Իրվինգ Ֆիշեր (անգլ.՝ Irving Fisher, փետրվարի 27, 1867(1867-02-27)[1][2][3][…]կամփետրվարի 7, 1867(1867-02-07)[4], Saugerties, Օլստեր շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ - ապրիլի 29, 1947(1947-04-29)[5][1][2][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5]), ամերիկյան տնտեսագետ, վիճակագիր, եվգենիկ, գյուտարար, հասարակական առաջադեմ գործիչ, տնտեսագիտության նորդասական (նեոկլասիկ) ուղղության ներկայացուցիչ (համարվում է այդ ուղղության առաջին ներկայացուցիչներից մեկը, թեև պարտքային դեֆլյացիայի վերաբերյալ ստեղծագործական կյանքի ուշ շրջանում նրա հեղինակած աշխատությունները ընդունվել են նաև հետքեյնսյան դպրոցի կողմից)[10]։
Արագ փաստեր Իրվինգ ՖիշերIrving Fisher, Ծնվել է ...
Ֆիշերը կարևոր ավանդ է ներդրել օգտակարության և ընդհանուր հավասարակշռության տեսություններում[14][15], եղել է առաջիններից մեկը, ով մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրել է միջժամանակային ընտրությունը շուկաներում՝ դրանով իսկ հիմքեր ստեղծելով կապիտալի և տոկոսադրույքների տեսության մշակման համար[12]։ Փողի քանակական տեսության մշակման ասպարեզում նրա կատարած ուսումնասիրությունները սկիզբ են դրել մակրոտնտեսական ուղղության, որը հայտնի է «մոնետարիզմ» անվամբ[16]։ Նա առջևից ընթացողի, ճանապարհ բացողի դեր է կատարել նաև էկոնոմետրիկայի բնագավառում՝ ներառյալ ցուցչային թվերի մշակման ոլորտը։ Ֆիշերի անունով են կոչվել մի շարք հիմնադրույթներ ու հասկացություններ, այդ թվում՝ Ֆիշերի հավասարումը, Ֆիշերի վարկածը (հիպոթեզը), Ֆիշերի միջազգային էֆեկտը, անջատման ֆիշերյան թեորեմը, ֆիշերյան շուկան...
Ֆիշերը թերևս եղել է առաջին համբավավոր տնտեսագետը, սակայն կենդանության օրոք նրա հեղինակությունը սասանվել է 1929 թվականիուոլսթրիթյան հայտնի կրախին նախորդած իր հանրային հայտարարությունների պատճառով, որոնցում պնդում էր, թե ֆոնդային շուկան հասել է «մշտական բարձր կետի»։ Ակադեմիական տնտեսագիտության բնագավառում նրա հեղինակությունը վերականգնվել է 1960-ական թվականների վերջերին-1970-ականներին, երբ կարծես վերստին հայտնաբերելով՝ սկսել են նորից լայնորեն կիրառել նրա տեսական մոդելները[12][17][18]։ Նրա նկատմամբ հանրության ուշադրությունը նույնպես աճել է՝ կապված պարտքային դեֆլյացիայի նկատմամբ աճած հետաքրքրության հետ, որը տեղի էր ունեցել 2007-2010 թվականների համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամին հաջորդած տարիներին[19]։
Ֆիշերը, լինելով 1920-1930-ական թվականների տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարելու նպատակով կազմված դրամավարկային բարեփոխման ծրագրի (այսպես կոչված՝ «չիկագոյական պլանի») հեղինակներից մեկը, full-reserve banking-ի հետևողական պաշտպաններից էր[20][21]։
Սովորել է Եյլի համալսարանում, որն ավարտել է 1988 թվականին՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։ Երեք տարի անց այդ նույն համալսարանում պաշտպանել է իր պատրաստած ատենախոսությունը և ստացել գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Ուսանել է նաև Բեռլինում և Փարիզում։ 1893-1935 թթ. դասավանդել է հարազատ համալսարանում, 1898 թվականից՝ պրոֆեսորի կոչումով։
Եղել է Էկոնոմետրիկ ընկերության առաջին նախագահը (1931-1934 թթ.)։ 1918 թվականին ղեկավարել է Ամերիկյան տնտեսագիտական ընկերակցությունը։
Իրվինգ Ֆիշերը մի շարք նշանակալի աշխատություններ է հեղինակել վիճակագրության տեսության, տնտեսական ընդհանուր հավասարակշռության, սահմանային օգտակարության վերաբերյալ։ Մասնագետների կարծիքով՝ ամենակարևոր ներդրումը նա կատարել է փողի տեսության բնագավառում։ Դուրս է բերել «Ֆիշերի հավասարումը»՝ փոխանակման հավասարման բանաձևի հիմնավորումը։
Theory of interest as determined by impatience to spend income and opportunity to invest it, 1930
1892. Mathematical Investigations in the Theory of Value and Prices.[22] Scroll to chapter links.
1910, 1914. Introduction to Economic Science. Section links.
1911a[24], 1922, 2nd ed. The Purchasing Power of Money: Its Determination and Relation to Credit, Interest, and Crises. Scroll to chapter links from Library of Economics and Liberty (LE&L). Full text of 1920 edition online via FRASER
1911b, 1913. Elementary Principles of Economics. Scroll to chapter links.
1915. How to Live: Rules for Healthful Living Based on Modern Science (with Eugene Lyon Fisk). Link.
1918, "Is 'Utility' the Most Suitable Term for the Concept It is Used to Denote?" American Economic Review, pp.335–37]. Reprint.Արխիվացված 2017-09-17 Wayback Machine
1921a. "Dollar Stabilization," Encyclopædia Britannica 12th ed.. XXX, pp.852–853. Reprint page links from LE&L.
1921b, The Best Form of Index Number,American Statistical Association Quarterly. 17(133), pp. pp. 533–537.
1922. The Making of Index Numbers: A Study of Their Varieties, Tests, and Reliability.[25] Scroll to chapter links,
1923, "The Business Cycle Largely a 'Dance of the Dollar'," Journal of the American Statistical Association, 18, pp.1024–28. Link.
1926, "A Statistical Relation between Unemployment and Price Changes," International Labour Review, 13(6), p pp. 785–92. Reprinted as 1973, "I Discovered the Phillips Curve: A Statistical Relation between Unemployment and Price Changes'," Journal of Political Economy, 81(2, Part 1), p pp. 496–502.
1927, "A Statistical Method for Measuring 'Marginal Utility' and Testing the Justice of a Progressive Income Tax" in Economic Essays Contributed in Honor of John Bates Clark .
1928, The Money Illusion, New York: Adelphi Company. Scroll to chapter-preview links.
Keen, Steve (2012). «Growth Theory». In King, J. E. (ed.). The Elgar Companion to Post Keynesian Economics (2nded.). Edward Elgar. էջեր271–277. ISBN978-1-84980-318-2.
Douglas, Paul H.; Hamilton, Earl J.; Fisher, Irving; King, Willford I.; Graham, Frank D.; Whittlesey, Charles R. (1939 թ․ հուլիս), A Program for Monetary Reform(PDF), (draft proposal – scanned image)., Արխիվացված է օրիգինալից(PDF) 2011 թ․ հուլիսի 26-ին, Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 22-ին{{citation}}: More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (օգնություն); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (օգնություն)
Dimand, Robert W. (2003). "Irving Fisher on the International Transmission of Booms and Depressions through Monetary Standards." Journal of Money, Credit & Banking. Vol: 35#1 pp 49+. online editionԱրխիվացված 2010-04-20 Wayback Machine
Dimand, Robert W. (1993). "The Dance of the Dollar: Irving Fisher's Monetary Theory of Economic Fluctuations," History of Economics Review 20:161–172.
Dimand, Robert W. (1994). "Irving Fisher's Debt-Deflation Theory of Great Depressions," Review of Social Economy 52:92–107
Dimand, Robert W (1998). «The Fall and Rise of Irving Fisher's Macroeconomics». Journal of the History of Economic Thought. 20 (2): 191–201. doi:10.1017/s1053837200001851.
Dimand, Robert W., and Geanakoplos, John (2005). "Celebrating Irving Fisher: The Legacy of a Great Economist" American Journal of Economics & Sociology, Jan 2005, Vol. 64 Issue 1, pp.3–18
Dorfman, Joseph(de) (1958). The Economic Mind in American Civilization, vol. 3.
Fellner, William, ed. (1967). Ten Economic Studies in the Tradition of Irving Fisher
Fisher, Irving Norton (1956). My Father Irving Fisher.
Tobin, James (1987). "Fisher, Irving," The New Palgrave: A Dictionary of Economics, Vol. 2: 369–76. Reprinted in American Journal of Economics and Sociology, Jan, 2005, 17 pages.
Tobin, James (1985). "Neoclassical Theory in America: J. B. Clark and Fisher" American Economic Review (Dec 1985) vol 75#6 pp.28–38 in JSTOR
Марк Блауг, Теория процента Фишера, Экономическая мысль в ретроспективе էջXVII, 627, ISBN 5-86461-151-4։(ռուս.)
Марк Блауг, Фишер, Ирвинг, 100 великих экономистов до Кейнса էջ352, ISBN 978-5-903816-01-9։(ռուս.)
Йозеф Шумпетер, Глава 8. Ирвинг Фишер (1867—1947), Десять великих экономистов от Маркса до Кейнса էջ400, ISBN 978-5-91129-075-7։(ռուս.)
Արագ փաստեր
Վիքիդարանը
Վիքիդարանը ունի բնօրինակ գործեր, որոնց հեղինակն է՝