ფიზიკაშიტალღისჯგუფური სიჩქარე არის მისი ამპლიტუდის პროფილის (პაკეტის) სივრცეში გავრცელების სიჩქარე.
ღრმა წყლის ზედაპირული გრავიტაციული ტალღების დისპერსიულობის ილუსტრაცია: წითელი წერტილი მოძრაობს ფაზური სიჩქარით, ხოლო მწვანე წერერტილი კი ჯგუფური სიჩქარით. ღრმა წყლის შემთხვევაში ფაზური სიჩქარე ჯგუფურზე ორჯერ მეტია.ილუსტრაციაზე ჯგუფური სიჩქარე და ფაზის სიჩქარე მოძრაოენ სხვა და სხვა მიმართულებით
განმარტება
მათემატიკურად ჯგუფური სიჩქარე vg განიმარტება შემდეგი განტოლებით
თანაფარდობას ω(k), რომელიც განსაზღვრავს ω როგორც k-ს ფუნქციას დისპერსიული თანაფარდობა ეწოდება. თუ ω არის k-ს პროპორციული, მაშინ ჯგუფური სიჩქარე ფაზური სიჩქარის ტოლია. მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში შეიძლება შეინარჩუნოს ტალღურმა პაკეტმა გავრცელებისას საწყისი ფორმა სხვა შემთხვევაში ტალღური პაკეტი გავრცელებისას ფორმას შეიცვლის.
ფიზიკური ინტერპრეტაცია
ჯგუფური სიჩქარე ხშირად განიხილება როგორც ტალღის მიერ ენერგიის ან ინფორმაციის გადატანის სიჩქარე. უმეტეს შემთხვევაში ეს მტკიცება საკმაოდ ზუსტია, თუმცა დისიპაციურ გარემოში გავრცელებისას ეს მტკიცება შეიძლება დაირღვეს.
ალბერტ აინშტაინი იყო პირველი მეცნიერი, რომელმაც ახსნა სინათლის დუალური (ტალღა-ნაწილაკი) ბუნება 1905 წელს. ლუის დე ბროილის ჰიპოთეზის თანახმად ასეთი უალობა ნაწილაკებისთვისაც უნდა იყოს დამახასიათებელი. დე ბროილის ჰიპოთეზის თანახმად ნაწილაკის სიჩქარე უნდა იყოს შესაბამისი მისი ტალღის ჯგუფური სიჩქარის ტოლი. შესაბამისად
ნაწილაკის ჯგუფური სიჩქარე არ უნდა აგვერიოს შესაბამის ფაზურ სიჩქარეში, რომელიც მაწილაკის შესაბამისი ტალღის სიგრძისა და სიხშირის ნამრავლის ტოლია. როგორც რელატივისტურ, ასევე არარელატივისტურ კვანტურ მექანიკაში ნაწილაკის აღმწერი ტალღური პაკეტის ჯგუფური სიჩქარე ნაწილაკის გადაადგილების რეალურ სიჩქარეს შეესაბამება.
Tipler,Paul A.(2003),Modern Physics(4th რედ.),New York:W. H. Freeman and Company,ISBN0-7167-4345-0 223 p.
Biot,M. A.(1957),"General theorems on the equivalence of group velocity and energy transport",Physical Review105(4): 1129–1137,
Whitham,G. B.(1961),"Group velocity and energy propagation for three-dimensional waves",Communications on Pure and Applied Mathematics14(3): 675–691,
Lighthill,M. J.(1965),"Group velocity",IMA Journal of Applied Mathematics1(1): 1–28,
Bretherton,F. P.;Garrett,C. J. R.(1968),"Wavetrains in inhomogeneous moving media",Proceedings of the Royal Society of London,Series A, Mathematical and Physical Sciences302(1471): 529–554,
Hayes,W. D.(1973),"Group velocity and nonlinear dispersive wave propagation",Proceedings of the Royal Society of London,Series A, Mathematical and Physical Sciences332(1589): 199–221,
Whitham,G. B.(1974),Linear and nonlinear waves,Wiley,ISBN0471940909
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.