Proto-Aurignacien
Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Proto-Aurignacien of Archaïsch Aurignacien is een archeologische cultuur uit het laatpaleolithicum, gerelateerd aan de komst van de moderne mens in Europa rond 42.000 tot 38.000 jaar BP. De cultuur werd voor het eerst geïdentificeerd door Georges Laplace in de abri Mochi van het Balzi Rossi-grottencomplex in Ligurië, en beschreven in Recherches sur l'origine et l'évolution des complexes leptolithiques in 1966.
Proto-Aurignacien | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
microklingen uit de Fumane-grot | ||||
Regio | Zuid-Europa | |||
Periode | laatpaleolithicum | |||
Datering | 42.000 - 38.000 BP | |||
Extra | gerelateerd aan het Ahmarian van de Levant | |||
Voorgaande cultuur | Moustérien, Châtelperronien, Uluzzian | |||
Volgende cultuur | Aurignacien | |||
|
Het Proto-Aurignacien had mogelijk haar oorsprong in het Emiran of Ahmarian van de Levant. Bij haar aankomst in Europa vertoonde het veel archaïsche kenmerken. Niet overal ging het vooraf aan de volgende fase van het Aurignacien, het vroege Aurignacien (of Aurignacien I). Het wordt vaak gevonden in Zuid-Europa, maar niet in Noord-Europa. Sommige wetenschappers, zoals Nicolas Teyssandier, zien het Proto-Aurignacien en het vroege Aurignacien dan ook als twee chronologisch en technologisch verschillende tradities. Dit verondersteld de komst in Europa van twee afzonderlijke culturen, het Proto-Aurignacien in het zuiden en het vroege Aurignacien in het noorden, voordat het klassieke Aurignacien zich over heel Europa zou verspreiden.
Het Proto-Aurignacien kenmerkt zich door een seriële splijting van microklingen uit een geprepareerde kern. Protoaurignacien-klingen zijn groter en vaak rechter dan klingen van het klassieke Aurignacien. Een klingenproductie uit gekielde stukken is ook aanwezig. Deze klingen worden vervolgens geretoucheerd om Dufour-klingen of gerugde klingen te verkrijgen. Naast deze microklingen worden er ook grotere afslagen geproduceerd die voornamelijk schrabbers, stekers en geretoucheerde klingen leverde.
Sommige auteurs zien de productie van "Font-Yves-punten" eveneens als kenmerkend voor het Proto-Aurignacien, maar dit wordt betwist door andere auteurs die een onderscheid maken tussen Protoaurignacien-punten en Font-Yves-punten.
De-techniek van het splijten is ook bijzonder:
Dergelijke technieken van het splijten van stenenworden ook gevonden in het Ahmarien van het Nabije Oosten.
Naast stenen gereedschappen vindt men in het Proto-Aurignacien sieraden gemaakt van schelpen, tanden of doorboorde barnsteen, en artefacten van harde dierlijke materialen zoals speerpunten met een gespleten basis uit ivoor of rendiergewei. Ook voorwerpen uit been komen algemeen voor, zowel met een utilitair of decoratief doel.
Het Protoaurignacian onderscheidt zich van andere eerdere of gelijktijdige culturen:
Het Protoaurignacien staat echter veel dichter bij het vroege Aurignacien dan bij andere culturen. Beide delen een gemeenschappelijke technologische en culturele achtergrond, en geen enkel kenmerk dat specifiek is voor de een, is volledig afwezig bij de ander. Het verschil zit hem eerder in de keuze van de lithische typologie: het Proto-Aurignacien produceerde bijvoorbeeld meer grote geretoucheerde klingen en het vroege Aurignacien meer gekielde schrabbers en punten met gespleten basis. Deze typologische keuzes zijn echter zeer homogeen, waardoor het gemakkelijk is om de culturen te onderscheiden.
Het Moustérien daarentegen verschilt sterk van alle Aurignacische culturen en is gerelateerd aan de culturen van het middenpaleolithicum. Het Châtelperronien en Uluzzian, hoewel behorend tot het laatpaleolithicum, hebben meer gemeen met elkaar dan met de Aurignacien, zoals het behoud van enkele elementen van het Moustérien, waardoor ze als overgangsindustrieën gekarakteriseerd kunnen worden.
Het Proto-Aurignacien komt voornamelijk voor in Zuid-Europa:
Sommige auteurs rekenen enige sites langs de Donau-vallei, zoals Krems-Hundssteig in Oostenrijk, Tincova in de Roemeense Banaat, en Kozarnika in Bulgarije, ook tot het Proto-Aurignacien. In deze gevallen worden de Font-Yves-punten echter vervangen door Krems-punten. Dit maakt het mogelijk om het Proto-Aurignacien in verband te brengen met het Ahmarian in het Nabije Oosten en zelfs met het Baradostian in Irak en Iran.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.