![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Skhul_Cave_2018_%25284%2529.jpg/640px-Skhul_Cave_2018_%25284%2529.jpg&w=640&q=50)
Սխուլ
From Wikipedia, the free encyclopedia
Սխուլ, քարանձավ Իսրայելում՝ Կարմել լեռան վրա։ Գտնվում է Հայֆա քաղաքից 20 կմ հարավ և Միջերկրական ծովի ափերից 3 կմ հեռավորության վրա։
Սխուլ | |
---|---|
![]() | |
Տեսակ | քարանձավ, հնագիտական հուշարձան և արգելոց |
Երկիր | ![]() |
Վարչատարածք | Հայֆայի մարզ |
Մասն է | Նահալ Մեարոթ (արգելոց) |
![]() | |
![]() | |
Նախապատմական հողակտորն առաջին անգամ պեղվել է 1928 թվականի ամռանը Դորոթի Գարոդի կողմից[1]։
Սխուլում հերթափոխով ապրել են նեանդերթալյան մարդը (130 և 65-47 հազար տարի առաջ), ապա՝ գիտակից մարդը (130-80 և 47 հազար տարի հետո)[2]։ Քարանձավը բնակեցված է եղել միջին պալեոլիթի շրջանում՝ 200-45 հազար տարի առաջ[3]։
Սխուլ քարանձավում հայտնաբերվել է 14 կմախք, որոնց մեծ մասը 1932 թվականին հայտնաբերել է Թեոդոր Մաք-Քոունը (Theodore D. McCown)։ Սխուլի նեանդերթալցիները Սխուլ-Կաֆզեհ մերձավորարևելյան հոմինիդների ավելի առաջադեմ խմբին են պատկանում, որոնք տարբերվում են ավելի պարզունակ և Թաբունի, Ամուդ և Քեբարա քարանձավների եվրոպական նեանդերթալցիներին նմանվող տեղական գտածոներից[4]։
Սխուլ քարանձավից հայտնաբերված գտածոները և Նահալ Մեարոթ արգելոցի այլ քարանձավներում և Մուգարեթ Էլ Զութիե քարանձավում հայտնաբերված պեղումները 1939 թվականին Արթուր Քեյթը և Թեոդոր Մաք Քոունը դասակարգել են որպես Palaeoanthropus palestinensis տեսակ՝ հայդելբերգյան մարդու հետնորդ[5][6][7]։
Սխուլ IV-ի 100 հազար տարվա հնություն ունեցող նախակրնկի ոսկորը մորֆոլոգիական համընկնումներ ունի սիբիրական Բայգարի հոմինիդի նախակրնկային ոսկորի հետ, որն 43 հազար տարեկան է[8][9]։ Սարատովի մարզի Մերովի կղզում հայտնաբերված ծոծրակի ոսկորը նմանվում է հնամենի սափինեսի Սխուլ V-ի հետ[10]։