Loading AI tools
boeddhistische pad naar verlichting Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het edele achtvoudige pad is het boeddhistische pad naar verlichting. Het zet in acht onderdelen uiteen hoe de mens de onrust van geest en het lijden kan overwinnen. In de Dhammacakkappavattana Sutta wordt de eerste uitleg van het achtvoudige pad beschreven.[1][2]
![]() |
Concepten |
Geschiedenis |
Stromingen |
Geschriften |
Tempels |
Devotie |
Per land |
Termen |
Van A tot Z |
![]() |
---|
Het boeddhistische pad, zoals in Gautama's eerste les De Eerste Wenteling van het Rad van Dharma uiteengezet, kent 37 aspecten, verdeeld in zeven categorieën. De zevende en laatste categorie met acht aspecten is het edele achtvoudige pad.[3]
Boeddha beschreef het achtvoudige pad als volgt:
Dit, monniken, is de Edele Waarheid van het Pad dat leidt naar de Opheffing van Lijden: Het is eenvoudigweg het Edele Achtvoudige Pad, namelijk:
In de Mahacattarisaka Soetra, Majhima Nikaya 117, worden nog een negende en een tiende element genoemd:
"In iemand met juiste concentratie ontstaat juiste kennis. In iemand met juiste kennis ontstaat juiste bevrijding. Aldus bestaat de praktijk van een leerling uit acht elementen, en is de Arahant voorzien van tien elementen.[4]
Het opnemen van juiste kennis en juiste bevrijding kan een latere toevoeging zijn, onder invloed van de Abhidhamma:
"[...] dit kan een latere invloed zijn van de Abhidhamma op de Pali suttas, indien men [...] kennis interpreteert als de kennis dat bevrijding plaatsgevonden heeft[...]: 'juiste kennis is de terugblikkende kennis dat juiste bevrijding bereikt is door het bereiken van vrijheid van begeerte, haat en waanideeën'. [...] Merk op dat de (ultieme) kennis van de Vier Edele Waarheden volgens vele suttas gewoon een onderdeel is van juiste visie."[5]
De acht stappen van het pad worden niet in volgorde genomen. Ontwikkeling vindt plaats op het pad als geheel. Verschillende onderdelen kunnen tijdelijk een voorname plaats hebben in iemands doen en laten, maar belangrijkste is het Pad als geheel, niet de onderdelen van het pad. De acht stappen van het pad versterken en ondersteunen elkaar. Moreel gedrag leidt tot wijsheid en concentratie, wijsheid leidt tot concentratie en moreel gedrag, en concentratie leidt tot moreel gedrag en wijsheid. Wanneer het pad als geheel zeer sterk ontwikkeld is, is het mogelijk verlichting te bereiken.
Het pali-woord sammã (sanskriet: 'Samyag') wordt in de westerse literatuur vaak vertaald als 'juist'. De Duitse boeddhistische geleerde lama Anagarika Govinda (1898-1985) gebruikte de term 'volkomen' om aan de oorspronkelijke betekenis van het woord in de zin van een heelheid of volledigheid recht te doen. Noch het sanskriet- noch de pali term verwijst naar de tegenstelling juist-onjuist en wordt ook nooit als zodanig vertaald.
De acht onderdelen van het pad kunnen gegroepeerd worden in de drie aspecten.
Als het boeddhistische pad begint bij inzicht in de vier edele waarheden is de volgorde Pañña (wijsheid), Sīla (moreel gedrag) en Samadhi (concentratie).[6]
Indeling | Factoren |
---|---|
Wijsheid (Sanskriet: prajñā, Pāli: pañña) | 1. Juist inzicht |
2. Juiste bedoeling | |
Ethisch gedrag (Sanskriet: śīla, Pāli: sīla) | 3. Juiste woorden |
4. Juiste handeling | |
5. Juist levensonderhoud | |
Concentratie (Sanskriet en Pāli: samādhi) | 6. Juiste inspanning |
7. Juist bewustzijn | |
8. Juiste concentratie |
In latere tradities spreekt men niet van 'juist' maar van 'zuiver'. Tevens verandert de volgorde van de drie groepen en wordt het achtvoudige pad wel een opeenvolging van stappen die gezet worden. Eerst moet de juiste houding, Sillã, worden ontwikkeld, voordat men aan meditatie kan beginnen, waaruit wijsheid of inzicht voortvloeit:[7]
Indeling | Factoren |
---|---|
Houding (sillã) | 1. Zuiver spreken |
2. Zuiver handelen | |
3. Zuiver levensonderhoud | |
Concentratie (Bhavana samadhi) | 4. Zuivere inspanning |
5. Zuivere opmerkzaamheid | |
6. Zuivere concentratie | |
Wijsheid (Bhavana pañña) | 7. Zuiver inzicht |
8. Zuivere bedoeling |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.