From Wikipedia, the free encyclopedia
Ժողովրդական երաժշտություն, երաժշտական բանահյուսություն[1], ավանդական երաժշտություն, ժողովրդի երաժշտա-բանահյուսություն ստեղծագործություն, գոյություն ունեցող Ժողովրդական արվեստի բաղկացուցիչ մասը՝ որպես կանոն, բանավոր կերպով սերնդեսերունդ փոխանցվող[2]։ Քանի որ ժողովրդական երաժշտությունը հայտնի է բոլոր սոցիալ-պատմական կազմավորումներին (ինչպես բանավոր, այնպես էլ գրավոր), այն պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես ժողովրդական արվեստի բաղադրիչ, այլև ավելի լայն իմաստով որպես «երաժշտական արվեստի» ճյուղ (արմատ)։ Երաժշտական արվեստի հիմնական ճյուղերից մեկը, որը սովորաբար համեմատվում է ժողովրդական հանրաճանաչ երաժշտության և ակադեմիական երաժշտության հետ[3]։
Գոյություն ունի նաև «ժողովրդական երաժշտություն» տերմինի սահմանումը` առանձին ժողովրդի ավանդական երաժշտություն կամ մշակույթ[4]։ Ժողովրդական երաժշտության ուսումնասիրությամբ է զբաղվում երաժշտական բանահյուսությունը[5]։
Իոհան Հերդերը (1744-1803) եղել է առաջին գիտնականներից, որ ժողովրդական երաժշտություն է գրել թեորեական տեսակետից։
Նա, ինչպես և մյուս վաղ հետազոտողները, մատնանշել է ուղիղ կապը ժողովրդական երաժշտության և բնության միջև։ 19-րդ դարում ժողովրդական երաժշտությունը համարվում էր եթե ոչ բնության երաժշտություն, ապա առնվազն բնական երաժշտություն, որը ենթակա չէ քաղաքային ազդեցություններին։ Ժամանակի հետազոտողները հիմնականում դիտարկել են հետևյալ հարցերը. կա՞ արդյոք կապ դասական և ժողովրդական երաժշտության միջև, ինչպես նաև կա՞ն ծագման հետքեր և ժողովրդական երաժշտության ձևեր լեզվի կամ շարժման մեջ։ Ժողովրդական երաժշտության իմաստավորման մեջ առավել մեծ նշանակություն են ունեցել ամերիկացի բանասեր Ֆրենսիս Ջեյմս Չայլդի (1825-1896) ղեկավարությամբ Մեծ Բրիտանիայում և հունգարացի կոմպոզիտոր և բանահյուս Բելա Բարտոկի (1881-1945) Արևելյան Եվրոպայի երկրներում անցկացված երաժշտա-ազգագրական հետազոտությունները[3].
Ավանդական ժողովրդական երաժշտությունը, որը հիմնականում ստեղծվում է գյուղական բնակչության կողմից, երկար ժամանակ պահպանում է հարաբերական ինքնուրույնությունը և ընդհանուր առմամբ դիմակայում է ավելի երիտասարդ, գրավոր ավանդույթներին պատկանող մասնագիտական երաժշտությանը[6]։ Ի տարբերություն արևմտյան նմուշի կոմպոզիտորական երաժշտության, ավանդական ժողովրդական երաժշտությունը չի ենթարկվում ճշգրիտ ձայնագրության հինգ գծի (նոտա), ավանդական ուսուցման մեթոդը բանավոր է։ Սակայն պրոֆեսիոնալիզմը բնորոշ է ոչ միայն գրավոր երաժշտական ավանդույթներին։ Բանավոր մասնագիտական երաժշտական արվեստը առաջացել է ժողովրդական ստեղծագործության մեջ որպես դրա օրգանական մաս, այդ թվում այն ժողովուրդների, որոնք չունեն ինքնուրույն, բանահյուսությունից առանձնացված մասնագիտական արվեստ եվրոպական իմաստով (Օրինակ, ղազախների, ղրղզների, թուրքմենների)[7]։ Կան նաև բանավոր մասնագիտական մշակույթներ, որոնք որոշ չափով հակադրվում են բանահյուսական ավանդույթներին (օրինակ ՝ հնդկական «Ռագա» իրանական «դեստգյախ», Արաբական «Մակամի»)[7]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.