From Wikipedia, the free encyclopedia
Պիրոկինեզը ենթադրյալ հոգեկան կարողություն է, որը թույլ է տալիս մարդուն ստեղծել և կառավարել կրակը մտքի ուժով[1][2][3]։ Ինչպես մյուս պարահոգեբանական երևույթների դեպքում, պիրոկինեզի փաստացի գոյությունը հաստատող վերջնական ապացույց չկա։ Ենթադրյալ շատ դեպքեր կեղծիքներ են՝ խաբեության արդյունք.[4][5]:
«Պիրոկինեզիս» բառը (հունարեն՝ pyr=կրակ, kinesis=շարժում) տարածվել է սարսափ վիպասան Սթիվեն Քինգի կողմից 1980 թվականին իր «Firestarter» վեպում՝ նկարագրելու կրակ ստեղծելու և կառավարելու կարողությունը[1][6][7]։ Բառը նախատեսված է տելեկինեզին զուգահեռ, Ս. Թ. Ջոշին նշում է, որ տելեկինեզի ճիշտ անալոգիան կլինի «ոչ թե «պիրոկինեզը», այլ «տելեպիրոզը» (հեռվից կրակ)»[8]։
Ա. Վ. Անդերվուդը, 19-րդ դարի աֆրոամերիկացի, ձեռք է բերել հայտնիության կարգավիճակ՝ իրերը վառելու ենթադրյալ ունակությամբ։ Մոգերն ու գիտնականները ենթադրում են, որ փոխարենը Անդերվուդը օգտագործել է ֆոսֆորի թաքնված կտորները։ Ֆոսֆորը կարող է հեշտությամբ բռնկվել շնչառության կամ քսման միջոցով։ Թերահավատ քննիչ Ջո Նիկելը գրել է, որ Անդերվուդը կարող էր օգտագործել «քիմիական այրման տեխնիկա և դեռ այլ միջոցներ։ Ինչ էլ որ լինի ճշգրիտ տարբերակը, և ֆոսֆորի հնարքը կարող է լինել ամենահավանականը, խաբեության հնարավորությունները շատ ավելի գերակշռում են ցանկացած օկուլտիզմի լիազորություններ, որոնք ակնարկվել են Չարլզ Ֆորտի և ուրիշների կողմից»[5]։
Մեդիում Դանիել Դանգլաս Հոմը հայտնի էր կրակի ունակություններով և հրդեհից վերցված ածուխի ջեռուցված կտորը ձեռքում պահելով։ Մագ Հենրի Ռ. Էվանսը գրել է, որ ածուխի հետ վարվելը ձեռնածություն է, որը Հոմը կատարել է թաքնված պլատինի կտորի միջոցով[9]։ Հերվարդ Քարինգթոնը նկարագրեց Էվանսի վարկածը որպես «անկասկած հնարամիտ», բայց մատնանշեց, որ փորձառու քիմիկոս Ուիլյամ Քրուքսը ներկա էր նիստին, մինչ Հոմը կատարում էր հնարքը և հստակ կիմանար, թե ինչպես տարբերել ածուխը և պլատինը[10]։ Ֆրենկ Պոդմորը գրել է, որ կրակի սխրանքների մեծ մասը կարող էր հեշտությամբ իրականացվել հնարքների և ձեռքի խորամանկության միջոցով, սակայն հալյուցինացիան և զգայական խաբեությունը կարող էին բացատրել Քրուկսի պնդումը Հոմի մատներից բոցը դիտելու մասին[11]։
Ջոզեֆ Մաքքեյբը գրել է, որ Հոմի պիրոկինեզի ենթադրյալ սխրանքները անբավարար էին, նա նշել է, որ դրանք կատարվել են մութ պայմաններում ոչ վստահելի վկաների շրջանում[12]::
Երբեմն պիրոկինեզի մասին պնդումները հրապարակվում են կրակի ուրվականների համատեքստում, ինչպիսիք են Կաննետո դի Կարոնիայի հրդեհը և 1982 թվականին իտալական երիտասարդ շոտլանդացի դայակ Քերոլ Քոմփթոնի դեպքը[13]։
2011 թվականի մարտին երեք տարեկան մի աղջիկ Անտիկում, Ֆիլիպինների կարևոր միստիցիզմով և բանահյուսությամբ գավառում, գրավեց տեղական լրատվամիջոցների ուշադրությունը հրդեհներ կանխատեսելու կամ ստեղծելու ենթադրյալ գերբնական ուժի ունակությամբ։ Քաղաքի քաղաքապետն ասաց, որ ականատես է եղել, թե ինչպես է բարձը բռնկվել այն բանից հետո, երբ աղջիկն ասել է «կրակ... բարձ»։ Մյուսները պնդում էին, որ ականատես են եղել, թե ինչպես է աղջիկը կանխագուշակում կամ կրակս ստեղծում առանց առարկաների հետ ֆիզիկական շփման[14][15]:Քաղաքի հոգևոր առաջնորդը պնդում էր, որ աքսորել է աղջկան, իսկ ոստիկանությունը չկարողացավ որևէ աննորմալ բան գտնել, թեև պարանորմալ երեւույթների կողմնակիցը պնդում էր, որ նա պետք է ժառանգած լիներ այդ ուժերը նախորդ կյանքից[16]:Ենթադրյալ «հրդեհի մեկնարկի» պատմությունը ցուցադրվել է 2020 թվականի հունիսի 22-ի «Կապուսո Մո, Ջեսիկա Սոհո» շոուում։ Քանի որ տան շուրջ մի քանի առարկաներ են բռնկվել, տեղի բնակիչները հավաքվել են աղջկա տուն՝ իմանալու հանգամանքները, իսկ շտապօգնության ծառայություններն այցելել են տուն՝ հետաքննեության համար[17]։
Գոյություն չունի գիտականորեն հայտնի մեթոդ ուղեղի համար պայթյուններ կամ հրդեհներ առաջացնելու համար[2]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.