From Wikipedia, the free encyclopedia
Ապահեն, լքված գյուղ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի հարավային մասում։ Գտնվում է Եզնարածանց գյուղից չորս կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևուտք՝ Դուտխու գետի վերին հոսանքում[2]։
Գյուղ | ||
---|---|---|
Ապահեն | ||
Երկիր | ![]() | |
Շրջան | Շահումյան | |
Համայնք | Քելբաջարի շրջան | |
Առաջին հիշատակում | 1214 | |
ԲԾՄ | 1900 մ | |
Ժամային գոտի | UTC+4 | |
| ||
1990-ական թվականների Արցախյան ազատամարտից հետո գյուղը չի վերաբնակեցվել[3]։
Ապահենը գտնվում է Արցախի Շահումյանի շրջանի հարավային մասում։ Այն գտնվում է Դուտխու գետի վերին հոսանքի համանուն գետակի ափին՝ Եզնարածանց գյուղից չորս կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևուտք[2]։
Ապահեն գյուղն առաջին անգամ հիշատակվել է 1214 թվականին Դադի վանքի շինարարական արձանագրության մեջ՝ Եզնարածանց գյուղի հետ միասին[4]։ Գյուղերը մի անգամ հիշատակվել են նաև 14-րդ դարում[5]։ 1652 թվականին գյուղի եկեղեցու ծաղկող, գրիչ և կազմող Մովսեսը ստեղծել է մի ձեռագիր «Շարակնոց», որտեղ Ապահենը նշվում է որպես աշխատության ստեղծման վայր[6]։ 1659 թվականին գյուղը հիշատակվել է Հովհաննես երեց Ապահենցու մի ձեռագրում[7]։ Գյուղի մասին մեկ այլ հիշատակություն կա նաև Դադիվանքի 1763 թվականի կալվածացուցակում[8]։ 19-րդ դարում գյուղը հայաթափվել է և դրա մասին տեղեկությունները երկար ժամանակով դադարել են։ Հետագայում գյուղը հիշատակվել է Տպել և Բաշլիբել (թուրքերեն՝ Başlıbel) անվանումներով[9]։
1908 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվել է 240 մոլլամամաթլու քուրդ[10], իսկ 1976 թվականին գյուղի բնակչության թիվը հասել է 1065-ի[2]։
Ադրբեջանական տիրապետությունից գյուղն ազատագրվել է 1993 թվականի գարնանը։
Գրավոր հիշատակություններից պարզ է դարձել, որ միջնադարում Ապահենում եղել է եկեղեցի և դպրատուն։ Գյուղի և շրջակայքի տներից գտնվել են եկեղեցու մնացորդներ։ Այլ պատմական մնացորդներ չեն պահպանվել։
Միջին դարերում եղել է գրչության կենտրոն[11]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.