ერევნის გუბერნია (რუს. Эриванская губерния; 9 (21) ივნისი, 1849 — 29 ნოემბერი, 1920) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1849-1917 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ერევანი.
ადმინისტრაციული დაყოფა
ერევნის გუბერნია შეიქმნა 1849 წლის 9 ივნისს[1] თბილისის გუბერნიის მაზრებისა და შემახის გუბერნიისა მიგრინის უბნისა და შუშის მაზრის სოფელ კანაკისაგან.
ერევნის გუბერნია შეიქმნა ერევნის, ნახჩევანის, ალექსანდროპოლისა და შუშის მაზრის მიგრენსკის მონაკვეთის ბაზაზე, ხოლო მათგან შეიმნა შემდეგი მაზრები[2]:
- ერევნის მაზრა
- ნოვო-ბაიაზეთის მაზრა
- ნახჩევანის მაზრა
- ორდუბათის მაზრა
- ალექსანდრაპოლის მაზრა
1859 წლის 19 ივნისს ერევნის მაზრა გაიყო ერევნის და ეჩმიაძნინის მაზრებად[3].
1868 წლის 12 თებერვალს ელიზავეტპოლის გუბერნიის შექმნასთან დაკავშირებით, ტფილისის გუბერნიას დარჩა 6 მაზრა: გორის, დუშეთის, თელავის [თიანეთის საბოქაულოთი], სიღნაღის [შირაქის საბოქაულოთი], ტფილისის [თრიალეთის და ლორეს საბოქაულოთი] და ახალციხის [ახალქალაქის საბოქაულოთი][4]. აქედან ახალციხის მაზრა ქუთაისის გუბერნიას ჩამოეჭრა, ხოლო ლორეს საბოქაულო — ერევნის გუბერნიას.
Образование в закавказском крае эриванской губернии.
Положением, утвержденным Нами в 14 декабря 1846 года (20.701), Закавказский край разделен на 4 губернии: Тифлисскую, Кутаисскую, Шемахинскую и Дербентскую. Ныне, во внимании к представлению Наместника Кавказского, рассмотревшему Кавказским Комитетом, признавая полезным и необходимым, для успешного движения дел и удобнейшего управления, образовать в Закавказском краееще новую губернию, Мы Повелеваем: 1) В состав этой, вновь учреждаемой губернии, отделить: от Тифлисской губернии уезды: Эриванский, Нахичеванский и Александрапольский, кроме участка Ахалкалакского, а от Шемахинской губернии участок Мигринский и селение Канак Шушинского уезда. 2) Губернским городом назначить Эриван, а потому новую губернию називать Эриванскою. 3) Разделить ее на 5 уездов: а) Эриванский, составив оный из нынешняго Эриванского уезда, за исключением участка Гохчинского; уездным городом оставить Эриван; б) Ново-Баязетский, состовляемый вновь из Гохчинского участка и всех вообще селении, лежащих в окрестности озера Гохчи; местопребиванием уездного управления, назначить селение Ковар (Ново-Баязет), которое и возвести на степень уездного города, под названием Ново-Баязета