From Wikipedia, the free encyclopedia
Karrek danek yw onan a deyr eghen a garrek, an re erel yw karrek wodhosek ha karrek dreusfurvek.
Furvyes yw karrygi tanek dhyworth magma teudh. Gwrys yw an magma linyel drefen tommder a ji mantel an Nor.
Pan dheu magna yn-mes dhe arenep an Nor, gelwys yw lava. Lava a yeynha dhe furvya karrygi kepar ha tuff ha basalt. An re ma yw karrygi loskvenydhyek. Karrygi ploutonek yw gwrys pan yeynha an magma yn lent dhe furvya karrygi yn-dann an arenep. Men growan yw ensampel.
An ughella 16 km (10 mildir) a grestennen an Nor yw komposys a a-dro dhe 95% karrygi tanek gans gorher tanow a garrygi godhosek ha treusfurvek.
Karrygi tanek yw posek yn dororiethel drefen:
Karrek danek a hwer yn diw fordh.
Magma yw gwrys a atomow ha molekulow a vonyow teudhys. Pan yeynha magna an taomow ha molekulow a dhasorden dhe furya gwrysow monyow. Karrek a furv pan wra gwrysow tevi warbarth. Kanndir (quartz) yw onan a'n chyf monyow askorrys gans ober tanek. Gwrys yw a silika (SiO2), an molekulen voyha kemmyn yn monyow tanek.
An brassa rann a'n monyow a wra karrygi tank yw a'n eghennow ma:
Y hyllir klassa karrygi tanek herwydh aga hymygieth. An chyf eghennow yw:
An hwegh moon kynsa y'n rol yw silikatow. Oksidow yw gwrys a oksid horn dre vras.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.