քիմիական միացություն From Wikipedia, the free encyclopedia
Օսելտամիվիր (օզելտամիվիր, oseltamivir), օսելտամիվիր ֆոսֆատ-հակավիրուսային դեղորայք, նեյրամինիդազայի[2] արգելակիչների խմբի ներկայացուցիչ։ Ռուսաստանում հայտնի է «Տամիֆլյու» [3][4]վաճառքային անվամբ։ Բելառուսում արտադրվում է «Ֆլուստոպ»[5] վաճառքային անվամբ։
Օսելտամիվիր | |
---|---|
![]() | |
![]() | |
Տեսակ | քիմիական երևույթի տեսակ |
Արտասանություն | Օսելտամիվիր |
Հոմանիշներ | Տամիֆլյու |
Կիրառում | Գրիպ |
Գործածության եղանակ | Ներքին ընդունման |
Կենսաբանական թիրախ | Գրիպի հարուցիչ |
Քիմիական դասակարգում | նեյրամինիդազայի արգելակիչ |
Զանգված | 5,2E−25 կիլոգրամ[1] |
Քիմիական բանաձև | C₁₆H₂₈N₂O₄[1] |
Օսելտամիվիրի կլինիկական արդյունավետությունը ապացուցողական բժշկության մեթոդով հաստատված չէ։
Օսելտամիվիր ֆոսֆատը օսելտամիվիր կարբոքսիլատի ածանցյալ է, որը նեյրամինիդազայի արգելակիչ է։ Կարբոքսիլատը ձևավորվում է ֆոսֆատից մարսողական ֆերմենտների ազդեցությամբ[6]։ In vitro իրականացված փորձերից պարզ է դառնում, որ Օսելտամիվիր կարբոքսիլատը կապվում է A և B տիպի գրիպի հարուցչի մակերեսի տեղակայված սպիտակուցների՝ նեյրամինիդազայի հետ։ Քանի որ նեյրամինիդազան գրիպի վիրիոնը օգտագործում է բջջից դուրս գալու համար, Օսելտամիվիրը, ինչպես նաև այլ նեյրամինիդազային արգելակիչ դեղորայքներ կանխում են վիրուսի տարածումը օրգանիզմում[7]։
Օսելտամիվիրը ստեղծվել է Gilead Science, Inc կենսատեխնոլոգիական ընկերության կողմից այն սինթեզելով շիմիմիկաթթվից[8]։ Շիմիմիկաթթուն ի սկզբանե ստացվում էր միայն չինական աստղային անիսոնի մզվածքից, բայց 2006 թվականին 30%-ը սինթեզվում է E. Coli-ի կողմից։ Gilead ընկերությունը 1996 թվականին լիցենզավորել է համապատասխան արտոնագրեր Roch–ին։ Այդ դեղերի արտոնագրերը չեն ընդունվել Թաիլանդի, Ֆիլիպինների, Ինդոնեզիայի և այլ հյուսիսային երկրների կողմից։
FDA-ն 1999 թվականին թույլատրեց (հավանություն տվեց) Տամիֆլյուի (Օսելտամիվիր ֆոսֆատ) օգտագործումը մեծահասակների մոտ գրիպի հիվանդության առաջին երկու օրվա ընթացքում[9][10][11], позднее FDA описала эффективность препарата в целом, как «скромную»[12]:
2009 թվականին Օսելտամիվիրը թույլատրվեց առողջության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) կողմից գրիպի բուժման համար[2][13]։
2016 թվականին սուր շնչառական վարակների քոքռեյնյան խումբը (Acute Respiratry Infections Cocrain Review Group) ԱՀԿ-ին ուղարկեց հարցում, որպեսզի Օսելտամիվիրը հանվի այն դեղերի ցանկից, որոնք խորհուրդ են տրվում գրիպի բուժման համար(WHO Model Lists of Esential Medicines)[13]:
Օսելտամիվիրի պատրաստուկը սպիտակ կամ դեղնավուն գույն ունի։
Օսելտամիվիր ֆոսֆատը իրենից ներկայացնում է նախադեղ։ Օրգանիզմում մարսողական ֆերմենտների միջոցով վեր է ածվում Օսելտամիվիր կարբօքսիլատի, որը արդեն իսկ հանդիսանում է ակտիվ գործող միացություն[6]։ Օսելտամիվիր կարբօքսիլատը հանդիսանում է գրիպի A և B տիպերի[6] նեյրամինիդազայի արգելակիչ։
Ներծծվելով աղեստամոքսային տրակտում, նյութափոխանակության է ենթարկվում է աղիներում[6], հիմնականում լյարդում Օսելտամիվիր կարբօքսիլատի վերածվելով, որը որոշվում է արյան մեջ բերանացի օտագործումից 30 րոպե հետո։
Ակտիվ մետաբոլիտի առավելագույն խտությունը հասնում է ընդունելուց 2-3 ժամ հետո։ Օսելտամիվիր կարբօքսիլատը հետագայում այլևս նյութափոխանակության չի ենթարկվում, արտազատվում է գերազանցապես երիկամներով, իսկ 20 %-ն աղիների միջոցով։
Կենսաարդյունավետությունը 80% է[14]. Период полувыведения 10−12 часов[14][3]: Կիսատրոհման ժամանակաշրջանը 10-12 ժամ է։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության և ԱՄՆ հիվանդացությունների կանխարգելման կենտրոնի (CDC) 2009 թվականի աշնանը հրապարակված տվյալների գրիպի վիրուսի A տիպի/H1N1 (California/04/2009) թեստերի արդյունքները, որոնք ստացվել են Մեքսիկայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների այցելուներից, ցույց տվեցին, որ նոր վիրուսները զգայուն են նեյրամինիդազայի արգելակիչների (Օսելտամիվիր և Զանամիվիր) նկատմամբ, բայց դիմակայուն են այլ խմբերի նկատմամբ՝ ադամանտամների (Ամանտադին և Ռիմանտադին[15][16][17]) նկատմամբ։
Տամիֆլյուի[18] պաշտոնական կայքում հաղորդվում է, որ դեղորայքի արդյունավետությունը հաստատված չէ քրոնիկական սրտային անբավարարության և/կամ շնչառական հիվանդությունների դեպքում։
2009 թվականին հրապարակված հետազոտությունները փաստում են, Օսելտամիվիրը իջեցնում է գրիպի ախտանիշները այն հիվանդների մոտ, ովքեր հիվանդ են գրիպով, բայց այլ հիվանդություններ չունեն միջինում կես օր և 0.74 օր այն պացիենտների մոտ, ովքեր ռիսկի խմբում են, եթե բուժումը սկսում են առաջին իսկ ժամից հիվանդի հետ շփումից հետո[19]։
Հավաստի տեղեկություններ չկան այն մասին, թե արդյոք Օսելտամիվիրի ընդունումը ազդում է բարդությունների հաճախականություն վրա, օրինակ՝ հոսպիտալացման կամ թոքաբորբի զարգացման[20]։
2010 թվականի դեկտեմբերին ԱՀԿ-ն հաղորդեց 314 H1N1 գրիպի դեպքերի մասին որոնք գրանցվել էին 2009 թվականին և դիմակայուն էին Օսելտամիվիր[21] նկատմամբ։ Շրջանառվող գրիպի վիրուսների շարքում հայտնաբերվել են Օսելտամիվիրի նկատմամբ դիմակայուն շտամներ, ներառյալ այն մարդկանց մոտ, ովքեր չեն բուժվել այս դեղամիջոցով[22]։
Ապացուցողական բժշկության տվյալներով Օսելտամիվիրի կլինիկական արդյունավետությունը, որպես հակավիրուսային դեղորայք հաստատված չէ։ Գրիպի վիրուսի նկատմամբ արտադրողի կողմից առաջարկված յուրահատուկ ազդեցության մեխանիզմը չի համապատասխանում կլինիկական ապացույցներին;
Այն հայտարարությունները, որ Օսելտամիվիրը ընդունակ է վիրուսի փոխանցումը մարդուց մարդուն ընդհատելու և գրիպի բարդությունները նվազեցնելու չեն համապատասխանում իրական տվյալներին։ Անցկացված կլինիկական հետազոտությունների համաձայն, Օսելտամիվիր կարբօքսիլատը կարող է նվազեցնել գրիպի ախտանիշները՝ չազդելով ինքնին վիրուսի[12] վրա։
Ինչպես նաև Օսելտամիվիրի ընդունումը կապ ունի երիկամային և հոգեբուժական խնդիրների առաջացման հետ[12]:
2006 թվականի Օսելտամիվիրի հետվաճառքային հետազոտության տվյալները (ստացվել են Ճապոնիայում) ապացուցում են կողմնակի էֆեկտների առկայությունը, հատկապես երեխանների շրջանում գիտակցության խանգարումների զարգացմամբ (հոգեկան ռեակցիաներ, դելիրիում)։ Սրա հետ կապված ԱՄՆ-ի սննդի և դեղորայքային միջոցների վերահսկողուցյան վարչությունը (FAD) և այս դեղորայքի արտադրող ընկերությունը (Roche Laboratories, Inc) բուժաշխատողներին տեղեկացրեցին դեղորայքի մեկնաբանությունների փոփոխման մասին[24]։
2006[25] և 2014[26][27] թվականներին քննադատության ենթարկվեցին առանձին երկրների կողմից դեղամիջոցի զանգվածային գնումները, մասնավորապես 2005 թվականին («Թռչնի գրիպ»H5N1), որոնք կատարվել էին Մեծ Բրիտանիայի, Կանադայի, Իսրայելի, ԱՄՆ-ի և Ավստրալիայի կողմից։ Գնումների համար վատնվել էր մի քանի միլիարդ դոլարներ։
Քոքրեյնյան միության համագործակցությունը 2009 թվականից ի վեր փորձել է Roche–ից (Օսելտամիվիրի արտադրող) ստանալ ամբողջական փորձարկումների հնարավորություն։ 2014 թվականին «Acute Respiratory Infectiones Group»-ը հրապարակեց մետաակնարկ, որում եկավ այն եզրակացությանը[28][29][30][31]։ 2014 թվականին «Acute Respiratory Infections Group»–ը հրապարակել է մետահետազոտություն[32][33][34], որ Օսելտամիվիրը և Զանամիվիրը նվազ արդյունավետ են մեծահասակների մոտ գրիպի ախտանիշների տևողության իջեցմանը, նշեցին՝ ախտանիշների նվազեցում դեղի կանխարգելիչ օգտագործման դեպքում մրսածության ժամանակ։
Օսելտամիվիրի ընդունումը մեծացնում է կողմնակի երևույթների զարգացումը երեխանների և մեծահասակների մոտ։ Նշված էր նաև, որ դեղորայքի ազդեցության մեխանիզմները, որոնք ներկայացվել են արտադրողի կողմից, չեն հաստատվել կլինիկական փորձարկումներով[12]։
Cochrane-ի հրապարակումները առաջացրեցին Տամիֆլյուի արտադրող Roche ընկերության անհամաձայնությունը[35]։
Օսելտամիվիրի արտոնագրերը պատկանում են հայտնագործող Կալիֆորնիական Gilead Sciences կենսաֆարմակոլոգիական ընկերությանը (օրինակ արտոնագիր համար 5763483[36] տրված 1996 թվականին և ուժի մեջ է մինչև 2016 թվականը, ԱՄՆ )։ Gilead-ը 1996[37] թվականին դեղամիջոցի զարգացման և արտադրության իրավունքը փոխանցեց Roche-ին։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.