Loading AI tools
kerkgebouw in Aschaffenburg, Beieren, Duitsland Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
De H.H. Petrus en Alexanderkerk is een rooms-katholieke stiftskerk in de Beierse stad Aschaffenburg (Unterfranken).
Sint-Petrus-en-Alexanderkerk (Aschaffenburg) | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
H.H. Petrus- en Alexanderkerk | ||||
Plaats | Aschaffenburg | |||
Denominatie | Rooms-Katholieke Kerk | |||
Gewijd aan | Petrus, Alexander | |||
Coördinaten | 49° 58′ NB, 9° 9′ OL | |||
Architectuur | ||||
Stijlperiode | Romaans, Gotiek | |||
Interieur | ||||
Orgel | Johannes Klais (Bonn). | |||
Kerkprovincie | ||||
Aartsbisdom | Bamberg | |||
Afbeeldingen | ||||
Interieur | ||||
![]() | ||||
Ottoons kruis | ||||
Officiële website | ||||
|
De geschiedenis van de kerk gaat terug op de stichting van een stift door hertog Liudolf en zijn vrouw in de 10e eeuw. Met de dood van hun zoon Otto tijdens zijn veldtocht tegen de saracenen in Zuid-Italië viel Aschaffenburg samen met het stift in het jaar 982 aan Mainz toe.
De opkomst van de stad Aschaffenburg, dat stadsrechten kreeg in 1161, is nauw verbonden met het groeiende belang van het stift, waartoe enig moment zeventien parochies, landgoederen, wijnbergen en molens behoorden. In 1304 kwam het tot een oproer tegen de privileges van het stift, maar de klachten van de stad werden gerechtelijk afgewezen en het sticht wist o.a. met steun van keizer Karel IV de invloed verder uit te breiden.
Tijdens de reformatie werd aartsbisschop Albrecht van Brandenburg gedwongen zijn residentie van Halle naar Aschaffenburg te verleggen. Het stift maakte nu tijdelijk onderdeel uit van de bisschopszetel. Met de opheffing van het keurvorstendom Mainz (1801) werd ook het stift in 1802 ontbonden. De stiftskerk werd nu een stadsparochiekerk. De inkomsten uit het stiftsvermogen gingen over op de Landsuniversiteit van Mainz. Later, na het Congres van Wenen, ging het vermogen als Allgemeiner Schul- und Studienfonds over in handen van Beieren. In het kapittelhuis bevindt zich sinds 1861 een museum.
De stiftskerk leed bij luchtaanvallen en artilleriebeschietingen in de Tweede Wereldoorlog aanzienlijke schade op. De herbouw begon al in 1946 en in 1947 konden er in het kerkschip weer diensten worden gevierd. Het werk aan het gebouw en de monumenten, voor zover die niet volledig verloren waren gegaan, werden in de daaropvolgende jaren stapsgewijs uitgevoerd. In 1955 werden nieuwe klokken in bedrijf genomen. Van de oorspronkelijke klokken is er slechts één bewaard gebleven. Tijdens het 1000-jarig jubileum in 1957 was de kerk weer zover teruggebracht in de oude staat, dat er geen sprake meer was van oorlogsschade. Het nieuwe altaar in de viering werd in 1981 gewijd.
De kerk vertegenwoordigd vanaf het ottoonse, voorromaanse begin tot de 17e eeuw een aantal verschillende stijlperiodes. Een groot deel van het huidige gebouw stamt uit de 12e en 13e eeuw. Tot het ensemble behoren sinds de 13e eeuw eveneens de zich in het noorden van de kerk aansluitende stiftsgebouwen, die in een u-vorm de romaanse kruisgang omsluiten en tegenwoordig de locatie is van het stiftsmuseum. De kruisgang werd in de jaren 1240-1245 gebouwd.
Via het terrein van het voormalige kerkhof is de toegang van de kerk te bereiken over een monumentale, dubbele barokke trap uit de 17e eeuw. Tussen de beide trappen staan de zandstenen beelden van de schutspatronen van de kerk, Petrus en Alexander, uit het jaar 1723. Op het platform van de trap bevindt zich een kruisigingsgroep van de uit Aschaffenburg afkomstige beeldhouwer Antonius Wermerskirch (1699). De westelijke en noordelijke zijde van de kerk wordt door een open voorhal omsloten. Aan de muren zijn een groot aantal stenen reliëfs en epitafen bevestigd. Alsof het de hoofdas van de kerk betreft domineert boven de arcaden de gevel van de Maria-Schnee-Kapelle (Maria-ter-Sneeuwkapel). De kapel werd in 1516 door Albrecht van Brandenburg gewijd. Aan de steunberen van de gevel bevinden zich de beelden van de Driekoningen, daarboven in de neogotische gevel (na 1850) een reliëf van de heilige Martinus. Het tweede dominerende element is de gotische toren aan de zuidwestelijke hoek van het kerkschip. De toren werd ongeveer tussen 1340 en 1420 gebouwd. De vierkante toren gaat na twee verdiepingen over in een octogonale bovenbouw met klokkenstoel. Aan de voet van de klokkenstoel bevindt zich een platform met een wering van maaswerk. De engel op de spits van de toren werd er in 1539 opgezet en voor het laatst in 1971 vernieuwd. Een tweede toren in het noordwesten bleef onvoltooid. Het wordt niet uitgesloten dat de kerk in de romaanse tijd op dezelfde plaats twee torens bezat.
Het oudste deel van de kerk is het oostelijk georiënteerde kerkschip met de romaanse pijlerarcaden uit de 12e eeuw. De hoofdingang naar de kerk vanuit het westen is een rondboogportaal uit circa 1220, waarboven zich een halfrondvormig tympanon bevindt, dat Jezus op een troon als wereldheerser toont met aan Zijn zijde Petrus en Alexander. Bij het ingaan van de kerk komt men in een ruimte met zestien laatromaanse zuilen met rijk gedecoreerde kapitelen en die vermoedelijk ooit hebben gestaan in een voorganger van het Slot Johannisburg. De zuilen dragen de orgelgalerij. Het dwarsschip, het oostelijk koor alsmede het westelijke en noordwestelijke portaal stammen uit de eerste helft van de 13e eeuw en zijn gotisch.
De basiliek heeft een rijk interieur met veel belangrijke kunsthistorische werken. Naast de kerkschat, een voor het bisdom Würzburg unieke verzameling van liturgische voorwerpen en goudsmeedkunst, zijn o.a. het ottoonse crucifix uit de 10e eeuw, de een paneel met de "Bewening van Christus" en het Maria ter Sneeuw-altaar van Mathias Grünewald vermeldenswaard.
Voorts zijn er meerdere nevenaltaren in de zijschepen van de kerk, een groot aantal schilderijen en een veelvoud van epitafen en monumenten aan de zuilen en muren van de kerk. In de kapel onder de klokkentoren bevindt zich een allegorische beeldengroep van Heinrich Philipp Sommer uit 1816 als monument voor Friedrich Karl Joseph von Erthal. Boven de ingang naar de Maria-ter-Sneeuwkapel hangt een groot kruis uit de 19e eeuw. Tegenover de kapel hangt aan de hoge muur een schildersdoek met Christus tussen Paulus en Petrus (1570-1643). In de bij het koor in het noordelijk zijschip gelegen kapel bevindt zich het 19e-eeuwse Noodhelpers-altaar, waarin meerdere laatgotische onderdelen uit de 15e eeuw werden geïntegreerd. De tweede noordelijk kapel bevat een kruisigingsgroep uit 1650.
In de historische zalen van het kapittelhuis bevindt zich sinds 1861 het stiftsmuseum met een collectie bodemvondsten uit diverse periodes. Eveneens herbergt het museum een omvangrijke verzameling kerkelijke kunst uit Asschaffenburg en omgeving. Hieronder bevinden zich middeleeuwse bouwonderdelen, kerkklokken, beelden, vele Madonna's, paramenten, reliekschrijnen, monstransen, miskelken en iconen. Eveneens maken een aantal schilderijen uit het atelier en de school van Lucas Cranach deel uit van de kerkschat. Deze schilderijen kwamen vooral naar Asschaffenburg met de verplaatsing van de bisschopszetel vanuit Halle. Voorts bevindt zich in het museum het oudste schaakbord van Duitsland (circa 1300).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.