From Wikipedia, the free encyclopedia
Избербаш, Изберг (урус. Избербаш) — Урусатдин Дагъустан республикада авай, шегьердин статус 1949 йисуз къачунвай шегьер. 2005 йисуз Избербашди Урусатдин 100 агъзур касдал кьван агьалияр авай виридалайни абад шегьер конкурсда садлагьай чка кьунвай.
![]()
|
Агьалияр — 51 597 кас (2010 йис).
ТӀварцӀин арадал атуникай авай са шумуд версиядин садав кьурвал, 1895 йисалди къенин шегьер алай чкаяр уьленар ва баябан чилер тир. Гилан шегьердин чилерайтӀуз ракьун рехъ эцигзавай немецри, мукьвал алай, инсандин профиль алай суваз фикир ганвай. И чкадиз абуру чпин арада немец чӀалал «Дас ист берг», яни сув алай чка лугьуз хьанвай ва эцигай ракьун — рекьин станциядиз «Истберг» (Изберг) тӀвар ганвай. Садлагьай сефер и суван Алексей Сергеевич Пушкинан профильдиз ухшар тирди акур кас, Къавкъазда сиягьат ийз дилижандал алаз Дербентдиз физвай французви кхьираг Александр Дюмадиз хьанвай. Гуьгъуьнлай, чкадин агьалийри «Изберг» гафунихъ, кумык чӀалал кьил мана гузвай «баш» куьтягьун гилигнавай ва посёлокдин тӀвар Избербаш хьанвай.
ТӀварцӀин арадал атуникай кьведлагьай фикир ам я хьи, и гаф кумык чӀалан гафарикай арадал атанвайди я. Кумык чӀалал шегьердин тӀвар «Са кьилин гел» мана гузва.
Шегьер Дагъустандин рагъаэкъечӀдай пата, Каспий гьуьлуьн кьере, республикадин кьилин шегьер тир Магьачкъаладилай 25 км кьибле патахъ чка кьунвайди я.
Избербаш, Пушкинан профильдиз ухшар Пушкин-Тау сував машгьур я.
Шегьердин тарих, нафтӀадин мяденар чирна жагъурзавай фялейри 1931 йисуз ракьун рекьин станциядин патаг эцигнавай садлагьай алачухдилай гатӀумзава.
Дуьньяда садлагьай сефер, гьуьлуьн кӀаняй эстакадрин ва кьеряй эгъуьнвай алгъай буругърин куьмекдалди нафтӀ Избербашда акъуднавай.[5]
Йисариз килигна шегьерда агьалийрин кьадар:
Агьалийрин кьадар | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1959[6] | 1967[7] | 1970[8] | 1979[9] | 1989[10] | 1992[7] | 1996[7] | 1998[7] | 2000[7] | 2001[7] |
11 187 | ↗17 000 | ↗17 299 | ↗21 333 | ↗28 122 | ↗31 700 | ↗35 300 | →35 300 | ↗36 200 | ↗36 500 |
2002[11] | 2003[7] | 2005[7] | 2006[7] | 2007[7] | 2008[7] | 2009[12] | 2010[13] | 2011[7] | 2012[14] |
↗39 365 | ↗39 400 | ↗40 600 | ↗41 200 | ↗41 800 | ↗50 800 | ↗51 246 | ↗55 646 | ↘55 600 | ↗55 919 |
2013[15] | 2014[16] | 2015[17] | 2016[18] | 2017[19] | 2018[20] | 2019[21] | 2020[22] | 2021[3] | |
↗55 988 | ↗56 322 | ↗56 914 | ↗57 511 | ↗58 147 | ↗58 690 | ↗59 494 | ↗60 453 | ↗61 296 |
2002 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматриз килигна, Избербашдин 40 987 кас агьалийрикай:[4]
2009 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматар:[23]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.