From Wikipedia, the free encyclopedia
Սերգեյ (Սերյոժա) Շաքարի Ամիրխանյան (1923, Սռիգեղ, Ղազախի գավառ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1982, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քիմիական արդյունաբերության հայ խորհրդային աշխատող։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1960 թվականին)[1]։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Սերգեյ Ամիրխանյան | |
---|---|
Ծնվել է | 1923 |
Ծննդավայր | Սռիգեղ, Ղազախի գավառ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ |
Մահացել է | 1982 |
Մահվան վայր | Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ |
Քաղաքացիություն | ![]() |
Կուսակցություն | ԽՄԿԿ |
Պարգևներ և մրցանակներ |
Սերգեյ Շաքարի Ամիրխանյանը ծնվել է 1923 թվականին Իջևանի շրջանի Սարիգյուղ գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում)՝ աշխատավոր գյուղացու ընտանիքում[2]։ Նրա հայրը երկար տարիներ եղել է սևագործ, իսկ 1930 թվականին դարձել է տեղի կոլտնտեսության ստեղծողներից մեկը, որտեղ հետագայում աշխատել է[3][4]։
Սերգեյ Ամիրխանյանը 7-ամյա միջնակարգ կրթություն է ստացել։ Դեռ դպրոցական տարիներին հետաքրքրվել է քիմիայով։ Ամիրխանյանն իր աշխատանքային գործունեությունը սկսել է տասնյոթ տարեկանում` 1940 թվականից մինչև 1942 թվականի դեկտեմբերը Ամիրխանյանն աշխատել է Իջևան քաղաքի հրշեջ պահպանությունում[5]։ Եղել է Կենտրոնական կոմիտեի անդամ (ՀԼԿԵՄ)։
1942 թվականին, խորհրդա-գերմանական պատերազմի («Հայրենական մեծ պատերազմ») սկսվելուց հետո Սերգեյ Ամիրխանյանը զորակոչվել է բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի շարքերը։ Գործող բանակում եղել է 1942 թվականի դեկտեմբերից[6]։ Մինչև 1943 թվականը ծառայել է Հյուսիս-Կովկասյան ճակատում՝ 19-րդ առանձին զենիթային հրետանային դիվիզիոնի կազմում։ Վիրավորվել էր 1943 թվականի հուլիսին՝ Մոլդավանկա գյուղի վրա հարձակման ժամանակ։ Ապաքինմամբ ծառայել է Մերձբալթյան 3-րդ ռազմաճակատում՝ 53-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում։ 1944 թվականի հուլիսին գերմանական պաշտպանության ժամանակ Ամիրխանյանը վիրավորվել էր ձախ ոտքից։ Հետագայում ծառայել է 229-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում` եղել է 811-րդ հրաձգային գնդի 1-ին գնդացրային վաշտի բաժանմունքի հրամանատար։ Գերմանացի զավթիչների դեմ մարտերում կրտսեր սերժանտ Ամիրխանյանը ծանր վիրավորում է ստացել, սակայն չի թողել ռազմի դաշտը, ինչի համար 1944 թվականի սեպտեմբերի 4-ին պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։
1944 թվականի սեպտեմբերի 17-ին մասնակցել է Վալգա քաղաքի գրավմանը։ Գետն արագացնելու ժամանակ սպանվել է դասակի հրամանատարը։ Աջ ոտքի վիրավորում ստացած Ամիրխանյանն իր վրա է վերցրել հրամանատարությունը և մարտնչել։ 1945 թվականի փետրվարին Ամիրխանյանը տեղափոխվել էր ԽՍՀՄ ներքին զորքերի կազմ` եղել է 57-րդ հրաձգային դիվիզիայի 371-րդ հրաձգային գնդի բաժանմունքի հրամանատար։ Ամիրխանյանը մասնակցել է Տարտու քաղաքի մերձակա մեծ գյուղում երեք զինվորներից բաղկացած հետախուզական խմբի աշխատանքներին։ Չորս օր դիտարկումներից հետո, ֆաշիստական համազգեստ հագած, խումբը ներխուժել է հակառակորդի շտաբ, որը գտնվում էր գյուղի ալրաղացի գործարանում[7]։ 1945 թվականի հուլիսի 11-ին սերժանտ Ամիրխանյանը պարգևատրվեց Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանով։ Սերգեյ Ամիրխանյանը զորացրվել է Քյոնիգսբերգի ազատ արձակման ժամանակ[8]։
Զորացրվելուց հետո Սերգեյ Ամիրխանյանը վերադարձել է հայրենիք, որտեղ անցել է շրջխորհրդի գործկոմների հրահանգիչների դասընթացները։ Ամիրխանյանը նշանակվել է Իջևանի շրջխորհրդի գործկոմի հրահանգիչ, որից հետո եղել է ակումբի մասսայականը։ 1948 թվականին Ամիրխանյանը տեղափոխվել է Երևան և աշխատանքի է տեղավորվել ԽՍՀՄ քիմիական արդյունաբերության նախարարության Երևանի Կիրովի անվան քիմիական կոմբինատում։ Շուտով նա նշանակվել է 1-10 արտադրամասի ապարատուրա[6]։ Այդ ընթացքում արտադրության մեջ ներդրվեցին Ամիրխանյանի ռացիոնալիզատորական առաջարկները։ Նա առաջարկել է սառեցման համակարգի ներդրում չորացնող սարքի համար, քանի որ սարքից դուրս եկող շերտը հեշտությամբ ենթարկվել է արտաքին ազդեցության[9]։ Իսկ սարքի ռիթմիկ աշխատանքը վերականգնելու համար նա առաջարկել է փոխել լուծույթի կազմի մեջ մտնող նյութերի՝ նորմայի համաձայն սահմանված խտությունը, ինչը հանգեցրել է դրական արդյունքի[10]։
1951 թվականին Ամիրխանյանը, ով մեծ հաջողությունների է հասել սոցիալիստական մրցումներում, նշանակվել է Երևանի քիմիական կոմբինատի 30-30 Ա արտադրամասի սարքավորումների բրիգադիր[6]։ Այս արտադրամասը զբաղվում էր էմուլսիոն պոլիմերիզացիայով, ինչի արդյունքում քլորոպրենը վերածվում էր կաթնահյութի[11]։ Ամիրխանյանի 12 աշխատակիցներից բաղկացած բրիգադը սպասարկել է շերտի և այլ սարքավորումների արտադրության մեքենան[12]։ Առաջին բրիգադը Հայկական ԽՍՀ-ում մասնակցել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադի կոչման մրցմանը[8]։ Ամիրխանյանի առաջարկով բրիգադի սարքավարներն անցել են մի քանի ապարատների սպասարկմանը[13]։ Բրիգադի հաջողվել է բարելավել մեքենայացման տեխնոլոգիական գործընթացների, բարձրացնել արտադրողականությունը ազատելու բարձր որակի արտադրանք։ Նա արժանացել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադի կոչմանը[12]։ 1960 թվականի մայիսի 27-ից 30-ը Ամիրխանյանը մասնակցել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցումների առաջամարտիկների համամիութենական խորհրդակցությանը[14]։
ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1960 թվականի մայիսի 28-ի հրամանագրով ականավոր արտադրական հաջողությունների, կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցումների կազմակերպման գործում ցուցաբերած նախաձեռնության համար Սերգեյ Շաքարի Ամիրխանյանին[Ն 1] շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում' Լենինի շքանշանի և «Մանգաղ և Մուրճ» ոսկե մեդալի շնորհմամբ[15]։
Սերգեյ Ամիրխանյանը նույնպես ակտիվ հասարակական աշխատանք էր տանում։ Նա ԽՄԿԿ-ի XXII համագումարի պատվիրակն էր[16]։
Սերգեյ շաքարի Ամիրխանյանը մահացել է 1982 թվականի նոյեմբերի 11-ին Երևանում։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.