From Wikipedia, the free encyclopedia
Այտափոսիկ[1] կամ մատնեհար, բնական փոքրիկ փոսիկներ մարդու այտերին և կզակին։
Փոսիկները լինում են տարբեր չափերի և խորության։ Լինում են շրջանաձև կամ ուղղահայաց կերպով ձգված։ Հիմնականում հանդիպում են բերանի կողային անկյուններում տարբեր հեռավորությունների վրա։ Փոսիկները առաջանում են երկու այտերին, սակայն հավանական է նաև, որ լինեն միայն մեկ այտի վրա։ Հիմնականում դեմքի մկանների հանգիստ վիճակում փոսիկները նկատելի չեն։ Դրանք երևում են միայն ժպտալիս կամ ինտենսիվ դիմախաղի դեպքում։
Ժամանակ առ ժամանակ փոսիկները կարող են անհետանալ և կրկին հայտնվել[2]։ Պրոֆեսոր Մակ-Դոնալդը իր հետազոտությունների արդյունքում եզրակացրել է, որ փոսիկները սխալմամբ բնութագրվել են որպես գենետիկորեն փոխանցվող դոմինանտ գեն[3][4]։ Սակայն, Յուտայի համալսարանի գիտնականները համարում են, որ դրանք ոչ մշտական դոմինանտ գեն են, որոնք հիմնականում կառավարվում են մեկ գենի կողմից, բայց միևնույն ժամանակ գտնվում են մյուս գեների ազդեցության տակ[5]։
Շրջանառվում են տարբեր վարկածներ այտերի փոսիկների առաջացման պատճառների վերաբերյալ։ Բայց դրանք բոլորն էլ հանգում են այն մտքին, որ այտերի փոսիկների առաջացման հիմնական պատճառը այտոսկրային մեծ մկանի (լատին․՝ zygomaticus major) կառուցվածքային առանձնահատկություններն են։ Այտոսկրային մեծ մկանը կծկվելիս բերանի անկյունը բարձրացնում է վերև և մի փոքր ձգում դեպի դուրս, որի արդյունքում ձևավորվում է ժպիտը[3]։ Այս պատճառով էլ այն երբեմն անվանում են «ժպիտի գլխավոր մկան»։
Կան մի շարք պլաստիկ վիրահատություններ այտերի արհեստական փոսիկներ ստեղծելու համար։ Սակայն հայտնի չէ արդյո՞ք դրանք երկար ժամանակ կպահպանվեն, քանի որ տարիքի հետ մեկտեղ մաշկի առաձգականությունը նվազում է, և փոսիկները կարող են անհետանալ[6]։
Որոշ մշակութային ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզ է դարձել, որ ասիական և հնդեվրոպական էթնիկ ենթախմբերում կա նախապատվություն այտերի փոսիկներ ունեցող մարդկանց նկատմամբ, և նրանք համարվում են առավել գրավիչ ու անկեղծ[3]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.