պորտուգալացի ֆուտբոլիստ From Wikipedia, the free encyclopedia
Վիտոր Մանուել Մարտինշ Բաիա (պորտ.՝ Vítor Manuel Martins Baía, հոկտեմբերի 15, 1969[1][2][3], Սան Պեդրո դա Աֆուրադա, Santa Marinha e São Pedro da Afurada, Վիլա Նովա դե Գայա, Պորտու, Պորտուգալիա), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ 2007 թվականին ավարտել է կարիերան։ Պատմության մեջ երկու դարպասապահներից մեկն է, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգան, ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգան և Գավաթակիրների գավաթը[5]։
Վիտոր Բաիա պորտ.՝ Vítor Baía | |||
---|---|---|---|
| |||
Քաղաքացիությունը |
![]() | ||
Ծննդյան ամսաթիվ | հոկտեմբերի 15, 1969[1][2][3] (54 տարեկան) | ||
Ծննդավայր | Սան Պեդրո դա Աֆուրադա, Santa Marinha e São Pedro da Afurada, Վիլա Նովա դե Գայա, Պորտու, Պորտուգալիա | ||
Հասակ | 186 սանտիմետր | ||
Դիրք | դարպասապահ | ||
| |||
| |||
| |||
| |||
Պարգևներ
| |||
|
Բոլոր ժամանակների ամենատիտղոսակիր դարպասապահներից մեկն է[6][7]։ Ֆուտբոլիստի կարիերան սերտորեն կապաված է «Պորտու»-ի հետ, որի երիտասարդական թիմերի կազմում սկսել է հանդես գալ դեռ պատանեկության տարիներին։
Հանդես է եկել Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում, ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի երկու առաջնություններում և Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում։
Ծնվել է Պորտուի շրջանի Վիլա Նովա դե Գայա քաղաքում։ 13 տարեկանում միացել է «Պորտու»-ի երիտասարդական թիմին՝ տեղափոխվելով «Լեկա» ակումբից[8]։ 1989 թվականի սկզբին հրաժարվել է մասնակցել աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը, քանի որ լեհ դարպասապահ Յուզեֆ Մլինարչիկը զբաղացրել է նրա տեղը պուրտուգալական ակումբի դարպասներում, իսկ Վիտորը դարձել է պահեստային խաղացող։ Այդ մրցաշրջանում, ակումբը եղել է մրցաշրջանի առաջատարներից մեկը, բայց բաց է թողել չեմպիոնությունը (երկրորդ տեղ)։
Վիտորը առաջին թիմի կազմում նորամուտը նշել է 1988/89 թվականի մրցաշրջանում «Վիտորի» ակումբի դեմ խաղում[9]՝ հաջորդ 7 մրցաշրջանների համար տեղ ապահովելով թիմում և այդ ընթացքում նվաճելով Պորտուգալիայի առաջնության 5 տիտղոս և Պորտուգալիայի երկու գավաթ։ Այդ ժամանակամիջոցում Վիտորը բաց է թողել 116 գոլ (16,5 գոլ տարվա մեջ)[10]։ 1995 թվականին Բաիան ամրապնդել է համաշխարհային մակարդակի դարպասապահի իմիջը՝ ESM -ի վարկածով մտնելով Եվրոպայի խորհրդանշական հավաքական և զբաղեցնելով վեցերորդ տեղը «աշխարհի լավագույն դարպասապահը ՝ ըստ MFFIIS-ի» հավակնորդների ցանկում[11]։ 1998 թվականին Վիտորը դարձել է 5-րդը այդ ցուցակում[12]։
Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 1996-ից հետո Վիտոր Բաիան տեղափոխվել է կատալոնական «Բարսելոնա»՝ ստանալով պատմության մեջ դարպասապահին վճարվող ամենաբարձր գումարը[10]։ Չնայած այն բանին, որ առաջին մրցաշրջանում պորտուգալացի դարպասապահը բաց է թողել միայն մեկ մրցախաղ, հաջորդող երկուս ու կես տարիների ընթացքում նա տառապել է ծնկի հետ ունեցած խնդիրներից, ինչի պատճառով անհասանելի է եղել իր թիմի համար[13]։
1999 թվականի հունվարին Բաիան վարձակալության իրավունքով «Բարսելոնա» ակումբից վերադարձել է «Պորտու» ակումբ։ Պայմանավորված այն հանգամանքով, որ պորտուգալացու կողմից իր կարիերայի նախորդ տարիներին օգտագործված «1» համարը զբաղված էր, Վիտորն ընտրել է «99» համարը[8]։ 1999/00 թվականի մրցաշրջանին Բաիան ծնկի վնասվածք է ստացել, ինչի պատճառով վիրահատության կարիք է ունեցել[14]։
2000 թվականի ամռանը պորտուգալացին մշտական հիմունքներով վերադարձել է «Պորտու» ակումբ[15]։ Հերթական վնասվածքի պատճառով Բաիան բաց է թողել ողջ 2000/01 մրցաշրջանը, դաշտ է դուրս եկել միայն 2001/02 թվականի մրցաշրջանին՝ 2001 թվականի նոյեմբերի 16-ին մրցախաղում խաղալով պահեստային թիմում[16]։ 16 օր անց պոտուգալիացին մասնակցել է «Սատա Կլարա»-ի դեմ Պորտուգալիայի գավաթի խաղին[17]։
2002/03 թվականի մրցաշրջանում Բաիան իր թիմին օգնել է հաղթել Պորտուգալիայի առաջնությունում, Պորտուգալիայի գավաթում և ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի առաջնությունում։ Եվրոպական մրցախաղում պորտուգալացի դարպասապահը խաղացել է 10 խաղ՝ ներառվելով 1/2 եզրափակչում «Լացիո»ակումբի դեմ մրցախաղում, որտեղ խփել է տասնմեկ մետրանոց հարված[18]։ Հաջորդ մրցաշրջանը դարձել է ամենահաջող մրցաշրջաններից մեկը Վիտորի կարիերայում՝ նա դարձել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի հաղթող և նվաճել է ազգային առաջնության յոթերորդ չեմպիոնական տիտղոսը, ինչի արդյունքում կարողացել է հաղթել «ՈւԵՖԱ-ի վարկածով աշխարհի լավագույն դարպասապահ» անվանակարգում[19]՝ դառնալով առաջին պորտուգալացի դարպասապահը, որը հաղթանակ է տարել այդ անվանակարգում։ Այնուամենայնիվ Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնությանը Բաիան չի կանչվել[20]։ «Աշխարհի լավագույն դարպասապահ ըստ ՄՖՖԻԻՍ» կոչման քվեարկությունում Վիտորը զբաղեցրել է 8-րդ տեղը[21]։
2005/06 մրցաշրջանի սկզբում հոլանդացի մարզիչ Կո Ադրիանսե Բաիան հիմնական դարպասապահի կարգավիճակ ուներ, սակայն մրցաշրջանի ընթացքում նա կորցրել է այդ կարգավիճակը՝ հիմնական կազմում տեղը զիջելով բրազիլացի Էլթոնին[22]։ «Պորտուի» հետ պայմանագրի վերջին մեկ տարվա ընթացքում ազգային առաջնությունում Վիտորը միայն մեկ անգամ է խաղադաշտ դուրս եկել մեկնարկային կազմում։ Կարիերայի ավարտից հետո Բաիան դարձել է «Պորտու»-ի հասարակայնության հետ կապերի տնօրեն[8], սակայն 2010 թվականի հունիսին պորտուգալացին հեռացել է պաշտոնից։ Վիտոր Բաիան և իտալացի Ստեֆանո Տակկոնին պատմության մեջ միակ դարպասապահներն են, ովքեր նվաճել են Չեմպիոնների լիգան, ՈւԵՖԱ-ի գավաթը և Գավաթակիրների գավաթը[5]։
1990 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Բաիան նորամուտ է ունեցել է Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականիում՝ ընկերական խաղում տանելով հաղթանակ Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ (1:0)։ Մինչև 2002 թվականը հավաքականի կազմում անցկացրել է 80 խաղ՝ դաշտ դուրա գալով 1996 և 2000 թվականների Եվրոպայի առաջնություններում և 2002 թվականի աշխարհի առաջնությունում[23]։ Եվրո-2000-ում հետ է մղել Արիֆ Էրդեմի 1/4 եզրափակիչի՝ Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում կատարած տասնմեկ մետրանոց հարվածը[24]։
2002 թվականի աշխարհի առաջնությունում ազգային թիմի անհաջող ելույթից հետո նրա մարզիչ Անտոնիո Օլիվեյրան հեռացվել է աշխատանքից։ Նրան փոխարինելու եկած Լուիս Ֆելիպե Սկոլարին դադարել է Վիկտորին օգտագործել որպես հավաքականի դարպասապահ։
2004 թվականին Բաիան իր կնոջ հետ հիմնադրել է բարեգործական հիմնադրամ, որի նպատակն էր օգնել ընչազուրկ երեխաներին և անհաջողակ պատանիներին[8][25][26]։
Ակումբ | Առաջնություն | Մրցաշրջան | Լիգա | Գավաթներ | Եվրոգավաթներ | Այլ | Ընդամենը | |||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | Խաղեր | Գոլեր | |||
Պորտու | Պրեմիեր | 1988/89 | 15 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 15 | 0 |
1989/90 | 34 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 40 | 0 | ||
1990/91 | 38 | 0 | 1 | 0 | 6 | 0 | 3 | 0 | 47 | 0 | ||
1991/92 | 34 | 0 | 1 | 0 | 4 | 0 | 2 | 0 | 41 | 0 | ||
1992/93 | 34 | 0 | 2 | 0 | 10 | 0 | 2 | 0 | 48 | 0 | ||
1993/94 | 32 | 0 | 2 | 0 | 11 | 0 | 3 | 0 | 48 | 0 | ||
1994/95 | 33 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | 3 | 0 | 42 | 0 | ||
1995/96 | 26 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | 1 | 0 | 33 | 0 | ||
Ընդամենը | 246 | 0 | 6 | 0 | 49 | 0 | 14 | 0 | 315 | 0 | ||
Բարսելոնա | Լա լիգա | 1996/97 | 37 | 0 | 1 | 0 | 8 | 0 | 1 | 0 | 47 | 0 |
1997/98 | 2 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | ||
1998/99 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
Ընդամենը | 39 | 0 | 1 | 0 | 9 | 0 | 1 | 0 | 50 | 0 | ||
Պորտու | Պրեմիեր | 1998/99 | 16 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 16 | 0 |
1999/00 | 15 | 0 | 1 | 0 | 9 | 0 | 2 | 0 | 27 | 0 | ||
2000/01 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
2001/02 | 17 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 19 | 0 | ||
2002/03 | 25 | 0 | 1 | 0 | 11 | 0 | 0 | 0 | 31 | 0 | ||
2003/04 | 31 | 0 | 0 | 0 | 13 | 0 | 1 | 0 | 45 | 0 | ||
2004/05 | 31 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | 3 | 0 | 40 | 0 | ||
2005/06 | 24 | 0 | 1 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 31 | 0 | ||
2006/07 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | ||
Ընդամենը | 160 | 0 | 3 | 0 | 47 | 0 | 6 | 0 | 210 | 0 | ||
Ընդամենը կարիերայի ընթացքում | 445 | 0 | 10 | 0 | 105 | 0 | 21 | 0 | 575 | 0 |
Պորտուգալիայի հավաքական | ||
---|---|---|
Տարի | Խաղեր | Գոլեր |
1990 | 1 | 0 |
1991 | 9 | 0 |
1992 | 7 | 0 |
1993 | 10 | 0 |
1994 | 5 | 0 |
1995 | 6 | 0 |
1996 | 12 | 0 |
1997 | 4 | 0 |
1998 | 6 | 0 |
1999 | 9 | 0 |
2000 | 6 | 0 |
2001 | 0 | 0 |
2002 | 5 | 0 |
Ընդամենը | 80 | 0 |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.