From Wikipedia, the free encyclopedia
A léngoa latìnn-a (in latìn: Lingua latīna) a l'é 'na lengoa indeoröpéa do grùppo de lengoe italico-falische.
ZE |
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
![]() A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno |
Latìn LINGVA LATINA | |
---|---|
Parlòu in | Civiltæ de Rómma![]() |
Parlànti | |
Totâle | Nisciùn parlànte de léngoa moæ |
Clasificaçión | |
Filogénexi | Lengoe indoeuropee Grùppo Italico Léngoe latìn-falische Latìn |
Statûto ofiçiâ | |
Ofiçiâ in | ![]() |
Regolòu da | Pontificia Academia Latinitatis |
Còdichi de clasificaçión | |
ISO 639-1 | la
|
ISO 639-2 | lat
|
ISO 639-3 | lat (EN)
|
Glottolog | lati1261 (EN)
|
Estræto in léngoa | |
Diciaraçión universâle di dirìtti umâni, art. 1
Omnes homines liberi aequique dignitate atque iuribus nascuntur. Ratione conscientiaque praediti sunt et more fraterno iis erga alios se gerendum est. | |
![]() | |
Nasciûa inta region do Lassio into I milenio primma de Cristo, sta lengoa a s’é difûza 'nte l’Eoröpa òcidentâle a ségoito de conquiste di Români. A l’é a moæ de tùtte e lengoe ancheu definîe “romanse” e a l’é stæta pe secoli a lengoa da coltûa eoropêa. Fin a-o Concilio Vatican II a l’é stæta a lengoa litùrgica da Gêxa Catòlica.
E letie de l'alfabêto latin derivan da quello grêco òcidentâle (adêuviòu a Cuma), e son a bâze pe-a ciù parte di alfabêti adêuviæ ancheu in Eoröpa, America e Africa (comme quello italian e quello ligure). I grafi òriginâli son questi:
Letia | A | B | C | D | E | F | G | H | I | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | V | X |
---|
Dòppo a conquista da Grêcia into I secolo a.C., s'êa iniçiòu a adêuviâ e letie grêghe ⟨Y⟩ e ⟨Z⟩ (insemme ai digrafi ⟨CH⟩, ⟨PH⟩ e ⟨TH⟩) pe poei scrîve e paròlle d'òrigine grêga. Donca l'alfabêto latin clascico conprendeiva 23 letie:
O latìn o l'é 'na lengoa flesciva che a l'adêuvia i câxi pe-e fonçioin gramaticâli. I câxi son:
Into latìn gh'é træ categorîe de nommi: mascolin, feminin e neotro. No l'existe l'articolo
In latìn existan çinque declinaçioin, e quæ se diferençian pe-e sciortîe do zenitîvo scingolâre:
I nómmi feminìn son solitaménte da prìmma declinaçión
Declinaçion de rosa (a rêuza):
Câxo | Scing. | Plur. |
---|---|---|
Nom | rosa | rosae |
Zen | rosae | rosārum |
Dat | rosae | rosis |
Acuz | rosam | rosas |
Voc | rosa | rosae |
Abl | rosā | rosis |
I nómmi mascolìn e nêutri son solitaménte da seconda declinaçión
Declinaçión de lupus (mascolìn; o lô):
Câxo | Scing. | Plur. |
---|---|---|
Nom | lupus | lupi |
Zen | lupi | lupōrum |
Dat | lupo | lupis |
Acuz | lupum | lupos |
Voc | lupe | lupi |
Abl | lupo | lupis |
Declinaçión de bellum (nêutro; a guæra):
Câxo | Scing. | Plur. |
---|---|---|
Nom | bellum | bella |
Zen | belli | bellōrum |
Dat | bello | bellis |
Acuz | bellum | bella |
Voc | bellum | bella |
Abl | bello | bellis |