsnaam later Klundert werd vastgesteld, wordt het stadje lokaal nog De Klundert genoemd.
De stichting van Klundert was oorspronkelijk een project om via pacht en belastingen winst op te leveren. In 1568, bij het begin van de Tachtigjarige Oorlog, kwam de strategische positie op de grens van Holland en Brabant op de voorgrond te staan. In 1572 deed de reformatie haar intrede in Klundert en kwam er een predikant.
In 1583 kreeg de stad een omwalling, de Vestingwerken van Klundert, aangelegd op last van Willem van Oranje. Vanaf toen was Klundert, samen met het nabijgelegen Willemstad, een onderdeel van de Stelling van het Hollandsch Diep en het Volkerak. Klundert is echter nooit belegerd door de Spanjaarden: het werd goed beschermd, onder meer door een schip van oorloghe dat in de Roode Vaart was gelegen. Ook prins Maurits had een zwak voor de stad: hij schonk het zijn raadhuis. Dit alles had ermee te maken dat de prinsen hier persoonlijke bezittingen hadden. In het Prinsenhof zetelde de rentmeester.
Met Koninginnedag zong men vroeger liederen als:
In 1793 ondervonden de toen oprukkende Franse troepen hier de eerste tegenstand, die hen uiteindelijk zouden dwingen tot terugtrekking. Nederland bleef vervolgens ongeveer twee jaar onafhankelijk.
Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Klundert in 1944 door terugtrekkende Duitse troepen in brand gestoken. Nadat de plaats net enigszins was hersteld, overstroomde bij de Watersnood van 1953 90% van haar grondgebied. In de jaren erna vond opnieuw herstel en daarnaast grote uitbreidingen plaats.
De omwalling is van 1931 tot 1979 onderworpen geweest aan een grondige restauratie. De omwallen zijn een bezienswaardigheid geworden.
De ligging aan goed vaarwater bevorderde de bedrijvigheid. Oorspronkelijk kon men vanaf het noorden van het Hollandsch Diep naar Klundert varen. Toen de haven in Klundert verzandde, kwam in Noordschans een haven te liggen. Ook kon vroeger via Roode Vaart en Mooie Keene via Klundert naar de Dintel worden gevaren. In 1840 was er in de plaats economische activiteit in de vorm van een houtzaagmolen, een oliemolen, een zeepziederij en een bierbrouwerij.
Vanaf omstreeks 1970 werd het Haven- en industriegebied Moerdijk voor een groot deel op Klunderts grondgebied aangelegd. Vanaf 1997 maakt Klundert deel uit van de gemeente Moerdijk.
Volgens een overlevering vond een boer, Jan Boutoen, in het begin van de veertiende eeuw tijdens het turfsteken een hostie, die bij aanraking bloed vloeide. De pastoor van het plaatsje nam de hostie op en bracht deze naar de kerk van Niervaert, waar ze bijna honderdvijftig jaar vereerd werd als het Sacrament van Niervaert. Omdat vele overstromingen, onder andere de Sint-Elisabethsvloed van 1421, Niervaert bedreigden, vroeg Jan IV van Nassau aan (zijn zwager) de bisschop van Luik toestemming om de hostie naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Breda over te brengen. Jan IV kreeg toestemming en de miraculeuze hostie werd op 13 maart 1449 naar Breda overgebracht.
Klundert is een voorstraatdorp dat haaks op de dijk (Stoofdijk) is gebouwd. De centrale as wordt gevormd door de Bottekreek, die ooit een haventje was. Aan weerszijden hiervan ligt een voorstraat (Molenstraat en Voorstraat), en parallel daaraan een achterstraat (Oosterstraat en Westerstraat). Deze straten komen aan de noordzijde uit op twee pleinen. Aan één daarvan bevindt zich het stadhuis, aan het andere staat de Hervormde kerk. Na de verwoesting van het dorp in 1944 bleef het stratenpatroon intact, werden de huizen aan de Bottekreek door groenstroken vervangen, en verrees nieuwbouw in de stijl van de Delftse School.
Klundert ligt in een gebied van zeekleipolders, die voor het merendeel herdijkt zijn na de Sint-Elisabethsvloed van 1421.
De nabij Klundert aanwezige kreekrestanten en waterlopen (zoals de Aalskreek en Keenehaven) zijn overblijfselen van zee-armen die ná deze vloed diep het binnenland indrongen, waaronder de Mooie Keene. De Aalskreek vormde de verbinding met het Hollandsch Diep.
Onmiddellijk ten oosten van Klundert bevindt zich een van loofbos en ligweiden voorziene bufferzone die eigendom is van Staatsbosbeheer. Nabijgelegen natuurgebieden zijn de Buitengorzen langs het Hollandsch Diep, en Ruigenhil, bestaande uit een aantal kreekrelicten op enkele kilometers ten westen van Klundert.
In Klundert is er weekmarkt op donderdag. Koopavond is op vrijdag. Op de Voorstraat bevinden zich diverse winkels en een keer per week staat de visboer op het plein.
In Klundert is de voetbalvereniging VV Klundert ontstaan uit de fusie van VVN en Olto actief. Verder is er de tennisvereniging Van Polanen, de korfbalvereniging DSO en ruitersportcentrum de Niervaert. De Klundertse vestingwateren worden gepacht door de lokale visvereniging KHSV 't Wachtertje. Zij onderhouden de visstand in deze wateren en organiseren diverse competities.
Op zondag 21 augustus 2022 liep de route van de derde etappe (van Breda naar Breda) van de Ronde van Spanje 2022 door Klundert.[5]
Klundert won in 1998 de tweede prijs bij Entente Florale, de Europese wedstrijd voor groenvoorziening in gemeenten.
Klundert is bereikbaar vanaf de A17 en de N285. Het openbaar vervoer in Klundert wordt verzorgd door Arriva met lijn 117 (Fijnaart - Klundert - Breda).
Hieronder staat een korte foto-impressie van Klundert.