բույսերի ցեղ From Wikipedia, the free encyclopedia
Շագանակենի, իսկական (լատին․՝ Castanea), հաճարազգիների ընտանիքի ծառանման բույսերի ցեղ։
Շագանակենի | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Գիտական դասակարգում | ||||||||
|
||||||||
Լատիներեն անվանում | ||||||||
Castanea
| ||||||||
|
Երկարակյաց (500 տարի և ավելի), խոշոր ծառ է, մինչև 35 մ բարձրությամբ և 2 մ տրամագծով։ Սաղարթը՝ գմբեթաձև, խիտ, ուժեղ ճյուղապատված։ Արմատային համակարգը հզոր է և խոր։ Ծաղիկները մանր են, միասեռ կամ երկսեռ, խաչաձև փոշոտվող, ծաղկաբույլը՝ կատվիկ։
Տերևները՝ խոշոր, հերթադիր, երկար, սրածայր։ Պտուղը ընկույզ է, կլոր, տափակավուն՝ պատված գորշավուն պտղապատյանով, պտղամաշկի՝ հաստ, շագանակագույն, մուգ դարչնագույն երանգով։ Պտղամիսը՝ սպիտակ, կիսահյութալի, քաղցր, համեղ, սննդարար։
Պարունակում է օսլա՝ 60%, շաքարներ՝ մինչև 17%, ազոտային նյութեր՝ 8-11%, ճարպեր՝ 2% և ավելի, օրգանական թթուներ (խնձորաթթու, կիտրոնաթթու)։
Պտուղներն օգտագործվում են թարմ և եփած վիճակում, հրուշակեղենի արտադրությունում՝ որպես սուրճի սուրոգատ, բնափայտը՝ ատաղձագործության, կահույքի և խառատային արտադրությունում, շինարարության մեջ։ Բնափայտը, կեղևը և ծաղկակալները հարուստ են դաբաղանյութերով և ներկանյութերով։ Խոնավասեր բույս է։
Բազմանում է պատվաստով, մացառներով և սերմերով։ Պատվաստված բույսերը բերք են տալիս 5-10-րդ, իսկ սերմնաբույսերը՝ 10-15-րդ տարում։ 50 տարեկանում բերքատվությունը՝ մինչև 1 տ/հա։ Լավ է աճում թթու, գորշ և միջին խոնավության հողերում։
Դասակարգում | Երկիր | 2009 | 2010 | 2011 |
---|---|---|---|---|
1 | ![]() | 1,550,000 | 1,620,000 | 1,700,000 |
2 | ![]() | 61,697 | 59,171 | 60,270 |
3 | ![]() | 50,872 | 48,810 | 57,493 |
4 | ![]() | 75,911 | 68,630 | 55,780 |
5 | ![]() | 53,577 | 53,577 | 53,577 |
6 | ![]() | 14,000 | 20,900 | 21,500 |
7 | ![]() | 21,700 | 23,500 | 19,100 |
8 | ![]() | 24,305 | 22,350 | 18,271 |
9 | ![]() | 10,201 | 9,628 | 11,000 |
10 | ![]() | 10,000 | 10,000 | 10,000 |
— | World | 1,890,179 | 1,954,623 | 2,022,831 |
Հայտնի է 14 տեսակ, որոնք աճում են Հյուսիսային Ամերիկայում, Ճապոնիայում, Չինաստանում, Միջերկրածովյան երկրներում։
Շագանակենի դասը մտնում է հաճարազգիների ընտանիքի մեջ։
ավելի քան 7 ընտանիք (համաձայն APG II Համակարգի) | Ավելի քան 3 տեսակ (համաձայն APG II Համակարգի) | |||||||||||||||
կարգ Հաճարազգիներ | Castaneoideae ենթաընտանիք | f1 | ||||||||||||||
բաժին Ծաղկավորներ կամ Ծածկասերմեր |
Հաճարազգիների Հաճարազգիներ ընտանիքի | դաս Շագանակենի | ||||||||||||||
ավելի քան 44 կարգի ծաղկավոր բույսեր (համաձայնAPG II Համակարգի) |
ևս 1 ենթաընտանիք Fagoideae | f2 | ||||||||||||||
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.