Officiële ontwikkelingshulp
Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Officiële ontwikkelingshulp (Engels: Official Development Assistance, ODA) is de overdracht van leningen en giften van overheden naar ontwikkelingslanden.
De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) houdt jaarlijks bij hoeveel ODA landen verstrekken, en hoe de ODA wordt uitgegeven. Deze taak is in handen van de Commissie voor Ontwikkelingssamenwerking (DAC, Development Assistance Committee) van de OESO. De DAC brengt elk jaar het Rapport Ontwikkelingssamenwerking (Development Co-operation Report) uit.[1] Dit is een kernrapport met statistieken en analyses over ontwikkelingen in de internationale ontwikkelingshulp.
Niet alle overdrachten aan ontwikkelingslanden worden tot officiële ontwikkelingshulp gerekend. De OESO heeft hiervoor de volgende criteria opgesteld:
Giften en leningen voor militaire doelen vallen niet onder Officiële Ontwikkelingshulp. Datzelfde geldt voor betalingen aan individuele personen.
ODA-ontvangers zijn ontwikkelingslanden en multilaterale instellingen. De DAC stelt een lijst samen van landen die kwalificeren als ontwikkelingsland, de zogenaamde DAC-lijst van ODA-ontvangers. De DAC categoriseert landen daartoe in drie inkomensgroepen. Deze indeling geschiedt op basis van gegevens van de Wereldbank over het BNP, het Bruto Nationaal Product van landen. De DAC stelt bovendien een inkomensplafond vast: landen met een BNP boven dit plafond horen niet thuis op de DAC-lijst. De Minst Ontwikkelde Landen (MOL) vormen een aparte categorie. De lijst van MOL wordt vastgesteld door de Verenigde Naties. Eens in de drie jaar wordt de DAC-lijst herzien. Een land dat drie opeenvolgende jaren een inkomen heeft dat uitstijgt boven het plafond, wordt van de lijst verwijderd. In 2008 ging circa een derde van de officiële ontwikkelingshulp naar de Minst Ontwikkelde Landen.
ODA-donoren zijn overheden en multilaterale instellingen. De OESO onderscheidt verschillende categorieën van donoren. De belangrijkste categorie zijn de DAC-landen: 22 leden van de OESO, die de zitting hebben in de DAC, de Commissie Ontwikkelingssamenwerking. De DAC-landen zijn Australië, België, Canada, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Japan, Luxemburg, Nederland, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Zweden en Zwitserland. Wanneer de OESO jaarcijfers publiceert over de officiële ontwikkelingshulp, dan gaat het over de hulp door DAC-landen.
De OESO verzamelt daarnaast gegevens van een aantal donoren die niet tot de DAC behoren, zoals Turkije, Israël, Thailand, Polen en Tsjechië. Daarnaast verzamelt het gegevens van multilaterale instellingen, zoals de Wereldbank en regionale ontwikkelingsbanken. De OESO-statistieken geven dus geen volledig beeld van de wereldwijde overheidshulp aan ontwikkelingslanden. Zo verstrekken landen als Rusland, India en China geen officiële gegevens over de ontwikkelingshulp die zij geven. Hun overdrachten aan ontwikkelingslanden blijven dus buiten de statistieken.
Multilaterale instellingen ontvangen contributie van hun leden, die zij op hun beurt weer uitgeven in de vorm van ontwikkelingshulp. Daardoor zijn multilaterale instellingen zowel ontvangers als donoren van ontwikkelingshulp. In de ODA-statistieken komen zij dan ook zowel aan de donor- als aan de ontvangerskant voor. In de ODA-statistieken worden uitsluitend internationale instellingen vermeld die zich richten op ontwikkeling van arme landen. De instellingen moeten bovendien zijn gevormd uit overheden. Multilaterale instellingen in de DAC-statistieken zijn onder meer de Wereldbank, diverse agentschappen van de Verenigde Naties en regionale ontwikkelingsbanken.
De OESO verzamelt ook informatie over andere kapitaalstromen naar ontwikkelingslanden.
De DAC rapporteert hoe de officiële ontwikkelingshulp wordt besteed. De DAC hanteert daarbij de volgende onderverdeling in sectoren:
Niet alle officiële ontwikkelingshulp is direct toe te schrijven aan een sector of doelstelling. Dat geldt bijvoorbeeld voor noodhulp of schenkingen aan maatschappelijke organisaties. De DAC gebruikt de volgende aanvullende categorieën voor niet-sectorspecifieke ontwikkelingshulp:
In 2008 besteedden de DAC-landen 119,8 miljard dollar aan internationale ontwikkelingshulp. Dit was 10,2% meer dan in 2007. Sinds 2003 vertonen de uitgaven voor ontwikkelingshulp een stijgende lijn, met een piek in 2005 en 2006. Deze piek werd veroorzaakt door sterk verhoogde uitgaven aan schuldenverlichtingsprogramma’s. In 2007 daalden de uitgaven voor schuldenverlichting weer naar het niveau van 2003. Ontwikkelingshulp in de vorm humanitaire hulp, bilaterale hulp en multilaterale hulp bleef een stijgende lijn vertonen.
In absolute zin waren de Verenigde Staten in 2008 de grootste donor, met 26 miljard dollar. De VS werden gevolgd door Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Japan. Nederland stond met 6,99 miljard dollar op de zesde plaats.
De leden van de OESO spraken in 1970 af om ernaar te streven om 0,7% van hun Bruto Nationaal Product (BNP) te besteden aan ontwikkelingshulp. Dit percentage staat bekend als ‘de OESO-norm’. Het cijfer is gebaseerd op econometrische studies uit de jaren 60 van de vorig eeuw. Deze toonden aan dat er circa 10 miljard dollar per jaar nodig zou zijn om de spaar- en investeringstekorten in ontwikkelingslanden op te heffen. Dat kwam op dat moment overeen met circa 1 procent van het nationale inkomen van rijke landen. De VN ging ervan uit dat circa driekwart daarvan zou bestaan uit bilaterale hulp. Op basis van deze gegevens koos de VN in 1970 voor een norm van 0,7 procent, omdat dit simpel, haalbaar en voldoende leek.[2]
De afspraak beperkt zich tot een inspanningsverplichting. Vijf landen haalden in 2008 de ‘OESO-norm’: Noorwegen, Zweden, Denemarken, Luxemburg en Nederland. De grootste relatieve donor was Noorwegen, dat 0,98% van zijn BNI aan ontwikkelingshulp besteedde. Nederland gaf 0,8% van zijn BNI aan ontwikkelingshulp. De kleinste relatieve donoren waren Japan en de Verenigde Staten, met elk 0,18% van het BNI. De totale officiële ontwikkelingshulp bedraagt 0,3% van het gecombineerde BNI van de DAC-landen.
Tijdens de G8-top in Gleneagles in 2005 sprak de groep van rijkste industrielanden opnieuw af dat ze zich zouden inspannen om de hulpbudgetten te verhogen. In 2010 zou het hulpbudget met 50 miljard dollar moeten zijn verhoogd. De helft daarvan zou bestemd zijn voor Afrika. In 2008 was de hulp aan Afrika met 9 procent gegroeid ten opzichte van 2007. Dit was niet genoeg om de doelstelling in 2010 te halen.
Tot 2012 heeft Nederland zijn toezegging om 0,7 procent van zijn bruto nationaal inkomen (bni) aan officiële ontwikkelingshulp (ODA) te geven, waargemaakt en gehandhaafd. Vanaf 2013 is de Nederlandse hulp onder deze OESO-norm gezakt tot 0,59% in 2020.[3]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.