Շպիցբերգենի տրակտատ
From Wikipedia, the free encyclopedia
From Wikipedia, the free encyclopedia
Շպիցբերգենի տրակտատ, 1920 թվականի փետրվարի 9-ին Փարիզում ստորագրված տրակտատ, որը վերաբերում է Շպիցբերգենի կղզեխմբի միջազգային-իրավական կարգավիճակին։ Ներկայումս կղզեխմբում իրենց ներկայությունն ունեն Նորվեգիան, Ռուսաստանը, մասամբ նաև Լեհաստանն ու Չինաստանը։
Շպիցբերգենի տրակտատի համաձայն` Շպիցբերգենում, որը նախկինում ազատ տարածք էր, իր իշխանությունն է հաստատում Նորվեգիան, իսկ համաձայնագրի մասնակից պետություններին հավասար իրավունք է վերապահվում շահագործելու Շպիցբերգենի բնական ռեսուրսները, ջրերը։ Պայմանագրի 9-րդ կետով Նորվեգիան պարտավորվում էր կղզեխումբը չօգտագործել ռազմական նպատակներով` այնտեղ ռազմական բազաներ տեղակայելով։ 1925 թվականին Նորվեգիան կղզեխումբը պաշտոնապես հռչակում է Նորվեգիայի Թագավորության մաս։ ԽՍՀՄ-ը Շպիցբերգենի տրակտատին է միացել 1935 թվականին։
Ներկայումս տրակտատի մասնակից են համարվում ավելի քան 50 պետություն` Ռուսաստան, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Ճապոնիա, Հոլանդիա, Բուլղարիա, Հունգարիա, Դանիա, Նորվեգիա, Լեհաստան, Չեխիա, Սլովակիա, Ռումինիա, Իտալիա, Շվեդիա և այլն։ Նորվեգիայի Ստորտինգը 1947 թվականի փետրվարի 15-ին ընդունել է, որ ԽՍՀՄ-ը Շպիցբերգենում ունի Նորվեգիային հավասար տնտեսական հետաքրքրություններ։
Քանի որ ԽՍՀՄ-ը, իսկ նրա փլուզումից հետո ՌԴ-ն Նորվեգիայից հետո միակ երկիրն է, որ զգալի ներկայություն ունի Շպիցբերգենում, ռուս-ներվեգական հարաբերությունները բավական լարված բնույթ են կրել։ Նորվեգական կողմի մտավախությունները հանգեցրել են այն բանին, որ երկիրը դարձել է ՆԱՏՕ-ի անդամ։ Լարումը փոքր-ինչ թուլացել է, երբ կղզեխմբից դատարկվել են ռուսական մի քանի բնակավայրեր, սակայն կրկին սրվել է այն բանից հետո, երբ 2011 թվականի դեկտեմբերին ռուսական կառավարությունը նոր մարտավարություն է մշակել ռուսների ներկայությունը Շպիցբերգենում մեծացնելու ուղղությամբ[1]։ Այդ նպատակով Բարենցբուրգ քաղաքում կառուցվել են մի շարք նոր շինություններ։ Դա առաջացրել է նորվեգական կողմի զայրույթը։
2015 թվականի ապրիլի 15-ին Շպիցբերգեն է այցելել ՌԴ կառավարության փոխվարչապետ Դմիտրի Ռոգոզինը, ինչի առթիվ նորվեգական դիվանագիտությունը իր բողոքն է հայտնել, քանի որ Ռոգոզինը Նորվեգիայի և Եվրամիության մուտքի արտոնագրի սանկցիայի ցուցակում է եղել[2]։ Սակայն ռուսական կողմը չի ընդունում մեղադրանքը` պատճառաբանելով, որ Ռուսաստանի քաղաքացիներին Շպիցբերգեն այցելելու համար մուտքի արտոնագիր հարկավոր չէ։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.