From Wikipedia, the free encyclopedia
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
![]() | Lèt good op 't veurbehawd bie medische informatie. Gank bie gezóndjheidsklachte nao 'nen hoesdokter. |
Afasie is 'n stuuernis vanne spraok, es in spraokbegrip en spraokbroek ("taal"). De weitesjap die zich besjeftig mit 't spraokgebraek t'n gevolge van e herreletsel hètj afasiologie.
't Waord afasie kump van 't Aadgrieks en is 'n kómbinaasje van a ("neet") en phanai ("spraeke"). In väöl gevalle worin de term afasie wuuertj gebroek zów "dysfasie" baeter zeen; de fatische functie is je noeatj gans gestuuerdj.
Wen luuj communicere, gebeurtj dit meistes middels spraok. Kalle, 't vinje vanne juuste wäörd, verstaon, laeze, sjrieven en gebare make zeen óngerdeiler van spraokgebroek. Es es gevolg van e herreletsel ein of mieër óngerdeiler van 't spraokgebroek neet mieë tegooj functionere, neump me det afasie. De persoean kan de spraok neet (good) mieë gebroeke.
Jaorliks óngervinje väöl luuj tiejes häör verkansje in 't boetelandj de frustatie van 't neet good dudelik kónne make waat ze meinen of 't neet good kónne verstaon waat d'n angere mèntj. Zelfs in lenj wovan me mèntj de spraok good te behieërsje, wie Ingelandj of Frankriek, mirk me det beveurbeildj bie e doktersbezeuk. In lenj woven me de spraok minder good behieërsj, wie Portugal, Törkieje of Sjina, waere de communicatiemeugelikheje mitte lokaal bevölking ummer bepirkdjer en lök 't döks zelfs neet mieë te kriege waat me haet bestèldj. Luuj mit afasie óngervinje daacheliks dees perblieëme.
Afasie is 'n spraokstuuernis. Gein twieë luuj mit afasie zeen próntj geliek; afasie is bie ederein anges. De erns en ómvank vanne afasie zeen ónger anger aafhenkelik vanne plaats enne erns van 't herreletsel, 't vreuger spraokvermeugen en emes zien persuuenlikheid. Sómmige luuj mit afasie kónne waal good spraok verstaon, mer höbbe meujdje mit 't vinje vanne juuste wäörd of mitte zatsopboew (motorische afasie; haet te make mit 'n stuuernis inne efferente zieënbane). Anger kalle juus waal väöl, meh waat ze zègken is veure gesprekspartner neet of lestig te verstaon; dees luuj höbbe döks groeate perblieëme mit 't verstaon van spraoke; sensorische afasie haet te make mit 'n stuuernis inne afferente zieënbane.
't Versjiensel afasie wuuertj ouch binne de psycholinguïstiek enne logopedie bestudeerdj.
Versjillige vörm van afasie zeen te óngersjeie, aafhenkelik van 't besjajig herregebied:
Afasie kan bie douf luuj leie toet perblieëme bie 't gebroek van gebarespraok. Hysterische afasie is e meugelik bieversjiensel van hysterie. Spraokstuuernisse nao 'n herreninfark, wie perblieëme mit 't verstaon en oetspraeke van klenk, waordmeining en zatsboew blieke zich sómtieds nao inkel jaor good te herstèlle.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.