From Wikipedia, the free encyclopedia
U Prinçipatu de Mu̍negu (ün liguru: Prinçipato de Mónego, ün françese: Principauté de Monaco; ün italian: Principato di Monaco) ë ün paise d'Europa.
MC |
Achësta pa̍gina e̍ scrita ün lenga munegasca | ![]() |
| |||||
Imnu munegascu | |||||
![]() | |||||
Sistema de guvernu | Munarchia constitüçiunale | ||||
Principu | Albertu segundu (6.4.2005) | ||||
Ministru de Statu | Serge Telle (1.2.2016) | ||||
Lingue | Françese e munegascu | ||||
Capitala | Mu̍negu | ||||
Superficie | 2,02 km2 | ||||
Pupülaçiun | 36 950 ab. | ||||
Densita̍ | 18 292 ab/km2 |
Mu̍negu e̍ ün Prinçipatu guverna̍u per üna munarchia constitüçiunale cun Albertu segundu pe̍ cavu de sta̍u. Benche̍ u prinçipu Albertu segundu e̍ ün prinçipu constitüçiunale, elu a̍ ün putere puliticu imensu. A Casa Grima̍udi ha guverna̍u Mu̍negu despœ̍i 1297. A lengua ufiçiala e̍ u françeise, aisci̍ se parla u munegascu, u italian e u anglese. L'Imnu munegascu (Hymne monégasque), o Marcia Naçiunale d'i Lealisti, ë ř'imnu naçiunale d'u Prinçipatu de Mùnegu.
Benche̍ l'etimulugia de Mu̍negu nun sice ben cia̍iria, de pare̍ generale cunvegne d'a tira̍ ciütostu da Monoïkos (Monoeci) -Arcule liguru- che da Melkart (Menouha) -Arcule finiçian.
Au Paleuliticu ançien, l'Omu abitava gia̍ Mu̍negu.
D'u 1297 Rainie̍ e Françua̍ Grimaldi (mascarau ün frate), se sun ümpadrunii d'a furtessa de Mu̍negu ciü per astüçia che per viulença.
Mu̍negu deve au principu Antoni primu bona parte d'e soe furtificaçiue.
Menton e Rocabrüna an fau parte d'u Prinçipatu de Mu̍negu finta d'u 1848.
Carlu terçu d'u 1866 à dau u nome de Munte Carlu a roca de Spelüghe.
Cun u principu Rainie̍ terçu, suvran de Mu̍negu despœ̍i 1949, un Pinçipatu a̍ vistu u territoriu so passa̍ da 157 a 192 etari.
Mu̍negu ë üna munarchia constitüçiunale.
Ün ministru de Statu e trei cunseyei (Internu, Finançe, Trabayi püblichi) formu u Cunsiyu de guvernu.
U Cunsiyu naçiunale participa au putere legislativu a Mu̍negu.
U territori de Mu̍negu fà 2 km².
Munegu á nœve qartièi e setùs regrupaus en qatre qartièi tradiçiunali. I qartièi tradiçiunali sun:
E i qartièi urdinançai e setùs reservaus sun:
Südivisiun | Süperficie | ||
---|---|---|---|
ün m2 | ün % | ||
A Cundamina | Qartiè urdinançau | 295 843 | 14,6% |
Funtanaveya | Qartiè urdinançau | 329 516 | 16,3% |
Larvotu | Qartiè urdinançau | 217 932 | 10,8% |
Giardin esoticu | Qartiè urdinançau | 234 865 | 11,6% |
Munegu Autu | Setù reservau | 196 491 | 9,7% |
Muneghëti | Qartiè urdinançau | 115 196 | 5,7% |
Munte Carlu | Qartiè urdinançau | 436 760 | 21,5% |
Ravin de Santa Devota | Setù reservau | 23 485 | 1,2% |
La Rousse | Qartiè urdinançau | 176 888 | 8,7% |
Total | 2 026 976 | 100,0% |
A religiùn catolica è a religiùn d'u Statu.
A Mu̍negu, l'ünsegnamentu püblicu à principiau d'iesse dau ün françese versu 1860.
È ubligatori d'andà â scœra da 6 a 16 ani; ma da 3 ani se pò cumençà cun a scœra materna. Ghe sun de scœre pǜbliche sei materne e elementari, ün culege, ün liçè d'ünsegnamentu generle e tecnologicu e ün liçè d'ünsegnamentu prufessiunale.
L'ünsegnamentu d'a lenga munegasca è ubligatori ünt'ë scœre elementari da u 1976, pœi per i primi dui ani d'u culege da u 1979.
Turismu e indüstria fan vive Mu̍negu.
Data | Nume | Remarca |
---|---|---|
1 de zenà | Primu de l’Anu | |
27 de zenà | Festa de Santa Devota | Santa Devota, Patruna d’u Principatu |
Lünesdì sücessivu de Pasca. | Pasca d'u cavagnetu | |
1 de màgiu | Festa d'u Travayu | |
Zùveni, 40 jurni dopu Pasca | Ascensiun | |
Lünesdì sücessivu a setima dumenega dopu Pasca | Pentecosta | |
Zùveni, 60 jurni dopu Pasca | Corpus Domini | |
15 austu | A Madona Assunta | |
1 nuvembre | I Santi | Festa d'I Santi |
19 nuvembre | S. Rainiè | Festa Naçiunala |
8 deçembre | Imacülata cunceçiùn | Patruna d’a Catedrala |
25 deçembre | Natale |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.