Սամուիլ Նևելշտեյն (ռուս.՝ Самуил Григорьевич Невельштейн, մարտի 22, 1903(1903-03-22), Խերսոն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 16, 1983(1983-11-16), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ, գրաֆիկական նկարիչ, ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպության անդամ[1]։
Արագ փաստեր Սամուիլ Նևելշտեյն, Ծնվել է ...
Փակել
Սամուիլ Նևելշտեյնը ծնվել է 1903 թվականի մարտի 22-ին Խերսոնում։ Վաղ տարիքում կորցնելով հորը՝ արդեն տասներեք տարեկան հասակում աշխատել է գործարանում որպես ձուլորդի օգնական։ 1919 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Զորացրվելուց հետո վերադարձել է Խերսոն և աշխատել է յուղագործական գործարանում որպես բանվոր։ 1923 թվականին գործարանի ուղեգրով գնացել է Մոսկվա և ընդունվել Վխուտեմասի բանֆակ։
1927 թվականին Նևելշտեյնը ավարտել է Մոսկվայի Վխուտեմասը և մեկնել Լենինգրադ, որտեղ առանց մրցույթի ընդունվել է Վխուտեինի գեղանկարչության բաժինը։ Սովորել է Վասիլի Սավինսկու և Արկադի Ռիլովի մոտ։ 1931 թվականին Նևելշտեյնը ավարտել է Պրոլետարական կերպարվեստի ինստիտուտը (1930-1932 թվականներին այդպես է կոչվել նախկին Վխուտեինը, իսկ 1932 թվականից՝ Լենինգրադի գեղարվեստի, քանդակագործության, ճարտարապետության ինստիտուտ) և ստացել է «Զանգվածային-կենցաղային գեղանկարչության նկարչի» կոչում[2]։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Մանկական արձակուրդ» նկարը[3]։
Ինստիտուտը ավարտելուց հետո Նևելշտեյնը շարունակում է ուսումը ասպիրանտուրայում։ Միաժամանակ 1934 թվականից նա ներգրավված էր մանկավարժական աշխատանքներում Երիտասարդ տաղանդների դպրոցում, որը կազմակերպվել էր Սերգեյ Կիրովի նախաձեռնությամբ, և որը շուտով վերափոխվել է Համառուսական արվեստի ակադեմիային առընթեր Գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցի։ Դպրոցը ուղղորդում էր ԽՍՀՄ-ում մանկական գեղարվեստական կրթության զարգացումը. նրա փորձը լայնորեն քարոզվում էր Նևելշտեյնի կողմից, և վերջինս զեկույցներ էր ներկայացնում մի շարք տարբեր հանդիպումների ընթացքում, այդ թվում 1940 թվականին Գեղարվեստի միջնակարգ կրթության համառուսական համաժողովում։
1935 թվականին Նևելշտեյնը դարձել է Լենինգրադի նկարիչների խորհրդային միության անդամ
Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո Նևելշտեյնը միացավ ժողովրդական աշխարհազորին և մինչև 1942 թվականը մնացել է շրջափակված Լենինգրադում։ 1942 թվականի մարտի վերջին տարհանվել է Կիշտիմ (Ուրալ)։ Կիշտիմում նա ստեղծեց մի շարք գրաֆիկական դիմանկարներ և ջրաներկային բնանկարներ, որոնք ցուցադրվել են 1944 թվականին Լենինգրադից վերադառնալուց հետո Լենինգրրադի նկարիչների միությունում։
1928 թվականից Նևելշտեյնը մասնակցել է Լենինգրադի նկարիչների ցուցահանդեսների։ Պատերազմից հետո նա թողեց մանկավարժական գործունեությունը և ամբողջովին նվիրվեց ստեղծագործական աշխատանքների։ Նկարել է դիմանկարներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ։ Նկարչի անհատական ցուցահանդեսները տեղի է ունեցել Լենինգրադում (1944, 1956, 1964, 1968, 1985)։
Մահացել է 1983 թվականի նոյեմբերի 16-ին Լենինգրադում, կյանքի 81-րդ տարում։
Ս. Նևելշտեյնի աշխատանքները գտնվում են տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում` Ռուսաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում։
- «Ամպեր» (1936),
- «Ամպրոպից առաջ»[4] (1948),
- «Գորշ օր»[5] (1950),
- «Օլյա» (1954),
- «Վարդեր»[6][7],
- «Աշնանային օր։ Յուկկի»[8], «Նկարչի դիմանկարը»[9] (обе 1956),
- «Գարուն», «Անյա»[10], «Օլյա», «Ոսկե օր», «Մթնշաղ»[9] (բոլորը 1957 թվական),
- «Ուսանողուհի Զակիան», «Ապրիլ»[11] (երկուսն էլ 1958 թվական),
- «Աղջիկը կարմիր ժապավենով»[12], «Պարտիզանուհի»[12], «Նատաշա»[11] (բոլորը 1959 թվական),
- «Բուժքույր Պոլյակովայի դիմանկարը»[11] (1960),
- «Խորհրդային միության հերոս Լիա Մագդագուլովա», «8-րդ դասարանցի»[13] (երկուսն էլ 1961 թվական),
- «Լեհ ուսանողուհու դիմանկարը»[14] (1962), «Կոլյա», «Լյուսիա»[15] (երկուսն էլ 1965 թվական),
- «Վերջին ձյուն», «Աշնանային ծաղկեփունջ»[16] (երկուսն էլ 1972 թվական),
- «Պատմության դաս»[17] (1967),
- «Առաջին զանգի տոնին»[18], «Բուժքույր» (երկուսն էլ 1975 թվական),
- «Կատյա» (1976),
- «Լյուդմիլա», «Վերոնիկա»[19] (երկուսն էլ 1977 թվական),
- «Ալյոնուշկա»[20] (1980),
- «Первокурсница» (1982),
- «Նատաշա Սեմյոնովա» (1983)[21] և այլն։
Справочник членов Союза художников СССР. Том 2. — М: Советский художник, 1979. — С. 112.
Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005. — Санкт-Петербург: «Первоцвет», 2007. — С.37.
Александрова И. А. Самуил Григорьевич Невельштейн. — Л: Художник РСФСР, 1989. — С.6.
Иванов С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. — Санкт-Петербург: НП-Принт, 2007. — С.248, 285.
Лирика в произведениях художников военного поколения. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1995. — С.4.
Натюрморт в живописи 1940—1990-х годов. Ленинградская школа. Каталог выставки. СПб., 1996. С.4.
Невельштейн С. Г. Розы // 80 лет Санкт-Петербургскому Союзу художников. Юбилейная выставка. Пб., «Цветпринт», 2012. С.207.
Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1956 года. Каталог. — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.17.
1917—1957. Выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.22.
Всесоюзная художественная выставка, посвящённая 40-летию Великой Октябрьской социалистической революции. Живопись. Скульптура. Графика. Работы художников театра и кино. Каталог. — М: Министерство культуры СССР, 1957. — С.52.
Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1961. — С.29.
Александрова И. А. Самуил Григорьевич Невельштейн. — Л: Художник РСФСР, 1989. — С.13.
Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1964. — С.29.
Время перемен. Искусство 1960—1985 в Советском Союзе. — Санкт-Петербург: Государственный Русский музей, 2006. — С. 154.
Наш современник. Вторая выставка произведений ленинградских художников 1972 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1973. — С.9.
По родной стране. Выставка произведений художников Ленинграда. 50 Летию образования СССР посвящается. Каталог.— Л: Художник РСФСР, 1974. — С.19.
Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки. — Л: Художник РСФСР, 1976. — С. 24.
Наш современник. Зональная выставка произведений ленинградских художников 1975 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1980. — С. 20.
Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 60-летию Великого Октября. — Л: Художник РСФСР, 1982. — С.18, 43.
Зональная выставка произведений ленинградских художников 1980 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.18.
Александрова И. А. Самуил Григорьевич Невельштейн. — Л: Художник РСФСР, 1989. — С.34—35.
- Всесоюзная художественная выставка. Каталог. — М: Государственная Третьяковская галерея, 1946.
- Выставка произведений ленинградских художников 1947 года. Каталог. — Л: ЛОСХ, 1948.
- Всесоюзная художественная выставка 1947 года. Каталог. — М — Л: Комитет по делам искусств при СМ СССР, 1947.
- Выставка произведений ленинградских художников. Живопись, скульптура, графика. Каталог. — Л: ГРМ, 1954.
- Коровкевич C. Ярче и глубже показывать новое, передовое. Заметки о весенней выставке работ ленинградских художников. // Вечерний Ленинград, 1954, 12 июня.
- Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1956 года. Каталог. — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.17.
- Земцова А. Самуил Невельштейн. Каталог выставки произведений. — Л: 1958.
- 1917 — 1957. Выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.22.
- Всесоюзная художественная выставка, посвящённая 40-летию Великой Октябрьской социалистической революции. Живопись. Скульптура. Графика. Работы художников театра и кино. Каталог. — М: Министерство культуры СССР, 1957. — С.52.
- Передвижная выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Мурманск: ЛССХ, 1957.
- Передвижная выставка ленинградских художников. Каталог. — Новгород, Псков, Кохтла-Ярве, 1958.
- Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1958 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1959. — С.19.
- Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1961. — С.29.
- Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1964. — С.29.
- Самуил Невельштейн, Николай Тимков. Выставка произведений. Живопись. Графика. Каталог. М., 1964.
- Работы двух художников // Вечерний Ленинград, 1964, 16 марта.
- Ленинград. Зональная выставка. — Л: Художник РСФСР, 1965. — С.36.
- Третья Республиканская художественная выставка «Советская Россия». Каталог. М., МК РСФСР, 1967. С.40.
- Наш современник. Каталог выставки произведений ленинградских художников 1971 года. — Л: Художник РСФСР, 1972. — С. 16. — 48 с.
- По родной стране. Выставка произведений художников Ленинграда. 50 Летию образования СССР посвящается. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1974. — С.19.
- Наш современник. Вторая выставка произведений ленинградских художников 1972 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1973. — С.9.
- Каталог произведений художников Российской Федерации, переданных в дар организациям и учреждениям культуры (1963—1971 гг.). — М: СХ РСФСР, 1972. — С.73.
- Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 3. 1941—1947 годы. — М: Советский художник, 1973. — с.263, 334, 342, 358, 375.
- Наш современник. Зональная выставка произведений ленинградских художников 1975 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1980. — С.20.
- Портрет современника. Пятая выставка произведений ленинградских художников 1976 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.44.
- Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки. — Л: Художник РСФСР, 1976. — С.24.
- Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 60-летию Великого Октября. — Л: Художник РСФСР, 1982. — С. 18, 43.
- Справочник членов Союза художников СССР. Том 2. — М: Советский художник, 1979. — С.112.
- Зональная выставка произведений ленинградских художников 1980 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.18.
- Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР. -Л: Художник РСФСР, 1987. — С.91.
- Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 5. 1954—1958 годы. — М: Советский художник, 1981. — С. 25, 27, 121, 130, 162, 259, 376, 386, 420, 534, 571. — 964 с.
- Александрова И. А. Самуил Григорьевич Невельштейн. — Л: Художник РСФСР, 1989. — 40 с.
- Peinture Russe. Catalogue. — Paris: Drouot Richelieu, 26 Avril, 1991. — Р. 7,52.
- Charmes Russes. Catalogue. — Paris: Drouot Richelieu, 15 Mai 1991. — Р. 37.
- Les Saisons Russes. Catalogue. — Paris: Drouot Richelieu, 29 Novembre 1993. — Р. 12.
- Ленинградские художники. Живопись 1950—1980 годов. Каталог. — Санкт-Петербург: Выставочный центр ПСХ, 1994. — С.4.
- Этюд в творчестве ленинградских художников. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1994. — С.4.
- Лирика в произведениях художников военного поколения. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1995. — С.4.
- Живопись 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: 1996. — С.4.
- Натюрморт в живописи 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Каталог выставки. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1996. — С.4.
- Время перемен. Искусство 1960—1985 в Советском Союзе. — Санкт-Петербург: Государственный Русский музей, 2006. — С. 154.
- Иванов С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. — Санкт-Петербург: НП-Принт, 2007. — С.9, 15, 363, 366, 384, 385, 387—397, 399, 401, 402, 404, 405, 407, 439, 441, 442, 445. — 450 c. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
- Пышный И. Н. Ленинградская живописная школа. Соцреализм 1930—1980. Некоторые имена. — Санкт-Петербург: Коломенская верста, 2008. — 344 С. — ISBN 978-5-91555-005-5.
- Невельштейн С. Г. Розы // 80 лет Санкт-Петербургскому Союзу художников. Юбилейная выставка. Пб., «Цветпринт», 2012. С.207.