Loading AI tools
De Day (quốc ngữ: Đáy, Vietnamees: Sông Đáy) is een zijrivier van de Rode Rivier in Vietnam, die ongeveer 35 km ten oosten van Hanoi bij het plaatsje Hat Mon aftakt van de Rode Rivier en vandaar naar het zuiden loopt en zo'n 70 km ten zuiden van Haiphong in de Golf van Tonkin in zee stroomt.
Day (Sông Đáy) | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
Loop van de Day | ||||
Lengte | 240 km | |||
Bron | 21° 9′ NB, 105° 37′ OL | |||
Monding | 19° 54′ NB, 106° 5′ OL | |||
|
Enkele eeuwen geleden was dit een belangrijke tak van de Rode Rivier, maar in de loop der jaren is de de hoofdstroom bij de bifurcatie zodanig veranderd dat het meeste water nu naar het oosten, via Hanoi naar zee loopt. Met name het noordelijke deel van de rivier stelde niet zoveel meer voor, en werd steeds meer voor bewoning en intensieve landbouw gebruikt. Maar bij grote rivierafvoer van de Rode Rivier werd veel water afgetakt via de Day, hetgeen tot de nodige overstromingen in dat gebied leidde.
Door de sedimentafvoer in het verleden is er bij de monding van de rivier een delta gevormd. Omdat deze rivier tegenwoordig vrijwel geen sediment meer afvoert, is deze delta door de brandingsstroom afgebroken. Het probleem daardoor is dat er ten zuiden van de monding kusterosie optreedt. Door deze brandingsstroom buigt de monding ook steeds meer in zuidelijke richting. Dit probleem wordt nog versterkt doordat de sedimentaanvoer langs de kust vanuit het noorden ook verminderd is doordat andere takken van de Rode River, met name de So en de Ninh Co, ook minder sediment afvoeren.[1]
In 1937 werd daarom door de Franse koloniale overheid besloten om het stroomgebied van de Day te beschermen tegen overstromingen door de bouw van de Day-dam, ongeveer 10 km stroomafwaarts van de bifurcatie met de Rode Rivier. Feitelijk is dit niet zozeer een dam, maar een keersluis. Deze sluis heeft 6 openingen met schuiven. Normaal is deze gesloten, maar bij extreem hoge afvoer van de Rode Rivier kon deze geopend worden om op die manier te hoge waterstanden bij Hanoi te voorkomen (een dijkdoorbraak van de bandijk van de Rode Rivier bij Hanoi zou inundatie van de gehele hoofdstad en omgeving inhouden).[2] Daarnaast was een kleine doorlaatsluis om onder normale toestand wat water in te laten om de kwaliteit van het water in het Daybekken op peil te houden. Door deze werken werd de Day feitelijk een groene rivier.
Het systeem werkte goed: meestal werd het water via de Rode Rivier afgevoerd; in de periode tussen 1937 en 1966 is de keersluis vier keer geopend, met als nadelig bijverschijnsel dat de bewoners van het gebied wel geëvacueerd moesten worden. Een ander groot probleem was dat het gebied tussen de Rode River en de Day-dam bij hoge afvoer van de Rode Rivier ook onder water kwam. Dit gebied van 434 ha in de gemeente Hat Mon was behoorlijk dicht bevolkt. In 2001 bedroeg de totale bevolking van Hat Mon 7111 mensen met 1609 huishoudens. Voor 1966 werd dit gebied in elk regenseizoen overstroomd, normaal gesproken van juli tot september, of soms eind juni of begin oktober. Het schijnt dat de eerste bewoning van Hat Mon plaats vond rond het begin van de jaartelling. Aanvankelijk vestigden ze zich waar mogelijk in de hoger gelegen en minder overstroomde gebieden om daar rijst te planten. De belangrijkste velden en huizen in die gebieden werden beschermd door kleine lokale dijken, waarvan de oudste dijk meer dan 500 jaar geleden is aangelegd. Veel lokale mensen verhuisden naar de alluviale gebieden en bouwden daar huizen in de periode 1950–1960. Hat Mon was een van de laagstgelegen gebieden in het district Phuc Tho; daarom leden ze bij overstromingen grote schade. De inundatiediepte schommelde vaak tussen 1 m en 3 m diepte. In de historische overstroming van 1945 was de inundatiediepte in Hat Mon 4,5 m.
Vanwege deze grote jaarlijkse schade werd in 1966 een bandijk aan de noordzijde van dit gebied aangelegd om deze overstromingen te voorkomen. Maar bij hele grote afvoer van de Rode Rivier was het wel nodig dat de overlaat bij de Day-dam in werking zou kunnen treden om water af te voeren. Hiervoor was het nodig om een tweede spuisluisconstructie aan te leggen, de Van Coc-sluizen. Deze keersluis heeft 26 openingen, maar daarnaast is de dijk aan beide zijden van het sluizencomplex een verlaagde bandijk op ongeveer 15 m boven zeeniveau (1,5 km en 6 km). Deze overlaatconstructie zorgt er voor dat als de waterstand te hoog wordt, het gebied van Hat Mon automatisch geïnundeerd wordt.
Als de overlaat in werking gesteld wordt, wordt 5000 m3/s via de Day afgevoerd. De Van Coc-sluis moet in werking gesteld worden als bij Hanoi een waterstand van 13,4 m boven zeeniveau verwacht wordt.[3]
De Day werd hierdoor een dode rivier, en de waterkwaliteit verslechterde snel. Na 1966 kregen bewoners binnen die dijk niet meer elk jaar te maken met overstromingen, behalve in de jaren waarin overstromingen werden omgeleid naar deze zone (1969, 1971, 1977) of bij dijkdoorbraken (1986). In die jaren was het overstromingswater ongeveer 2 à 3 m diep. In tijden dat overstromingen werden omgeleid naar de Day werd de lokale bevolking door de regering voorzien van rijst en tarwemeel.
In 1985 was aan het criterium van een te hoge waterstand in Hanoi voldaan, maar de overheid van Vietnam wilde toch niet het besluit nemen om de sluizen te openen, vanwege de grote sociale problemen die daarbij zouden ontstaan in het stroomgebied van de Day. Hierdoor werd de belasting op de Hat Mon-overlaat te groot, en deze brak door.
In de periode 1979-1994 is in de Zwarte Rivier (Sông Đà) een stuwdam gebouwd, de Hòa Bìnhdam bij de plaats Hòa Bình. In 1988 was de dam zelf gereed, en in de periode 1988-1994 zijn de laatste generatoren geplaatst. Door de aanleg van deze dam worden extreme hoogwatergolven in de benedenstroom van de Rode River afgevlakt (ze worden minder hoog, maar duren langer). Hierdoor is de noodzaak om de Day-overlaat te gebruiken aanmerkelijk verminderd. Tevens zijn na 2000 de dijken langs de benedenloop van de Rode Rivier aanzienlijk verbeterd. Alhoewel het systeem van de Day-overlaat nog steeds in stand gehouden wordt, gaat met er vanuit dat dit systeem niet meer gebruikt wordt. Na 2000 worden er geen beperkingen meer opgelegd aan bebouwing in het bekken van de Day.
Wel loopt men in Hanoi tegen hetzelfde probleem aan als wat optreedt bij veel van de Nederlandse rivieren. Door de groei van de stad is de bebouwing aan beide zijden van de bandijk dermate dicht geworden dat er geen plaats meer is voor klassieke dijkverhogingen (d.w.z. door de dijk hoger, en dus ook breder te maken).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.