From Wikipedia, the free encyclopedia
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթը (անգլ.՝ CONCACAF Gold Cup, իսպ.՝ Copa de Oro de la CONCACAF) հանդիսանում է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի անդամ երկրների ֆուտբոլի ազգային հավաքականների գլխավոր տեղական մրցաշարը։ Ոսկե գավաթի խաղարկության հաղթողը ճանաչվում է որպես Հյուսիսային Ամերիկայի, Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի մայրցամաքային չեմպիոն և, եթե խաղարկության տարեթիվը չի համընկնում կոնֆեդերացիաների գավաթի խաղարկության տարվա հետ, ստանում է նրան մասնակցելու իրավունք։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ անգլ.՝ CONCACAF Gold Cup իսպ.՝ Copa de Oro de la CONCACAF | |
---|---|
![]() | |
Ֆուտբոլային ասոցիացիա | ԿՈՆԿԱԿԱՖ |
Հիմնվել է | 1963 |
![]() |
![]() |
Ամենատիտղոսավոր թիմ | ![]() |
Պաշտոնական կայք | goldcup.org, concacaf.com |
![]() |
Մինչ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ձևավորումը (1961 թ.) գոյություն ունեին երկու ինքնուրույն կոնֆեդերացիաներ՝ 1938 թ. հիմնված Հյուսիսային Ամերիկայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիան (անգլ.՝ North American Football Confederation, NAFC) և 1946 թ. հիմնված Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիան (իսպ.՝ Confederación Centroamericana y del Caribe de Fútbol, CCCF), որոնցից յուրաքանչյուրն անց էր կացնում իր առաջնությունը։ Այսպես, 1941-1961 թթ. ընթացքում անցկացված CCCF-ի 10 առաջնություններից յոթում հաղթել էր Կոստա Ռիկան, մեկական անգամ՝ Սալվադորը, Պանաման, Հայիթին, իսկ NAFC-ի երկու առաջնություններում էլ (1947 և 1949 թթ.) հաղթել էր Մեքսիկան։
1963 թ. ԿՈՆԱԿԱԿԱՖ-ը Սալվադորում անցկացրեց իր առաջին միասնական մրցաշարը ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ազգերի առաջնություն (իսպ.՝ Campeonato de Naciones de la CONCACAF) անվան տակ։ Մրցաշարն անց էր կացվում երկու տարին մեկ անգամ։ 1963-1971 թթ. խաղարկությունների արդյունքում երկուական անգամ չեմպիոնի տիտղոսը նվաճեցին Կոստա Ռիկան (1963, 1969 թթ.) և Մեքսիկան (1965, 1971 թթ.), մեկ անգամ էլ՝ Գվատեմալան (1967 թ.)։
1973 թ.-ից սկսած մրցաշարը սկսեց կատարել նաև աշխարհի առաջնության ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի զոնայի ընտրական մրցաշարի դեր։ Նման նշանակությամբ տեղի ունեցան մրցաշարի ևս 4 խաղարկություններ, ընդ որում 1985 և 1989 թթ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնությունը պաշտոնապես չանցկացվեց, և ընտրական մրցաշարի հաղթողը հայտարարվեց ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոն։ Այդ խաղարկությունների արդյունքում աշխարհի առաջնության ուղեգրեր նվաճեցին չեմպիոններ Հայիթիի (1973 թ.), Մեքսիկայի (1977 թ.), Հոնդուրասի (1981 թ.), Կանադայի (1985 թ.), Կոստա Ռիկայի (1989 թ.) և փոխչեմպիոններ Սալվադորի (1981 թ.), Միացյալ Նահանգների (1989 թ.) հավաքականները։
1991 թ. առաջնությունը վերածնվեց ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ անվան տակ։ Մրցաշարի նորագույն պատմության 16 մրցաշրջանները (1991-2021 թթ.) անց կացան Մեքսիկայի և Միացյալ Նահանգների վիթխարի առավելությամբ, որոնք նվաճեցին համապատասխանաբար ութ (1993, 1996, 1998, 2003, 2009, 2011, 2015, 2019 թթ.) և յոթ (1991, 2002, 2005, 2007, 2013, 2017, 2021 թթ.) չեմպիոնական տիտղոսներ, և միայն մեկ անգամ մրցաշարում հաղթեց մեկ այլ թիմ՝ 2000 թ. Կանադան։ Ուշագրավ է, որ Միացյալ Նահանգներում (1993 և 2003 թթ. Մեքսիկայի, 2015 թ. Կանադայի, 2019 թ. Կոստա Ռիկայի և Ճամայկայի հետ համատեղ) անց են կացվել ոսկե գավաթի բոլոր խաղարկությունները։ Հետաքրքրական է նաև, որ 1996-2005 և 2021 թթ. խաղարկություններին մասնակցեցին հյուր-թիմեր Հարավային Ամերիկայից, Աֆրիկայից, Ասիայից։
Եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցում է 16 հավաքական։ 2019 թ.-ից գործող ձևաչափի համաձայն չորսական հավաքականներից կազմված չորս խմբերում առաջին և երկրորդ տեղերը զբաղեցրած թիմերը պայքարը շարունակում են փլեյ-օֆֆում, որը սկսվում է քառորդ եզրափակիչներից։ Երրորդ տեղի համար հանդիպում չի անցկացվում և կիսաեզրափակչում դուրս մնացած թիմերը կիսում են երրորդ տեղը։
Որակավորման գործընթացն ըստ խաղարկությունների փոփոխական է։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ազգերի առաջնություն | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|
Տարի | Անցկացման վայրը | Մրցաշարային աղյուսակ | ||||
Չեմպիոն | Փոխչեմպիոն | Երրորդ տեղ | Չորրորդ տեղ | |||
1963 Մանրամասն |
![]() |
![]() Կոստա Ռիկա |
![]() Սալվադոր |
![]() Հոլանդական Անտիլներ |
![]() Հոնդուրաս | |
1965 Մանրամասն |
![]() |
![]() Մեքսիկա |
![]() Գվատեմալա |
![]() Կոստա Ռիկա |
![]() Սալվադոր | |
1967 Մանրամասն |
![]() |
![]() Գվատեմալա |
![]() Մեքսիկա |
![]() Հոնդուրաս |
![]() Տրինիդադ և Տոբագո | |
1969 Մանրամասն |
![]() |
![]() Կոստա Ռիկա |
![]() Գվատեմալա |
![]() Հոլանդական Անտիլներ |
![]() Մեքսիկա | |
1971 Մանրամասն |
![]() |
![]() Մեքսիկա |
![]() Հայիթի |
![]() Կոստա Ռիկա |
![]() Կուբա | |
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնությունը աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշարի շրջանակներում | ||||||
1973 Մանրամասն |
![]() |
![]() Հայիթի |
![]() Տրինիդադ և Տոբագո |
![]() Մեքսիկա |
![]() Հոնդուրաս | |
1977 Մանրամասն |
![]() |
![]() Մեքսիկա |
![]() Հայիթի |
![]() Սալվադոր |
![]() Կանադա | |
1981 Մանրամասն |
![]() |
![]() Հոնդուրաս |
![]() Սալվադոր |
![]() Մեքսիկա |
![]() Կանադա | |
1985 Մանրամասն |
ԿՈՆԿԱԿԱՖ, առանց ֆիքսված մրցավայրի |
![]() Կանադա |
![]() Հոնդուրաս |
![]() Կոստա Ռիկա |
![]() Սալվադոր | |
1989 Մանրամասն |
ԿՈՆԿԱԿԱՖ, առանց ֆիքսված մրցավայրի |
![]() Կոստա Ռիկա |
![]() Միացյալ Նահանգներ |
![]() Տրինիդադ և Տոբագո |
![]() Գվատեմալա |
Շեղատառով նշված են մրցաշարին հրավիրված թիմերը այլ կոնֆեդերացիաներից:
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի գոտու մայրցամաքային առաջնության բոլոր խաղարկությունների արդյունքում մրցանակային տեղեր են զբաղեցրել 16 ազգային հավաքականներ, ընդ որում ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության ժամանակաշրջանի մրցանակակիրների թիվը 10 է, իսկ ոսկե գավաթի խաղարկության ժամանակաշրջանում մրցանակային տեղեր զբաղեցրել են 14 հավաքականներ։ Չեմպիոնական տիտղոսների թվով միանձնյա առաջատար դիրքում է Մեքսիկայի հավաքականը (տասնմեկ տիտղոսը)։ Նրան են հաջորդում Միացյալ Նահանգները և Կոստա Ռիկան (համապատասխանաբար յոթ և երեք տիտղոս)։ Հետաքրքրական է, որ մրցաշարի նորագույն շրջանի 16 խաղարկությունների (1991-2021 թթ.) եզրափակիչներին ամենից շատ մասնակցել է Միացյալ Նահանգները՝ տասներկու անգամ, իսկ Մեքսիկան՝ տասը անգամ. այսուհանդերձ վերջինս ոսկե գավաթի մեկ չեմպիոնական տիտղոս ավելի է նվաճել։
Թիմ | Չեմպիոն | Փոխչեմպիոն | Երրորդ տեղ |
---|---|---|---|
![]() |
12 (1965, 1971, 1977, 1993, 1996, 1998, 2003, 2009, 2011, 2015, 2019, 2023) | 3 (1967, 2007, 2021) | 5 (1973, 1981, 1991, 2013*, 2017*) |
![]() |
7 (1991, 2002, 2005, 2007, 2013, 2017, 2021) | 6 (1989, 1993, 1998, 2009, 2011, 2019) | 3 (1996, 2003, 2023*) |
![]() |
3 (1963, 1969, 1989) | 1 (2002) | 6 (1965, 1971, 1985, 1993♦, 2009*, 2017*) |
![]() |
2 (1985, 2000) | – | 3 (2002, 2007*, 2021*) |
![]() |
1 (1981) | 2 (1985, 1991) | 5 (1967, 2005*, 2009*, 2011*, 2013*) |
![]() |
1 (1973) | 2 (1971, 1977) | 1 (2019*) |
![]() |
1 (1967) | 2 (1965, 1969) | – |
![]() |
– | 3 (2005, 2013, 2023) | 2 (2011*, 2015) |
![]() |
– | 2 (2015, 2017) | 3 (1993♦, 2019*, 2023*) |
![]() |
– | 2 (1996, 2003) | 1 (1998) |
![]() |
– | 2 (1963, 1981) | 1 (1977) |
![]() |
– | 1 (1973) | 2 (1989, 2000*) |
![]() |
– | 1 (2000) | 1 (2005*) |
![]() |
– | – | 2 (1963, 1969) |
![]() |
– | – | 1 (2021*) |
![]() |
– | – | 1 (2007*) |
![]() |
– | – | 1 (2000*) |
♦ Երրորդ տեղի համար հանդիպումն ավարտվեց թիմերի միջև ոչ ոքիով, և նրանք կիսեցին երրորդ տեղը:
* Երրորդ տեղի համար հանդիպում տեղի չի ունեցել, և թիմերը կիսել են երրորդ տեղը:
Շեղատառով նշված են մրցաշարին հրավիրված թիմերը այլ կոնֆեդերացիաներից:
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի մայրցամաքային առաջնության եզրափակիչ մրցաշարի 26 խաղարկություններին մասնակցել են 30 ազգային հավաքականներ, որոնցից յոթը հանդիսանում են այլ կոնֆեդերացիաների անդամներ։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության և ոսկե գավաթի 19 խաղարկություններ հյուրընկալվել են ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի անդամ ութ երկրներում, իսկ մրցաշարի երկու խաղարկություններ (1985 և 1989 թթ.) չեն ունեցել կազմակերպիչ երկիր։ Ընդհանուր առմամբ 1963-2011 թթ. ընթացքում եզրափակիչ մրցաշարի շրջանակներում տեղի ունեցած 389 հանդիպումները անց են կացվել 9 երկրների 42 քաղաքների 48 մարզադաշտերում (որից ԱՄՆ-ում՝ 28 մարզադաշտեր 26 քաղաքներում[2])։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության և ոսկե գավաթի 21 խաղարկությունների 389 հանդիպումների արդյունքում խփվել է 1063 գոլ (միջինը ավելի քան 50 գոլ խաղարկությունում)։ Հետաքրքիր է, որ Մեքսիկայի, Կոստա Ռիկայի, Միացյալ Նահանգների և Հոնդուրասի հավաքականների հաշվին ընդհանուր առմամբ գրանցված է մրցաշարի բոլոր գոլերի կեսից ավելին (553 գոլ)։ Պետք է նշել նաև, որ 1967 և 1971 թթ. խաղարկությունների 3 հանդիպումներում 7 գոլերի հեղինակները հայտնի չեն։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի խաղարկությունների արդյունքներով ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ը սահմանել է մրցանակներ մրցաշարի լավագույն խաղացողի, լավագույն ռմբարկուի, լավագույն դարպասապահի և «ֆեյր փլեյի» լավագույն ցուցանիշը ունեցող թիմի համար։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնությունը և ոսկե գավաթը բնորոշվում է վիճակագրական տվյալների բավական թույլ բազայով, որովհետև հատկապես 1963-1971 թթ. խաղարկությունների տեխնիկական հաշվետվությունները խիստ սահմանափակ են։ Վիճակագրական տվյալների հիման վրա ռեկորդների առանձնացման համար լրացուցիչ ժամանակի արդյունքում ավարտված հանդիպումները հաշված են որպես հաղթանակ և պարտություն, 11 մետրանոց հարվածաշարի արդյունքում ավարտված հանդիպումները՝ ոչ ոքի։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.