From Wikipedia, the free encyclopedia
Թաուպո[3][4] (անգլ.՝ Taupo[5], մաորի՝ Taupomoana[6]), լիճ Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզում, նույնանուն հրաբխի կալդերայում։ Ափին ընկած բնակավայրերից ամենամեծը Թաուպո քաղաքն է, լճում գտնվող կղզիներից խոշորագույնը՝ Մոտուտաիկոն[3]։ Լիճը հատելով է իր հոսքը շարունակում Նոր Զելանդիայի ամենաերկար գետը՝ Ուայքատոն[3][4]։ Լիճն են թափվում ընդհանուր առմամբ շուրջ երեք տասնյակ գետ ու գետակ։ Ամենախոր կետը ընկած է կենտրոնական մասից դեպի արևելք[7]։
Թաուպո | |
---|---|
![]() | |
Տեսակ | խառնարանային լիճ |
Երկիր | ![]() |
Վարչատարածք | Ուակիթո |
Երկարություն | 46 կմ |
Լայնություն | 33 կմ |
ԲԾՄ | 356 մետր |
Խորություն | 186 մետր և 113 մետր |
Շրջանագծի երկարություն | 193 կմ |
Մակերես | 616 կմ² |
Ծավալ | 59 կմ³[1] |
Աշխարհագրական տեղադրություն | Հյուսիսային կղզի |
Ջրի պահման ժամանակ | 10,6 տարի[2] |
Ավազանի տարածք | 3487 կմ² |
Ավազանի երկիր | ![]() |
Լիճ հոսող գետ | Waitahanui River?, Hinemaiaia Stream?, Waiotaka River?, Waimarino River?, Waihāhā River?, Tauranga Taupō River?, Kuratau River? և Tongariro River? |
Լճից հոսող գետ | Ուայքատո (գետ) |
![]() | |
![]() |
Թաուպոն Նոր Զելանդիայի ամենամեծ լիճն է[7], ինչպես նաև՝ քաղցրահամ ջրով ամենամեծ լիճը Խաղաղ օվկիանոսի հարավային տարածաշրջանում՝ ներառյալ Ավստրալիան։ Նրա հայելու մակերեսը մոտավորապես 623 քառակուսի կիլոմետր է[8][9][10][11][12][13][14][15], առավելագույն խորությունը՝ 163 մետր[5], ափագծի պարագիծը՝ 153 կիլոմետր, ջրահավաք ավազանի մակերեսը՝ 3327 քառակուսի կիլոմետր[16]։ Լիճն առաջացել է Թաուպո հրաբխի գերհզոր ժայթքման հետևանքով, մոտավորապես 27 000 տարի առաջ։ Նրա ծագման, պատմության, բնույթի մասին հանգամանորեն գրել է Ժյուլ Վեռնը իր «Նավապետ Գրանտի որդիները» (1868) վեպի եզրափակիչ մասում։
Թաուպո լիճը հանգստի սիրված վայր է ոչ մային նորզելանդացիների, այլև արտասահմանյան հազարավոր զբոսաշրջիկների համար. տարեկան միջին հաշվով 1,2 միլիոն այցելու է լինում այստեղ։
Լիճը հարազատ տարերք է Paranephrops տեսակի խեցգետինների, Galaxias տեսակի մանրաձկների համար։ 19-րդ դարի վերջերից այստեղ բուծում են նաև Եվրոպայից ու Կալիֆոռնիայից բերված գետի կարմրախայտ (Salmo trutta) ու ծիածանային իշխան (Oncorhynchus mykiss) և վերջիններիս համար որպես կեր ծառայող Retropinnidae մանրաձկներ։ Ստորջրյա երկրաջերմուկային աղբյուրների շուրջն էլ իրենց գոյությունն են պահպանում սպունգանմաններն ու վերջիններիս հետ կապված անողնաշարավորները։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.