From Wikipedia, the free encyclopedia
«Арсенал» футбол клубу – Англис Премьер-Лигасында ойногон Лондондун түндүгүнөн чыккан футбол клубу. 1886-жылдын 1-декабрында негизделген. Англиянын 13-жолку чемпиону, улуттук Кубокту 12 жолу уткан. Команда өз оюндарын «Эмирейтс» стадионунда (сыйымдулуугу – 60260 көрүүчү) өткөрөт.
![]() | ||||
![]() | ||||
Толук аталышы |
"Арсенал" футбол клубу (Arsenal Footbal Club) | |||
Негизделген | 1-декабрь 1886 | |||
---|---|---|---|---|
Стадиону | Эмирейтс, Лондон | |||
Сыйымдуулугу | 60,462 | |||
Ээси | ![]() | |||
Президенти | ![]() | |||
Машыктыруучусу | Unai Emery | |||
Капитаны | ![]() | |||
Демөөрчүсү | ![]() | |||
Сайты | www.arsenal.com | |||
Мелдеш | Англис Премьер-Лигасы | |||
2023/24 | 2. | |||
|
Арсенал 1919-жылдан баштап, оюндарын англис футболунун жогорку дивизионунда өткөрүп келе жатат. 1992-жылы Премьер-лига түзүлүп, анын клуб-негиздөөчүлөрдүн бири Арсенал да болгон.[1]
1996-жылдан баштап, команданын башкы машыктыруучусу катары француз Арсен Венгер эмгектенип жатат, клубдун тарыхында башкы машыктыруунун кызматында эң узак иштеген адам болуп эсептелет. Венгердин башчылыгында Арсенал 19 мезгилдин ичинде Англиянын 3-жолку чемпиону болуп, Англия Кубогун 13 жолу уткан.
Негизделиши (1886-1925)
«Арсенал» футбол клубун Лондондун түштүк-чыгышындагы Вулидж аттуу райондо жайгашкан «Ройал Арсенал» мылтык чыгаруучу заводунун ишмерлери 1886-жылдын 1-декабрында негиздешкен. Алар жаңы түзүлгөн командага «Дайал Скуэр» (англ. Dial Square) деген атты коюшкан. Биринчи оюнду клуб 1886-жылдын 11-декабрында Истерн Уондерерс аттуу командага каршы өткөргөн[2]. Ал матчты замбирекчилер 6-0 эсеби менен утушкан. Эки жумадан кийин оюнчулар чогулуп, команданын аталышын «Ройал Арсенал» деп өзгөртүшкөн, андан тышкары «Ноттингем Форест» футбол клубунда ойногон Фрэд Бирдсли команда формасынын түсүн кызыл түскө өтүшүн сунуш кылган. 1891-жылда клуб кесиптик статуска ээ болуп, аталышы «Вулидж Арсеналга» (англ. Woolwich Arsenal) өзгөргөн. Команда 1893-жылы Футбол лигасына кирген.
Клуб оюндарын Экинчи дивизиондо ойноп баштап, 1904-жылы Биринчи дивизионго кирген. Алыста жайгашканы үчүн оюндарга аз адам келе баштаган, ошого байланыштуу каржы жагынан командада маселелер көбөйө баштап, Экинчи дивизионго кайра келген. 1913-жылы клуб «Хайбери» стадионуна көчүп, 1914-жылы клубдун аталышы «Арсеналга» өзгөргөн. Команда Экинчи дивизиондо 5-орунга ээ болгон. Ал жылы Биринчи дивизиондо 20 клубдун ордуна 22 клуб ойноосуна чечим чыккан. Экинчи дивизиондо 1 менен 2-орунду ээлеген командалар Биринчи дивизионго которулмак, бирок Арсеналдын кожоюну Генри Норрис Джон Маккенге (Футбол лигасынын башчысы) командасына добуш берүүсүн айткан. Тандоого 4 клуб чыккан: Арсенал (Экинчи дивизиондо 5-орун), Тоттенхэм (Биринчиде дивизиондо 20-орун), Барнсли (Экинчиде – 3-орун), Вулверхэмптон (Экинчиде – 4-орун). Джон Маккен Арсенал, Тоттенхэмге караганда, Футбол лигасынын ичинде 15 жыл көбүрөөк болгонуна байланыштуу Арсеналга добушун берген. Ушул окуядан кийин Тоттенхэм менен Арсеналдын күйөрмандары бир бирин душман катары көрүшөт.
1925-жылы клубдун башкы машыктыруучунун кызматына Герберт Чепмен дайындалган. Ал «Дубль-ве» схемасына командасын өткөрүп, көптөгөн утушка ээ болгон. 1930-жылы Арсенал Англия Кубогунун финалында «Хаддерсфилд Таун» футбол клубун 2-0 эсеби менен утуп, биринчи Кубогуна ээ болгон. Ошол эле жылда Англия Суперкубогун жеңген. 30-жылдары Арсенал англис футболунда биринчилердин катарында болгон.
Эллисон (1934-1950)
1934-жылы Чепмен пневмониядан ооруп, кайтыш болгон. Анын ишин бир нече адам аткарып баштады. Башкы машыктыруучунун кызматына Джордж Эллисон дайындалып, Чепмендин убагында иштеген Джо Шоу менен Том Уиттакер команданы оюндарга даярдоону моюнуна алышкан. Клубга Эллисондун зор салымы бар, анткени ал «Хайбери» стадионун Англиядагы эң заманбап аренага айланткан. Мындан тышкары, ал командага мыкты оюнчуларды чакырып киргизген. Алардын ичинде Тед Дрейк да (1934/35ж мезгилинде 42 гол киргизген – клубтук рекорд) болгон.
1947-жылы Эллисон кызматын таштап, башкы машыктыруучу болуп Том Уиттакер дайындалган. Арсеналдын көп оюнчусу согушка кетип, кайра кайтып келишкен эмес. Ошого байланыштуу команданын курамын ветерандар түзүшкөн. 32 жаштагы Джо Мерсер, 35 жаштагы Рони Рук жана 33 жаштагы Леси Комптондун эмгеги менен Арсенал 1947/48-жылы чемпиондукка ээ болгон.
1950-1970
1951/52-жылы команда кайрадан чемпиондук менен Кубокту утууга мүмкүнчүлүгү бар болчу, бирок оюнчулар көптөгөн жаракаттын асабынан аларга жете алышкан эмес. 1966-жылы башкы машыктыруучунун кызматына Берти Ми дайындалган. Ал чабуул позициясына жаш, таланттуу оюнчуларды коюп, коргоо позициясына жашы толгон оюнчуларды киргизген. Команда 1970-жылы Лига Кубогун, Жарманкелер Кубогун уткан.
1970-1986
1971-жылы Арсенал тарыхында биринчи жолу чемпиондук менен Кубокко ээ болгон. Бирок кийинки жылы клубдан көптөгөн ишмерлер кете баштады, 1976-жылы Берти Ми кызматын бошоткон. 1986-жылы машыктыруучунун кызматына команданын легендарлуу оюнчусу Джордж Грэм дайындалган. Ал оюндун тактикасын коргоого айланткан. Коргоо позициясында белгилүү Ли Диксон, Тони Адамс, Стив Боулд, Найджел Уинтерберн ойношкон.
1986-1995
1988/89-жылы чемпиондук гонкада Арсенал менен Ливерпуль болгон. Кайсы команда чемпиону болоору ушул эки команданын акыркы оюнунда билинмек. Бул матчты канонирлер 2-0 эсеби менен жеңген, ошентип, 18 жылдан кийин Арсенал чемпиондукка ээ болгон. 1993-жылы клуб Англия Кубогун жана Лига Кубогун, 1994-жылы Кубоктор Кубогун уткан[3]. Джордж Грэм кызматынан бошотулган.
Венгердин заманы (1996-...)
1996-жылы башкы машыктыруучу болуп, француз Арсен Венгер дайындалган[4]. Коомдо «Арсен ким?» (Arsene who?) деген көптөгөн суроолор чыга баштады. Ага карабастан, Венгер кийинки жылы Арсеналды чемпиондук менен Кубокту утушуна алып келген.
1999-жылы Тьерри Анри, Робер Пирес, Сильвен Вильтор аттуу футболчулар сатып алынган. 2001/02-жылы алар клубду кезектеги чемпиондукка алып келишкен. Бирок команданын мыкты оюну 2003/04-жылы ачылып, ушул мезгилди Арсенал жеңилүүсүз өткөргөн. Ад курамдагы оюнчулар "Жеңилбестер" деген атка конушкан. 2005-жылы Англия Кубогу утушкан. 2006-жылы Арсенал Чемпиондор Лигасынын финалына жетип, Барселонадан жеңилген[5].
«Эмирейтс» стадионуна көчүү жана трофейсиз мезгил (2006-2014)
2006-жылы клуб жаңы салынган «Эмирейтс»стадионуна көчкөн. Мезгилдин аягында командадан Робер Пирес, Сол Кемпбелл, Эшли Коул, Деннис Бергкамп, Тьерри Анри аттуу оюнчулар кетишкен. Алардын ордуна Венгер Томаш Росицки, Тео Уолкотт, Матье Фламини, Адебайор, Сеск Фабрегасты сатып алып келген.
2010-жылы Арсенал Чемпиондор Лигасынын чөйрөкфиналында Барселонага утулуп, чемпионатта 3-орунга ээ болгон. 2011-жылы Венгер Оливье Жиру, Лукас Подольски, Санти Касорла аттуу оюнчуларды команда алып келген. Алар Арсеналдын оюнунун жакшыртып башташты. 2013-жылы рекорддуу 50 миллион еврого Реалдан Германия курамында ойногон Месүт Өзил сатып алынган.
Трофейсиз мезгилдин сону (2014-...)
2014-жылдын 17 майында Арсенал Англия Кубогунун финалында «Халл Сити» командасын 3-2 эсеби жеңген, ошентип 9 жылдан кийин трофейсиз мезгил аяктады. 2015, 2017-жылдары клуб кайрадан ушул жеңишке ээ болгон[6].
1886-жылы клуб кесиптик наамга ээ болгонго чейин, «Ноттингем Форест» клубунан Арсеналга кошулган оюнчулар Фред Бирдсли, Чарли Бейтс жана Билл Парр мурунку командадан кызыл түстүү формасын алып келишти. Каражаттын аздыгынан Арсеналдын жетекчилери оюнчуларын алып келинген формага окшош кийим менен камсыз кылган. Бул форма узун жеңдүү, жакалуу кара-кызыл көйнөк, ак шорталар жана көк гетралардан турган.
Арсеналдын формасына окшоштуруп, башка футбол клубдары да кызыл түстүү формага өтүшкөн. 1906-жылы «Спарта Прага» футбол клубунун президенти Петрик Лондонго келип, замбирекчилердин кийимине суктанып, оюнчуларын ушундай формага кийинүүсүнө чечим чыгарган. Азыркы учурда деле прагалыктар кызыл кийимчен ойношот.
1925-жылы Герберт Чепмен башкы машыктыруучу болуп дайындалып, ал команданын формасын өзгөртүүсүн сунуштаган. Жаңы форма ак жеңдүү, сол жагында клубдун белгиси тигилген кызыл көйнөккө айланган. Бүгүнкү оюнчулар ушул үлгүдөгү кийимди кийип жүрүшөт.
1950-жылдары өзүнүн стадионунда тоскон команданын негизги формасы менен окшош болгонунун себебинен клуб жаңы форма долбоорун бекиткен.
Оюнчулардын көйнөгүнүн үстүнө замбиректин белгилүү сүрөтү алгачкы жолу 1967-жылы тигилген. Так ушул форма менен Арсенал 1970/71-мезгилде биринчи жолу чемпиондук менен Кубокту чогуу уткан. 1970-жылдарынын соңунда көйнөктүн үстүнө форма өндүрүүчүнүн (Umbro) белгиси түшүрүлүп, 1981-жылы жарнама максатында «JVC» компаниясынын белгиси чыгарылган. Азыркы учурда форманын үстүндө «Fly Emirates» авиакомпаниясынын белгиси турат.
2005-жылы «Хайбери» стадионунан жаңы «Эмирейтске» көчүүгө байланыштуу, команда тарыхтагы эң биринчи формага окшош кара-кызыл түстүү көйнөктөрдү кийип чыккан.
Англис футболунун 2011/12-мезгилинде Арсенал өзүнүн 125 жылдыгына арнап, баш белгисин өзгөрткөн. Эмблемасына сол жагынан 15 лавр жалбырагы түшүрүлүп, бул 15 негиздөөчүлөрдүн биринчи эмблеманын дизайнерине төлөп берген 6 пенс тыйынын билдирет. Оң жагында болсо, 15 эмен жалбырагы тартылган, бул «Royal Oak» сыраканасында чогулган 15 негиздөөчүлөрдү билдирет. Белгинин астында команданын эң биринчи ураандардын бири «Forward» сөзү жана мааракелүү 1886 менен 2011-жылдары түшүрүлгөн[7].
Түндүк Лондон теңдешүүсү
Бул теңдешүү Арсенал менен Тоттенхэм командаларынын арасында өтөт. Биринчи оюну 1887-жылы 19-ноябрда өткөн, Тоттенхэм 2-1 эсеби менен утуп жаткан кезинде жарыктын жоктугунан матч аягына чейин ойнолгон эмес[8]. Биринчи толук оюн 1888-жылы февралда өткөн, текөөрлөрдө 9 футболчу гана болгондуктан 6-2 эсебине замбирекчилерге жеңилишкен. 1898-жылы кезектеги оюн Тоттэнхэмдин стадионунда өткөн. Көрүүчүлөрдүн көптүгүнөн (15000 адам) стадиондун чатыры урап түшүп, бир нече адам жарадар болгон. Натыйжада Тоттенхэм жаңы «Уайт Харт Лейн» стадионуна көчкөн. Биринчи дивизиондо клубдар арасындагы алгачкы оюну 1909-жылы 4-декабрда өткөн, Арсенал 1-0 эсеби менен уткан.
Дербинин башталышы
Накта теңдешүү 1913-жылы Арсенал «Уайт Харт Лейнден» 6 чарчы метр алыстыкта жайгашкан Хайбери районуна көчкөндөн башталган. Эки команда алгачкы жолу «Түндүк Лондон атаандаштары» аты менен согуш фондуна жардам көрсөтүү үчүн 1914-жылы 22-августта оюнга чыгышкан. Ал матчты Арсенал 5-1 эсеби менен жеңген[9]. Теңдешүү 1919-жылы күчөгөн.
Оюнга чыккандар
Эң көп ойногон футболчулар | ||||
---|---|---|---|---|
№ | Аты-жөнү | Жарандыгы | Ойногон жылдары | Оюндардын саны |
1 | Дэвид О’Лири | ![]() |
1975–1993 | 722 |
2 | Тони Адамс | ![]() |
1983–2002 | 669 |
3 | Жорж Армстронг | ![]() |
1961-1977 | 621 |
4 | Ли Диксон | ![]() |
1988-2002 | 619 |
5 | Найджел Уинтерберн | ![]() |
1987-2000 | 584 |
6 | Дэвид Симэн | ![]() |
1990-2003 | 564 |
7 | Пэт Райс | ![]() |
1964-1980 | 528 |
8 | Питер Стори | ![]() |
1965-1977 | 501 |
9 | Жон Редфорд | ![]() |
1964-1976 | 481 |
10 | Питер Симпсон | ![]() |
1964-1978 | 477 |
Гол киргизгендер
Эң көп гол киргизген футболчулар | ||||
---|---|---|---|---|
№ | Аты-жөнү | Жарандыгы | Ойногон жылдары | Голдордун саны |
1 | Тьерри Анри | ![]() |
1999-2007, 2012 | 228 |
2 | Иан Райт | ![]() |
1991-1998 | 185 |
3 | Клифф Бастин | ![]() |
1929-1947 | 178 |
4 | Жон Редфорд | ![]() |
1964-1976 | 149 |
5 | Жимми Брейн | ![]() |
1923-1931 | 139 |
Тед Дрейк | ![]() |
1934-1945 | ||
7 | Дуг Лишман | ![]() |
1948-1956 | 137 |
8 | Робин ван Перси | ![]() |
2004-2012 | 132 |
9 | Жо Халм | ![]() |
1926-1938 | 125 |
10 | Дэвид Жек | ![]() |
1928-1934 | 124 |
Эл аралык рекорддор
Трансферлер
Оюнчулардын баасы "London Evening Standard" гезитинин маалыматы боюнча берилген.
Эң кымбат сатып алынган футболчулар | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
№ | Баасы | Саткан клубу | Аты-жөнү | Жарандыгы | Позициясы | Келген датасы | Шилтеме |
1 | £46.5m | Олимпик Лион | Александр Ляказетт | ![]() |
Чабуулчу | 5-июль 2017 | [11] |
2 | £38,2млн | Реал Мадрид | Месут Өзил | ![]() |
Жарымкоргоочу | 2-сентябрь 2013 | [12] |
3 | £35млн | Валенсия | Шкодран Мустафи | ![]() |
Коргоочу | 30-август 2016 | [13] |
4 | £33,8млн | Боруссия Мөнхенгладбах | Гранит Жака | ![]() |
Жарымкоргоочу | 25-май 2016 | [14] |
5 | £31,7млн | Барселона | Алексис Санчес | ![]() |
Чабуулчу | 10-июль 2014 | [15] |
Эң кымбат сатылган футболчулар | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
№ | Баасы | Алган клубу | Аты-жөнү | Жарандыгы | Позициясы | Кеткен датасы | Шилтеме |
1 | £29,8млн | Барселона | Сеск Фабрегас | ![]() |
Жарымкоргоочу | 15-август 2011 | [16] |
2 | £25млн | Барселона | Марк Овермарс | ![]() |
Жарымкоргоочу | 28-июль 2000 | |
£25млн | Манчестер Сити | Эммануэл Адебайор | ![]() |
Чабуулчу | 19-июль 2009 | [17] | |
4 | £24млн | Манчестер Сити | Самир Насри | ![]() |
Жарымкоргоочу | 24-август 2011 | [18] |
5 | £23,5млн | Реал Мадрид | Николя Анелка | ![]() |
Чабуулчу | 2-август 1999 |
Аты-жөнү | Жарандыгы | Дайындалган күнү | Бошотулган күнү | Жетишкендиктери |
---|---|---|---|---|
Томас Митчелл | ![]() |
30-март 1897 | 10-март 1898 | |
Белгисиз | 11-март 1898 | 10-апрель 1898 | ||
Уильям Элкоат | ![]() |
11-апрель 1898 | 16-февраль 1899 | |
Артур Кеннеди | ![]() |
21-февраль 1899 | 29-апрель 1899 | |
Гарри Бредшоу | ![]() |
30-июнь 1899 | 30-апрель 1904 | |
Фил Келсо | ![]() |
1-май 1904 | 9-февраль 1908 | |
Жорж Моррелл | ![]() |
10-февраль 1908 | 13-апрель 1915 | |
Жеймс МакИвен | ![]() |
19-апрель 1915 | 24-май 1919 | |
Лесли Найтон | ![]() |
25-май 1919 | 16-май 1925 | |
Герберт Чепмен | ![]() |
11-июнь 1925 | 6-январь 1934 | 1-дивизиондун чемпиону: 1931, 1933
Англия кубогунун жеңичүүсү: 1930 Англия суперкубогунун жеңичүүсү: 1930,1931,1933 |
Джо Шоу | ![]() |
6-январь 1934 | 28-май 1934 | 1-дивизиондун чемпиону: 1934 |
Жорж Эллисон | ![]() |
28-май 1934 | 31-май 1947 | 1-дивизиондун чемпиону: 1935, 1938
Англия кубогунун жеңичүүсү: 1936 Англия суперкубогунун жеңичүүсү: 1934,1938 |
Том Уиттакер | ![]() |
2-июнь 1947 | 24-октябрь 1956 | 1-дивизиондун чемпиону: 1948,1953
Англия кубогунун жеңичүүсү: 1950 Англия суперкубогунун жеңичүүсү: 1948,1953 |
Жек Крейстон | ![]() |
24-октябрь 1956 | 19-май 1958 | |
Жорж Свиндин | ![]() |
21-июнь 1958 | 1-май 1962 | |
Билли Райт | ![]() |
1-май 1962 | 13-июнь 1966 | |
Берти Ми | ![]() |
20-июнь 1966 | 4-май 1976 | 1-дивизиондун чемпиону: 1971
Англия кубогунун жеңичүүсү: 1971 Жарманкелер кубогунун жеңичүүсү: 1970 |
Терри Неилл | ![]() |
9-июль 1976 | 16-декабрь 1983 | Англия кубогунун жеңичүүсү: 1978/79 |
Дон Хоу | ![]() |
16-декабрь 1983 | 22-март 1986 | |
Стив Бартеншоу | ![]() |
23-март 1986 | 14-май 1986 | |
Жорж Грэм | ![]() |
14-май 1986 | 21-февраль 1995 | 1-дивизиондун чемпиону: 1989, 1991
Англия кубогунун жеңичүүсү: 1993 Лига кубогунун жеңичүүсү: 1987,1993 Англия суперкубогунун жеңичүүсү: 1991 УЕФА кубоктор жеңичүүлөр кубогунун жеңичүүсү: 1994 |
Стюарт Хьюстон | ![]() |
21-февраль 1995 | 15-июнь 1995 | |
Брюс Риох | ![]() |
15-июнь 1995 | 12-август 1996 | |
Стюарт Хьюстон | ![]() |
12-август 1996 | 13-сентябрь 1996 | |
Пэт Райс | ![]() |
13-сентябрь 1996 | 30-сентябрь 1996 | |
Арсен Венгер | ![]() |
1-октябрь 1996 | 13-май 2018 | Премьер-Лиганын чемпиону: 1998, 2002, 2004
Англия кубогунун жеңичүүсү: 1998, 2002, 2003, 2005, 2014, 2015, 2017 Англия суперкубогунун жеңичүүсү: 1998, 1999, 2002, 2004, 2014, 2015, 2017 |
Унаи Эмери | ![]() |
23-май 2018 | азыркы убакыт |
№ | Жарандыгы | Аты-жөнү | Туулган жылы |
---|---|---|---|
Дарбазачылар | |||
13 | ![]() |
Давид Оспина | 1988 |
33 | ![]() |
Петр Чех | 1982 |
Коргоочулар | |||
2 | ![]() |
МЭЭкторББеллери | 198599 |
4 | ![]() |
Пер Мертезакер | 1984 |
6 | ![]() |
Лоран Коселни | 1985 |
16 | ![]() |
Роб Холдинг | 1995 |
18 | ![]() |
Начо Монреал | 1986 |
20 | ![]() |
Шкодран Мустафи | 1992 |
24 | ![]() |
Эктор Беллерин | 1995 |
31 | ![]() |
Сеад Колашинац | 1993 |
Жарымкоргоочулар | |||
8 | ![]() |
Аарон Рэмзи | 1988 |
10 | ![]() |
Жек Уилшир | 1992 |
11 | ![]() |
Месүт Өзил | 1988 |
19 | ![]() |
Санти Касорла | 1984 |
29 | ![]() |
Гранит Жака | 1992 |
35 | ![]() |
Мохаммед эл-Ненни | 1992 |
34 | ![]() |
Франсис Коклен | 1991 |
Чабуулчулар | |||
7 | ![]() |
Алексис Санчес | 1988 |
9 | ![]() |
Александр Ляказетт | 1991 |
12 | ![]() |
Оливье Жиру | 1986 |
14 | ![]() |
Тео Уолкотт | 1989 |
17 | ![]() |
Алекс Ивоби | 1996 |
23 | ![]() |
Дэнни Уэлбек | 1990 |
28 | ![]() |
Лукас Перес | 1988 |
Улуттук | Эл аралык |
---|---|
Биринчи дивизион/Премьер-Лига (13):
Экинчи дивизион:
Англия Кубогу (12):
Англия Суперкубогу (14):
|
УЕФА Чемпиондор лигасы:
УЕФА Кубоктор жеңичүүлөр Кубогу:
УЕФА Кубогу:
УЕФА Суперкубогу:
Жарманкелер Кубогу:
|
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.