From Wikipedia, the free encyclopedia
Նիկոլայ Վիկտորովիչ Պոդգոռնի (ռուս.՝ Никола́й Ви́кторович Подго́рный, փետրվարի 5 (18), 1903[1], Կարլովկա, Konstantinogradsky Uyezd, Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[2] - հունվարի 11, 1983[3][4][5], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, 1965 թվականից մինչև 1977 թվականը ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության նախագահ[7][8]։
Նիկոլայ Պոդգոռնի | |
![]() | |
Կուսակցություն՝ | ԽՄԿԿ |
---|---|
Կրթություն՝ | National University of Food Technologies? (1931) |
Մասնագիտություն՝ | պետական գործիչ, ճարտարագետ և քաղաքական գործիչ |
Դավանանք | աթեիզմ |
Ծննդյան օր | փետրվարի 5 (18), 1903[1] |
Ծննդավայր | Կարլովկա, Konstantinogradsky Uyezd, Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[2] |
Վախճանի օր | հունվարի 11, 1983[3][4][5] (79 տարեկան) |
Վախճանի վայր | Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1] |
Թաղված | Նովոդեվիչյան գերեզմանոց |
Քաղաքացիություն | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Զավակներ | Q12145949? |
Ինքնագիր | ![]() |
Պարգևներ | |
1954 թվականից մինչև 1979 թվականը ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, 1956 թվականից մինչև 1981 թվականը ԽՄԿԿ Կենտկոմի անդամ, 1960 թվականից մինչև 1977 թվականը ԽՄԿԿ Կենտկոմի նախագահության անդամ[8]։ Սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս[7][8]։
Ծնվել է 1903 թվականի փետրվարի 5-ին Ռուսական կայսրության Պոլտավա նահանգի Կոստինտինոգրադի շրջանի Կարլովկա քաղաքում[8], բանվոր-ձուլագործի ընտանիքում[7]։ Եղել է ուկրաինացի։
1917 թվականին սկսել է աշխատել որպես փականագործի աշակերտի, ապա դարձել է Կարլովկայում գլխավոր վերանորոգման-մեխանիկական սեմինարների փականագործ, եղել է տեղի կոմերիտական կազմակերպության ստեղծման կազմակերպիչներից մեկը[7]։
1921թվականից մինչև 1923 թվականը եղել է կոմերիտմիության Կարլովի շրջկոմի քարտուղար[7]։
1923 թվականից մինչև 1926 թվականը սովորել է Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի բանֆակում[7]։
1930 թվականից եղել է ԽՄԿԿ-ի անդամ[7][8]։
1931 թվականին ավարտել է Կիևի սննդի արդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտը[7].
Դրանից հետո նա աշխատել է շաքարի արդյունաբերական ձեռնարկություններում[7]։ 1931 թվականից մինչև 1933 թվականը աշխատել է որպես Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևսկի շաքարի գործարանի գլխավոր ճարտարագետի ավագ օգնական, 1933 թվականից մինչև 1935 թվականը աշխատել է որպես Կիևի Վանքիշչենի մարզի շաքարի գործարանի գլխավոր ինժեների տեղակալ, իսկ 1935 թվականից մինչև 1937 թվականը՝Կիևսկի շրջանի Կոժանական շաքարի գործարանի գլխավոր ինժեներ։
1937 թվականից 1939 թվականը աշխատել է որպես Վիննիցկի Սախառատեստի շրջանի գլխավոր ճարտարագետի տեղակալ, այնուհետև՝ շաքարի արդյունաբերության Կամենեց-Պոդոլսկի մարզային տրեստի գլխավոր ճարտարագետ[7]։
1939 թվականից մինչև 1940 թվականը աշխատել է Ուկրաինական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության սննդի արդյունաբերության ժողկոմի տեղակալ, 1940 թվականից մինչև 1942 թվականը ազատվել է պաշտոնից Անաստաս Միկոյանի ցուցմամբ՝ իր հանձնարարության կատարման մասին կեղծ զեկույցի՝ մերձֆրոնտային մարզում շաքարի գործարանի տարհանման վերաբերյալ անձնական դիտարկման համար[9]։
1942 թվականից մինչև 1944 թվականը եղել է Մոսկվայի սննդի արդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտի տնօրեն[7]։
1944 թվականից մինչև 1946 թվականը կրկին եղել է ԽՍՀՄ սննդի արդյունաբերության ժողկոմի տեղակալ։ 1946 թվականից մինչև 1950 թվականը եղել է ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին կից ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի մշտական ներկայացուցիչ[7]։
1950 թվականից մինչև 1953 թվականը եղել Է Ուկրաինայի ՎՊ Խարկովի մարզկոմի առաջին քարտուղարը[7]։
1952 թվականից մինչև 1956 թվականը եղել է ԽՄԿԿ Կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ[7][8]։
1953 թվականից մինչև 1957 թվականը եղել է Ուկրաինայի ԿԿ Կենտկոմի երկրորդ քարտուղար[7][8], 1957 թվականից մինչև1963 թվականը՝ Ուկրաինայի ԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղար[7][8]։
1963 թվականի հունիսի 21-ից մինչև 1965 թվականի դեկտեմբերի 6-ը եղել է ԽՄԿԿ Կենտկոմի քարտուղար[8], զբաղվել է թեթև արդյունաբերությամբ։
![]() |
Ահա ընկեր Պոդգորնին։ Մենք նրան Մոսկվա ենք բերել մեծ պաշտոնի համար, և քանի որ նա շաքարի ինժեներ էր, այդպես էլ մնաց։ | ![]() |
1964 թվականի հոկտեմբերին եղել է Խրուշչովի հեռացման գլխավոր կազմակերպիչներից մեկը ԽՄԿԿ Կենտկոմի պլենումում[10]։ Կոլեկտիվ ղեկավարության շրջանում՝ մինչև Բրեժնևի իշխանական դիրքորոշման կոնսոլիդացիան, եղել է Պոդգորնին Քաղբյուրոյի ամենաազդեցիկ անդամներից մեկը՝ Ալեքսեյ Կոսիգինի հետ[11]։
1965 թվականի դեկտեմբերի 9-ից մինչև 1977 թվականի հունիսի 16-ը եղել է ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության Նախագահ[8]։
Գերագույն Խորհրդի և նրա նախագահության լիազորություններն այդ պաշտոնում Պոդգորնիի գտնվելու ժամանակահատվածում ընդլայնվել են, ինչը թույլ է տվել Պոդգորնիին ուժեղացնել իր դիրքերը Քաղբյուրոյում։ Մասնավորապես, Գերագույն խորհրդի Նախագահությունը ձևական վերահսկողություն է ստացել նախարարների խորհրդի գործունեության նկատմամբ[12], որի նախագահ Կոսիգինի հետ Պոդգորնին հաճախակի տարաձայնություններ է ունեցել տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ տարբեր տեսակետների պատճառով[13]։ 1965 թվականին, այցով գտնվելով Բաքվում, հանդես է եկել ելույթով, որը քննադատել է խորհրդային տնտեսության կողմնակալությունը դեպի ծանր արդյունաբերություն, որի համար քննադատության է ենթարկվել Բրեժնևի և Սուլլովի կողմից[14]։ Գազի արտահանումը արևմտյան երկրներ անվանել է «Սիբիրի վաճառք»[15]։ Որպես խորհրդային պետության ձևական ղեկավար ակտիվորեն զբաղվել է դիվանագիտական աշխատանքով և պաշտոնական այցերով բազմիցս մեկնել արտերկիր[16]։
Պաշտոնաթողության պահին Պոդգորնին Արևմտյան խորհրդայինագետները համարել են Բրեժնևից հետո Քաղբյուրոյի երկրորդ ամենաազդեցիկ անդամը[17]։ Գերագույն Խորհրդի և նրա Նախագահության լիազորությունների կրճատումը 1977 թվականին Սահմանադրության նախագծում նշանակել է Պոդգորնիի իշխանական դիրքերի թուլացում[18]։ 1977 թվականի մայիսի 24-ին ԽՄԿԿ Կենտկոմի Քաղբյուրոն Գրիգորի Ռոմանովի առաջարկով միաձայն դուրս է բերել Պոդգորնիին իր կազմից՝ նրան թողնելով կենտկոմի անդամ։ 1977 թվականի հունիսի 16-ին Նիկոլայ Պոդգորնին, թոշակի անցնելով, հրաժարական է տվել ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության նախագահի պաշտոնից[19]։ Այդ պաշտոնը զբաղեցրել է Բրեժնևը, սակայն նրա զբաղվածության պատճառով նոր Սահմանադրությամբ նախագահի ամենօրյա գործառույթների իրականացման համար նախատեսված է եղել նրա առաջին տեղակալի պաշտոնը, որը 1977 թվականի հոկտեմբերի 7-ից զբաղեցրել է Վասիլի Կուզնեցովը[20]։
Իր հրաժարականից հետո Պոդգորնին քննադատության է ենթարկվել խորհրդային մամուլում՝ ժողովրդական սպառման ապրանքների արտադրության ավելացման վերաբերյալ կառավարության կարգուկանոնի և տնտեսական քաղաքականության դատապարտման համար[21][22]։
Ա. Ս. Չերնյաևին իր օրագրերում Պոդգորնիին անվանել է «չնչին» և «պատահական» մարդ և նշել նրա փառասեր բնույթը[23]։
Նիկոլայ Պոդգորնին մահացել է 1983 թվականի հունվարի 11-ին Մոսկվայում։ Նրան թաղել են Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։
Կինը Ելենա Ալեքսեևնա Պոդգորնայան է (1908-1995 թվականներ)։ Դուստրը՝ Լեսյա Նիկոլաևնա Նաումովան (1929 թվական), եղել է կենսաբան-սելեկցիոներ, որդին՝ Անատոլի Նիկոլաևիչ Պոդգորնին (1932-1996 թվականներ), եղել է Ուկրաինայի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկական անդամ։ Ղեկավարել է Ուկրաինայի Գիտությունների ակադեմիայի մեքենաշինության խնդիրների ինստիտուտը։ Խարկովի փողոցներից մեկը կրել է Պոդգորնիի անունը։ Դուստրը՝ Նատալյա Նիկոլաևնա Պոդգորնան (1945 թվական), եղել է Մոսկվայի բժշկական ակադեմիայի աչքի հիվանդությունների ամբիոնի դոցենտ։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.