From Wikipedia, the free encyclopedia
Նիգերիայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում (1967-1970) Նիգերիայի դաշնային կառավարության կողմից Բիաֆրայի շրջափակումը հանգեցրել է զանգվածային սովի, որն ի վերջո խլել է առնվազն մեկ միլիոն կյանք և ավարտվել է անջատողական Բիաֆրայի պետության կապիտուլյացիայով։
Շրջափակումը և դրան հաջորդած հումանիտար ճգնաժամը խթանել են համաշխարհային մոբիլիզացիան և ցեղասպանության հայեցակարգի վերաբերյալ լայնածավալ բանավեճը, ինչպես նաև առաջացրել է լայնածավալ բանավեճ այն մասին, թե արդյոք տեղին է Բիաֆրայում տեղի ունեցած իրադարձությունները նկարագրել որպես ցեղասպանություն։ Ի վերջո, դա նպաստել է քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության համար շրջափակման մասին օրենքի բարեփոխմանը և սովի արգելմանը՝ որպես պատերազմի մեթոդ, Ժնևի կոնվենցիաների 1977 թվականի փոփոխություններով։
1966 թվականի Նիգերիայի հակահեղափոխությունից հետո իգբոների դեմ ջարդեր են սկսել ամբողջ Հյուսիսային Նիգերիայում, որի արդյունքում զոհվել են հազարավոր իգբոներ։ Չուկվուեմեկա Օդումեգվու Օջուկվուն 1967 թվականին Նիգերիայի իգբո բնակեցված շրջաններում հռչակել է Բիաֆրայի անկախությունը, և Դաշնային կառավարությունը՝ Յակուբու Գովոնի գլխավորությամբ, քաղաքացիական պատերազմ սանձազերծեց անջատողական կազմավորման դեմ[1]։
Պատերազմի առաջին շաբաթներին Նիգերիայի կառավարությունը որոշել է շրջափակել Բիաֆրան։ Անջատողական Հանրապետություն մուտքը արտարժույթի, փոստի և հեռահաղորդակցության գործառնությունների, ինչպես նաև բոլոր նավահանգիստների և օդանավակայանների միջոցով պետք է փակվեր։ Նիգերիայի կառավարությունը ապավինում էր միջազգային իրավունքին ՝ շրջափակումը կիրառելու համար, քանի որ այդ ժամանակ սովը որպես պատերազմի միջոց արգելված չէր, և բոլոր չեզոք երկրները պարտավոր էին հարգել հայտարարված շրջափակումը[2][3]։ Նիգերիայի կառավարությունը սպառնացել է պատասխան միջոցներ ձեռնարկել այն երկրների դեմ, որոնք անտեսել են շրջափակումը և Կամերունի հետ համաձայնագիր են կնքել Բիաֆրայի ցամաքային սահմանը փակելու մասին[3]։ Որոշ մաքսանենգներ փորձել են ճեղքել շրջափակումը, սակայն այդ երկու նավերը ոչնչացվել են Նիգերիայի ռազմածովային ուժերի կողմից[4]։
Շրջափակումը խոչընդոտել է քաղաքացիական բնակչությանը անհրաժեշտ պարենի, դեղորայքի և մատակարարման այլ պարագաների մատակարարմանը։ Նիգերիայի դաշնային ղեկավարները խոչընդոտեցին մարդասիրական օգնության առաքմանը և ասացին, որ սովը կանխամտածված պատերազմի մարտավարություն է[1]։
Բիաֆրայի կառավարությունը մերժել է ցերեկային ժամերին մարդասիրական օգնության թռիչքները և օգնության համար առաջարկվող միջանցքը։ Նրա առաջնորդ Օջուկվուն պնդում էր, որ այդ երթուղիները թույլ կտան Նիգերիայի կառավարությանը թունավորել բիաֆրացիներին և ռմբակոծել Բիաֆրան։ Այնուամենայնիվ, մեկ այլ պատճառ էլ գաղտնի երթուղիների պահպանումն էր, որով Բիաֆրան շարունակում էր զենք և զինամթերք ներմուծել[5]։ Ենթադրվում է, որ շրջափակման արդյունքում զոհվել է մեկ միլիոն կամ ավելի մարդ[6][7][8][9]։ Պատերազմի զոհերի մեծ մասը եղել են խաղաղ բնակիչներ, հատկապես երեխաներ[1][10][11]։
Շրջափակման մեկ այլ հետևանք էր Բիաֆրայում բռնի հանցագործությունների աճը, մասնավորապես ՝ Բիաֆրայի բանակի թերսնված զինվորների կողմից քաղաքացիական անձանցից սննդի բռնի առգրավումը[12]։
Բիաֆրան միջազգային մեծ ուշադրություն է գրավել 1968 թվականի կեսերից, երբ միջազգային մամուլում սկսել են հայտնվել սոված բիաֆրիկ երեխաների պատկերներ[13][14]։ Բիաֆրայի քարոզչության ժամանակ իգբոյներին համեմատում էր հրեաների հետ, իսկ Բիաֆրայի շրջափակումը՝ Հոլոքոստի հետ։ Ի սկզբանե միջազգային հասարակական կարծիքը ըմբռնումով էր վերաբերվում Բիաֆրայի հայտարարություններին, բայց փոխվել է այն բանից հետո, երբ Միացյալ Թագավորությունը փաստահավաք առաքելություն է ուղարկել Նիգերիա, որը հայտնել է, որ ցեղասպանություն չի եղել[15]։ Որոշ գիտնականներ, ովքեր ի սկզբանե հավատում էին, որ Բիաֆրայում ցեղասպանություն է տեղի ունեցել, Ինչպես Ռոբերտ Մելսոնը, փոխեցին իրենց կարծիքը այն բանից հետո, երբ գիտակցել են, որ Նիգերիայի կառավարությունը չի նախատեսում սպանել բոլոր իգբոներին, և քանի որ նրանց մահվան պատճառները քաղաքական էին, այլ ոչ թե ռասայական[16]։
Միացյալ Նահանգների ամենամեծ կազմակերպությունը, որը ստեղծվել է ի պատասխան Բիաֆրայի պատերազմի, Բիաֆրայի Պահպանման Ամերիկյան Կոմիտեն է[14]։ Արևմտյան Գերմանիայում պատերազմը հանգեցրել է աննախադեպ մոբիլիզացիայի, և հավաքված գումարը` 70 միլիոն մարկ, գերազանցել է նախկինում հավաքված ցանկացած մարդասիրական նպատակի համար կազմակերպված հավաքին[17]։ Օգնության որոշ կազմակերպություններ, ներառյալ ԿԽՄԿ-ն, գործել են միայն երկու պատերազմող կողմերի թույլտվությամբ՝ սահմանափակելով օգնության ջանքերը[13]։
Օգնության ջանքերը դադարել են 1969 թվականի հունիսին, երբ շվեդական Կարմիր Խաչի ինքնաթիռը ռմբակոծվեց Նիգերիայի կառավարական զորքերի կողմից[2][18]։
1970 թվականին քաղաքացիական պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո այն հիմնականում մոռացության է մատնվել՝ Նիգերիայի սահմաններից դուրս և շատ չհիշատակվեց ցեղասպանության ուսումնասիրության ոլորտում[19]:ԿԽՄԿ-ն ընդունել է, որ իր արտակարգ օգնության ջանքերի ձախողումը մասամբ պայմանավորված է արևմտյան տերությունների կողմից հաստատված շրջափակման մասին օրենքով և ակտիվացրել է իր ջանքերը քաղաքացիական բնակչության ավելի խիստ իրավական պաշտպանություն ապահովելու համար[2]։ Համաձայն 1977 թվականի II արձանագրության՝ «քաղաքացիական բնակչության գոյատևման համար անհրաժեշտ օբյեկտները» պաշտպանված են, և դրանց վրա հարձակումներն արգելված են[20]։
Նիգերիայում շրջափակումը և դրա արդյունքում զոհվածները անտեսվել են պաշտոնական հիշատակի միջոցառումներում և դպրոցական ծրագրերում[1]։
Համախմբային ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ սովը երկարաժամկետ ազդեցություն է ունեցել վերապրածների առողջության վրա[21][22]։