Хылъэжъый (урбз. Геленджик) — Урысейм хэт Краснодар крайм и зы къалэ, Хы ФӀыцӀэм и Ӏуфэм Ӏулъ.
Къалэ
Хылъэжъый
|
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/GelendzhikWaterBirds15Jan2006.jpg/640px-GelendzhikWaterBirds15Jan2006.jpg)
Къалэм жылу дэсыр мин 53 658 (2010 гъэмкӀэ).
Къалэр км 25-кӀэ ЦӀэмэз-къалэм пэщылъ ипшъэ-къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ, МэракӀуэтх Ӏуашъхьахэм я къуэхьапӀэ лъэныкъуэ лъабжъэм.
И куейуэ шӀыпӀэ ин еубыд ЦӀэмэз-къалэм къыщыкӀэдзауэ Жьыубгъуэ ( ур-бз. Джубга ) нэгъунэ. Абы хэт хьаблэхэр:
- Кабардинскэ хьаблэ къедзыгъуэ:
- Кабардинкэ-хьаблэ
- Афонкэ къутыр
- Винограднэ-хьаблэ
- Мариэнэ Роща-хьаблэ
- Дивноморскэ хьаблэ къедзыгъуэ:
- Дивноморскэ-хьаблэ
- Джанхот къутыр
- Прасковеевка хьаблэ
- Адербиевкэ-хьаблэ
- Светлэ-хьаблэ
- Широкая Щел къутыр
- Возрождение-хьаблэ
- Пщадэ хьаблэ къедзыгъуэ:
- Пщадэ
- Михойловскэ Перевал-хьаблэ
- Береговое-хьаблэ
- Криница-хьаблэ
- Бета къутыр
- Широкая Пшадская Щел къутыр
- Цопсын къедзыгъуэ:
- Цопсын (Архипо Осиповкэ) — хьаблэ
- ТекӀуэ-хьаблэ
- ТӀыщэпс-хьаблэ
Япэдыдэу цӀыху тӀысыпӀу Хылъэжъый иде къагъуэтахэр мывэ лъэхъэнэм щыщхэ. Я ныбджыр III ди лъэхъэнэм ипэм щыщ, пэсырей лъэпкъхэм абы щыгъуэ Псэ унэхэр щашъауэ щыта (техьа Адыгэ лъэпкъыжьхэм я Тхыдэ).
- IV ди лъэхъэнэм ипэм Хъулъыжъый и хыжэм идежь алыдж кхъухь-Ӏухьа хьаблэ щыта Торик ицӀэу, абы яуж Византий къалэхэр Пагрэ, Ептала джоуэ. А псоми щыгъуэ абыхэм я пэмыджыжьу адыгэ къуаджэ ябгъэдэтт (шапсыгъхэмрэ натхъуэджхэмрэ). Иджырей къалэм ицӀэ Геленджикыр и адыгэцӀэм къыхокӀыр.
- XV лъэхъэнэм къыщыкӀэдзауэ хьаблэр тырку-уэсмэнхэм яубыд.
- 1829 Хы Ӏуфэр Тыркум Урысейм ирет (Адрианэ тхылъымкӀэ (Тыркум и ӀанатӀэр и быдапӀэ кӀуцӀхэм нэхъ темылъа шъхьакӀэ, дуней псом Тыркум ишӀыпӀэ хуэду къалъытэт Хы ФӀыцӀэм и Ӏуфэм Ӏулъ Къаукъаз шӀыпӀэхэр).
- 1831 гъэм урысхэм шӀыпӀэр яубыдын кӀадзэ, япэреуэ быдапӀэ Геленджик халъхьа.
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.