From Wikipedia, the free encyclopedia
Կաթնաթթվային մթերք, կաթնամթերքի խումբ, որը պատրաստվում է կենդանիների չզտած կաթից կամ դրա ածանցյալներից (սերուցք, յուղազրկված կաթ, շիճուկ), ինքնաթթվեցմամբ կամ մերաններով թթվեցմամբ։ Ըստ որոշ աղբյուրների կաթնաթթվային մթերքներն օգտագործվել են մ․ թ․ ա․ 10 000 թվականից[1]։
Կաթնաթթվային մթերքը պատրաստվում է կովի, ոչխարի, այծի և այլ կենդանիների կաթից։ Կաթնաթթվային մթերքի արտադրության նախապատրաստական փուլում կաթը նախ պաստերիզացվում է կամ եռացվում (մածունի համար), որը կանխում է կաթի մեջ եղած վնասակար մանրէների զարգացումը։ Այնուհետև կաթը թթվեցնում են կաթնաթթվային բակտերիաների կամ խմորիչների միջոցով։ Կաթնաթթվային մթերքը լինում է կաթնաթթվային (կաթնաշոռ, թթվասեր) և խառը խմորման (մածուն, կեֆիր, կումիս և այլն)։ Կաթնաթթվային խմորման կաթնաթթվային մթերքում մանրէները կաթնաշաքարը քայքայում են և առաջացնում կաթնաթթու։
Կաթնաթթվի ազդեցությամբ կաթի կազեինը մակարդվում է, որից էլ կաթնաթթվային մթերքի մարսելիությունը կաթի համեմատ զգալիորեն բարձրանում է։ Խառը խմորման կաթնաթթվային մթերքում կաթնաշաքարից առաջանում է նաև սպիրտ, ածխաթթու գազ, ցնդող թթուներ, որոնք նույնպես բարձրացնում են կաթնաթթվային մթերքի մարսելիությունը։ Սպիտակուցների և յուղի պարունակությամբ կաթնաթթվային մթերքը չզտած կաթից գրեթե չի տարբերվում։
Կաթնաթթվային մթերքի դիետիկ և բուժիչ հատկությունները պայմանավորված են կաթնաթթվի, մեծ քանակությամբ կաթնաթթվային բակտերիաների, ինչպես նաև անտիբիոտիկ նյութերի առկայությամբ։ Կաթնաթթվային մթերքի որոշ տեսակներ օգտագործվում են մարսողական համակարգի հիվանդությունների, տուբերկուլոզի բուժման և աթերոսկլերոզի կանխարգելման համար։ Կաթնաթթվային մթերք պատրաստում են տնային և արտադրական պայմաններում։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.